Giảm gánh nặng báo cáo
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến từ các tổ chức tín dụng trong quá trình góp ý dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền là việc thu thập, cung cấp và xử lý dữ liệu. Các ngân hàng cho rằng, nếu không có cơ chế khai thác dữ liệu sẵn có và hạn chế yêu cầu trùng lặp, hoạt động giám sát có thể làm phát sinh thêm khối lượng công việc, chi phí tuân thủ và áp lực vận hành.
Liên quan đến tiếp nhận, thu thập tài liệu, thông tin, dữ liệu, BIDV đề nghị bổ sung nguyên tắc hạn chế trùng lặp. Theo đó, đơn vị thực hiện giám sát cần ưu tiên khai thác thông tin, dữ liệu và kết quả thanh tra, kiểm tra mà Ngân hàng Nhà nước đã tiếp nhận; chỉ yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp bổ sung khi nguồn thông tin hiện có chưa đáp ứng yêu cầu.
BIDV cũng đề nghị, với những yêu cầu cung cấp dữ liệu bổ sung hoặc đột xuất, văn bản cần xác định rõ nội dung, phạm vi, kỳ dữ liệu và thời hạn phù hợp với mức độ phức tạp. Ngân hàng này đề xuất thời hạn cung cấp, giải trình tối thiểu 5 ngày làm việc; trường hợp dữ liệu phức tạp, tổ chức tín dụng được đề nghị gia hạn nếu nêu rõ lý do.
Theo BIDV, việc tổng hợp dữ liệu có thể phải thực hiện trên nhiều hệ thống và cần thời gian đối soát trước khi cung cấp. Vì vậy, thời hạn hợp lý không chỉ giúp ngân hàng bảo đảm chất lượng dữ liệu mà còn hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động thường xuyên.
Cùng quan điểm, VPBank đề nghị ưu tiên khai thác, sử dụng lại tài liệu, thông tin, dữ liệu mà Ngân hàng Nhà nước đã tiếp nhận, quản lý trên các hệ thống, cơ sở dữ liệu hoặc do tổ chức tín dụng cung cấp theo chế độ báo cáo khác. Việc yêu cầu cung cấp lại chỉ nên thực hiện khi cần cập nhật, bổ sung, xác minh hoặc đối chiếu.
Đáng chú ý, BIDV, VPBank và Vietcombank cùng nêu vấn đề hạn chế trùng lặp trong thu thập dữ liệu phục vụ giám sát. Các ngân hàng mong muốn cơ quan giám sát sử dụng hiệu quả những nguồn thông tin đã có, thay vì tiếp tục yêu cầu tổ chức tín dụng tổng hợp lại các dữ liệu tương tự.
Ngân hàng Nhà nước đã tiếp thu một phần kiến nghị này. Dự thảo được bổ sung quy định đơn vị thực hiện giám sát thu thập thông tin từ hệ thống báo cáo thống kê, hệ thống thông tin hỗ trợ giám sát từ xa và các hệ thống thông tin khác của Ngân hàng Nhà nước, nếu có. Đây là hướng tiếp cận nhằm tận dụng dữ liệu sẵn có, hạn chế yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp trùng lặp.
Một điều chỉnh đáng chú ý khác liên quan đến phụ lục quy định danh mục dữ liệu. Theo ý kiến của VIB, dự thảo ban đầu yêu cầu các đối tượng giám sát có 15 ngày, bao gồm cả ngày nghỉ và ngày lễ, để tổng hợp, chuẩn hóa dữ liệu tại nhiều nhóm nội dung. Ngân hàng cho rằng khoảng thời gian này có thể gây áp lực, nhất là khi dữ liệu cần được tổng hợp từ nhiều bộ phận và hệ thống.
Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước đã tiếp thu và bãi bỏ Phụ lục 01. Nội dung thu thập dữ liệu phục vụ giám sát trên cơ sở rủi ro được chuyển thành quy định khung tại khoản 3 Điều 10 dự thảo. Cách điều chỉnh này tạo dư địa linh hoạt hơn trong quá trình yêu cầu dữ liệu, thay vì áp dụng một danh mục cứng với thời hạn chuẩn bị ngắn.
Tuy nhiên, không phải tất cả kiến nghị về chống trùng lặp đều được chấp nhận. LPBank cho rằng cần có nguyên tắc phối hợp giữa giám sát phòng, chống rửa tiền với hoạt động thanh tra, kiểm tra của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, tránh trường hợp một tổ chức tín dụng đồng thời nhận nhiều yêu cầu dữ liệu tương tự từ Cục Phòng, chống rửa tiền, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước khu vực và các đơn vị quản lý chuyên ngành.
Phản hồi nội dung này, cơ quan soạn thảo cho rằng việc ràng buộc nguyên tắc phối hợp giữa hoạt động giám sát với thanh tra, kiểm tra vượt quá phạm vi điều chỉnh của dự thảo Thông tư. Thẩm quyền và quy trình thu thập thông tin phục vụ thanh tra, kiểm tra được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật chuyên ngành có liên quan.
Làm rõ căn cứ xử lý
Bên cạnh áp lực dữ liệu, cách sử dụng kết quả giám sát từ xa để xử lý vi phạm cũng là vấn đề được các ngân hàng quan tâm. Điểm đáng chú ý là hoạt động giám sát dựa trên dữ liệu báo cáo có thể phát hiện dấu hiệu bất thường, nhưng dữ liệu chưa được đối chiếu hoặc xác minh đầy đủ vẫn có khả năng sai lệch.
Tại khoản 3 Điều 16, TPBank đề nghị chỉ sử dụng kết quả giám sát làm cơ sở tiến hành kiểm tra, thanh tra chuyên sâu, không sử dụng trực tiếp làm căn cứ xử phạt vi phạm hành chính khi chưa qua đối soát hoặc kiểm tra tại chỗ. Theo ngân hàng, việc chỉ dựa vào kết quả giám sát từ xa để ra quyết định xử phạt có thể chưa bảo đảm tính chính xác của thông tin.
Đây là kiến nghị liên quan trực tiếp đến ranh giới giữa phát hiện rủi ro, xác minh dấu hiệu vi phạm và áp dụng chế tài. Trong hoạt động phòng, chống rửa tiền, dữ liệu báo cáo có thể là cơ sở nhận diện những giao dịch, biến động hoặc biểu hiện bất thường. Tuy nhiên, để xác định một hành vi vi phạm hành chính, cơ quan có thẩm quyền cần có căn cứ rõ ràng và thực hiện đúng trình tự pháp luật.
Về nội dung này, Cục Phòng, chống rửa tiền cho biết việc lập biên bản và ban hành quyết định xử phạt được căn cứ vào việc phát hiện hành vi vi phạm rõ ràng, thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, hệ thống dữ liệu báo cáo chính thức, hồ sơ do đối tượng giám sát cung cấp hoặc hoạt động kiểm tra, xác minh dữ liệu.
Theo cơ quan soạn thảo, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính không quy định mọi hành vi vi phạm đều phải được phát hiện thông qua thanh tra, kiểm tra trực tiếp tại chỗ. Trong quá trình giám sát từ xa, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm qua dữ liệu báo cáo, đơn vị thực hiện giám sát sẽ tiến hành đối chiếu, yêu cầu tổ chức tín dụng giải trình và cung cấp hồ sơ, tài liệu minh chứng.
Nếu quá trình giải trình, xác minh cho thấy có đủ căn cứ kết luận hành vi vi phạm theo quy định tại Nghị định 340/2025/NĐ-CP, người có thẩm quyền có thể lập biên bản và ban hành hoặc kiến nghị ban hành quyết định xử phạt theo đúng trình tự, thủ tục. Như vậy, việc xử phạt không nhất thiết phải chờ một đoàn thanh tra, kiểm tra trực tiếp tại chỗ được thành lập.
Ở một khía cạnh khác, Agribank và Vietcombank cũng góp ý về thẩm quyền xử phạt tại khoản 3 Điều 16. Agribank đề nghị thể hiện rõ việc đơn vị thực hiện giám sát có thể đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý vi phạm, bởi không phải đơn vị giám sát nào cũng có thẩm quyền trực tiếp xử phạt. Vietcombank đề nghị rà soát để bảo đảm quy định phù hợp với Nghị định 340/2025/NĐ-CP.
Cục Phòng, chống rửa tiền đã tiếp thu và chỉnh sửa theo hướng: xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền hoặc kiến nghị người có thẩm quyền, cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý vi phạm hành chính theo quy định pháp luật.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
