Người bán nhỏ thêm áp lực
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới khi các nền tảng lớn không còn ưu tiên chiến lược “đốt tiền” để mở rộng quy mô như trước. Thay vào đó, áp lực lợi nhuận và chi phí vận hành khiến hàng loạt sàn đồng loạt tăng phí, buộc người bán phải tính toán lại bài toán tồn tại.
Chỉ trong tháng 5, ba nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop và Lazada liên tiếp thông báo điều chỉnh nhiều loại phí đối với nhà bán hàng.
Theo thông báo mới, Lazada điều chỉnh tăng nhiều loại phí vận hành đối với nhà bán hàng, trong đó phí xử lý đơn hàng ở một số nhóm ngành được nâng lên khoảng 6%.
Trong khi đó, Shopee tiếp tục tăng phí cố định và các gói dịch vụ hỗ trợ hiển thị ở nhiều ngành hàng như thời trang, mỹ phẩm, mẹ và bé, hàng tiêu dùng nhanh. Một số nhóm ngành ghi nhận mức phí tăng lên khoảng 10%.
Đáng chú ý, nền tảng này còn áp dụng thêm phí hạ tầng 3.000 đồng cho mỗi đơn hàng thành công và triển khai chính sách “duy trì hiển thị”, tự động trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng để nạp vào tài khoản quảng cáo nhằm duy trì khả năng tiếp cận khách hàng trên sàn.
Với TikTok Shop, sau nhiều đợt điều chỉnh từ năm 2025 đến nay, tổng mức phí mà nhà bán phải chịu tại một số ngành hàng có thể lên tới khoảng 17% doanh thu nếu cộng cả phí nền tảng, phí giao dịch, vận chuyển, quảng cáo và các chương trình hỗ trợ hiển thị.
Việc các sàn gần như đồng loạt tăng phí đang tạo áp lực lớn lên nhóm tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ vốn phụ thuộc mạnh vào doanh số online.
Chị Lê Minh Anh - chủ một cửa hàng thời trang nữ tại phường Hà Đông, Hà Nội cho biết, lợi nhuận hiện bị bào mòn nhanh chóng sau mỗi lần sàn điều chỉnh chính sách. Theo chị, trước đây bán online vẫn còn dư địa tăng trưởng, nhưng hiện nay nếu không chạy quảng cáo hoặc tham gia các chương trình của sàn thì gần như rất khó có đơn hàng.
“Có những sản phẩm nhìn doanh thu thì cao nhưng sau khi trừ hết phí hoa hồng, phí vận chuyển, hoàn hàng và quảng cáo thì lãi chẳng còn bao nhiêu. Nhiều tháng doanh thu tăng nhưng tiền thực nhận lại giảm”, chị Minh Anh nói.
Một số người bán lâu năm thậm chí đã bắt đầu thu hẹp hoạt động trên sàn vì áp lực chi phí ngày càng lớn. Anh Trần Văn Hưng - chủ một cửa hàng đồ gia dụng online tại Hoàng Mai, Hà Nội cho biết, trước đây mỗi ngày cửa hàng có thể chốt vài trăm đơn mà vẫn duy trì được lợi nhuận ổn định. Tuy nhiên hiện nay, chi phí quảng cáo, hoa hồng và các khoản hỗ trợ hiển thị tăng quá nhanh khiến biên lãi bị co hẹp đáng kể.
“Nếu không chạy quảng cáo thì gian hàng gần như bị chìm giữa hàng nghìn shop khác, còn càng chạy thì càng tốn phí. Người bán nhỏ bây giờ gần như phải cạnh tranh bằng tiền với các shop lớn hoặc gian hàng ngoại”, anh Hưng chia sẻ.
Cuộc chơi thương mại điện tử bước sang giai đoạn thanh lọc
Sau nhiều năm tăng trưởng bằng chiến lược “đốt tiền”, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác: ưu tiên lợi nhuận thay vì mở rộng bằng mọi giá. Nếu như trước đây các sàn cạnh tranh bằng miễn phí vận chuyển, voucher, trợ giá và hàng loạt chương trình khuyến mãi quy mô lớn để hút người dùng, thì nay bài toán doanh thu và hiệu quả tài chính đang được đặt lên hàng đầu.
Việc đồng loạt tăng phí của các nền tảng lớn thời gian qua được xem là dấu hiệu rõ nhất cho thấy cuộc chơi thương mại điện tử đã bắt đầu bước sang giai đoạn “thanh lọc”. Trong bối cảnh áp lực chi phí vận hành, logistics, công nghệ và duy trì tăng trưởng ngày càng lớn, các sàn không còn đủ dư địa để duy trì cuộc đua trợ giá kéo dài như trước.
Đại diện TikTok Shop cho biết việc điều chỉnh phí nhằm phục vụ nhu cầu tái đầu tư vào hạ tầng công nghệ, hệ sinh thái bán hàng và các công cụ hỗ trợ nhà bán. Trong khi đó, Shopee cho rằng phần doanh thu tăng thêm sẽ được dùng để nâng cấp hệ thống thanh toán, xử lý giao dịch, logistics và các nền tảng quảng cáo nội sàn.
Các sàn hiện cũng đang đẩy mạnh nhiều chương trình hỗ trợ như ứng dụng AI để tối ưu vận hành, phân tích hành vi khách hàng, hỗ trợ livestream bán hàng, quản lý kho vận và đào tạo tuân thủ pháp lý cho người bán. Tuy nhiên trên thực tế, phần lớn tiểu thương cho rằng những công cụ này chỉ thực sự hiệu quả với các shop có doanh thu lớn hoặc đủ ngân sách để duy trì quảng cáo thường xuyên.
Một thay đổi đáng chú ý khác là thuật toán phân phối hiển thị trên các sàn đang ngày càng ưu tiên những gian hàng có khả năng chi tiền mạnh cho quảng cáo, khuyến mãi hoặc tham gia sâu vào các chiến dịch của nền tảng. Điều này khiến cuộc cạnh tranh không còn đơn thuần nằm ở chất lượng sản phẩm hay giá bán, mà chuyển dần sang cuộc đua ngân sách marketing và khả năng duy trì hiện diện trên sàn.
Áp lực càng lớn hơn khi hàng nhập khẩu giá rẻ, đặc biệt từ Trung Quốc, đang tràn mạnh vào thị trường thương mại điện tử Việt Nam. Với lợi thế nguồn cung quy mô lớn, giá thành thấp và khả năng sản xuất nhanh, nhiều gian hàng ngoại có thể bán sản phẩm với mức giá rất thấp nhưng vẫn duy trì được lợi nhuận.
Theo dữ liệu từ Metric, riêng trong quý I năm nay, ngành hàng làm đẹp đã ghi nhận doanh số khoảng 24.400 tỷ đồng với gần 160 triệu sản phẩm được bán ra trên các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, đáng chú ý là phần lớn các thương hiệu tăng trưởng mạnh trong nhóm này lại là thương hiệu ngoại.
Không chỉ mỹ phẩm, ở các lĩnh vực như thời trang, phụ kiện, đồ gia dụng hay nội thất, sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các gian hàng nước ngoài đang tạo áp lực cạnh tranh trực tiếp lên các tiểu thương trong nước. Nhiều sản phẩm có mức giá rẻ hơn đáng kể nhờ lợi thế chuỗi cung ứng và quy mô sản xuất, khiến không ít người bán nội địa buộc phải giảm lợi nhuận để giữ khách.
Trong bối cảnh đó, nhiều tiểu thương bắt đầu thay đổi chiến lược kinh doanh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng. Không ít cửa hàng chuyển sang bán hàng qua Facebook, Zalo, TikTok cá nhân hoặc xây dựng website riêng để giữ tệp khách hàng và giảm chi phí trung gian.
Xu hướng này cho thấy thị trường thương mại điện tử đang dần chuyển từ giai đoạn “ai cũng có thể bán” sang giai đoạn cạnh tranh chuyên nghiệp và khốc liệt hơn nhiều. Lợi thế hiện không còn nằm ở việc mở được gian hàng sớm hay chạy giá rẻ, mà thuộc về những doanh nghiệp có nguồn hàng ổn định, năng lực vận hành tốt, khả năng xây dựng thương hiệu riêng và đủ tiềm lực tài chính để duy trì hiện diện dài hạn.
Với nhiều tiểu thương nhỏ lẻ, bài toán lớn nhất lúc này không còn là bán được bao nhiêu đơn hàng, mà là giữ lại được bao nhiêu lợi nhuận sau khi trừ toàn bộ chi phí nền tảng, quảng cáo, vận chuyển và khuyến mãi. Và trong cuộc thanh lọc đang diễn ra ngày càng rõ nét này, không phải người bán nào cũng đủ sức đi tiếp.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
