Người tiêu dùng ngày càng chú trọng đến nguồn gốc, chất lượng
Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam năm 2025, giai đoạn 2026 - 2030, thị trường nội địa Việt Nam dự báo tiếp tục tăng trưởng ổn định nhờ vào nền tảng kinh tế vĩ mô duy trì tích cực, thu nhập bình quân đầu người tăng, và đặc biệt là tác động của chuyển đổi số toàn diện.
Về cơ cấu tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ năm 2025, bán lẻ hàng hóa vẫn là nhóm ngành có tỷ trọng lớn nhất, đạt khoảng 76,2%, tương đương khoảng 5.405 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 9,7% so với năm 2024; các nhóm ngành còn lại gồm: nhóm dịch vụ, gồm lưu trú ăn uống chiếm khoảng 12,1% và du lịch dịch vụ chiếm khoảng 11,7%, tương đương lần lượt khoảng 858 nghìn tỷ đồng và 830 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng khoảng 12-14% so với năm 2024.
Các lĩnh vực kinh tế - xã hội đang được số hóa mạnh mẽ, từ thanh toán, logistics, bán lẻ, thương mại điện tử cho đến dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa - giải trí. Điều này tạo ra môi trường mua sắm thuận tiện hơn, cá nhân hóa hơn và đa dạng hơn về trải nghiệm khách hàng.
Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số sâu. Theo dự báo của Liên hợp quốc, đến năm 2030, khoảng 17% dân số Việt Nam sẽ trên 60 tuổi. Sự thay đổi cơ cấu dân số này hướng đến “nền kinh tế bạc” - nơi nhu cầu, hành vi và ưu tiên tiêu dùng của người cao tuổi trở thành một trong những động lực quan trọng cho thị trường. Đồng thời, dân số trong độ tuổi trung niên vẫn chiếm đa số và là nhóm dân số có mức độ tiêu dùng cao nhất.
Sự kết hợp của hai xu hướng lớn chuyển đổi số và già hóa dân số sẽ định hình những đặc trưng mới trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2030.
Hành vi mua sắm của người tiêu dùng Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ phản ánh sự kết hợp của hai yếu tố nổi bật: số hóa toàn diện và già hóa dân số. Về phía người tiêu dùng trẻ, nhu cầu tập trung vào tốc độ, tiện lợi, tính cá nhân hóa, và tiêu dùng bền vững.
Về phía người tiêu dùng cao tuổi, nhu cầu tập trung vào an toàn, tin cậy, hỗ trợ tận tình và sản phẩm liên quan đến chăm sóc sức khỏe. Sự đa dạng này buộc doanh nghiệp và hệ thống phân phối phải thay đổi mạnh mẽ, xây dựng mô hình linh hoạt, đa tầng, lấy khách hàng làm trung tâm. Nếu tận dụng tốt, Việt Nam có cơ hội không chỉ mở rộng quy mô thị trường nội địa mà còn xây dựng được nền thương mại hiện đại, bền vững và bao trùm, góp phần đưa nền kinh tế số phát triển toàn diện đến năm 2030.
Người tiêu dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ thành thạo công nghệ, tiếp tục coi trọng sự nhanh chóng và tiện lợi trong mua sắm. Thiết bị di động vẫn sẽ là công cụ trung tâm cho hầu hết các giao dịch. Các nền tảng thương mại điện tử, siêu ứng dụng (super-app) và ví điện tử trở thành lựa chọn phổ biến, cho phép người tiêu dùng quản lý trọn vẹn quá trình từ tìm kiếm, so sánh giá, thanh toán đến theo dõi giao hàng.
Đối với nhóm khách hàng cao tuổi, sự tiện lợi cũng có ý nghĩa đặc biệt, song hành với nhu cầu được hỗ trợ nhiều hơn trong trải nghiệm kỹ thuật số: giao diện thân thiện, hướng dẫn trực quan, dịch vụ khách hàng giàu tính cá nhân hóa.
Người tiêu dùng ngày càng chú trọng đến nguồn gốc, chất lượng và độ an toàn của sản phẩm. Họ đòi hỏi thông tin rõ ràng, dễ tiếp cận về xuất xứ, thành phần, chứng nhận an toàn, đặc biệt với các sản phẩm thực phẩm, dược phẩm, sản phẩm dành cho trẻ em và người cao tuổi. Công nghệ blockchain, QR code truy xuất nguồn gốc, và các hệ thống quản lý chuỗi cung ứng số hóa sẽ ngày càng được áp dụng rộng rãi để đáp ứng nhu cầu này. Bên cạnh đó, yêu cầu về an toàn dữ liệu cá nhân trong giao dịch trực tuyến cũng trở thành một yếu tố then chốt.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, hành vi mua sắm “kết hợp” sẽ ngày càng phổ biến. Người tiêu dùng thường tìm hiểu sản phẩm trực tuyến rồi mua tại cửa hàng để trải nghiệm trực tiếp, hoặc ngược lại, trải nghiệm tại cửa hàng rồi đặt mua trực tuyến để hưởng ưu đãi, tiện lợi. Mô hình omni-channel (đa kênh tích hợp) sẽ là lựa chọn chủ đạo của doanh nghiệp bán lẻ.
Các nhà bán hàng không chỉ duy trì cửa hàng truyền thống, mà còn phát triển ứng dụng riêng, gian hàng trên sàn thương mại điện tử, kênh mua bán trên mạng xã hội (social commerce), đồng thời kết hợp dịch vụ giao hàng nhanh để tối ưu trải nghiệm khách hàng.
Người tiêu dùng kỳ vọng được phục vụ theo nhu cầu riêng biệt, thay vì các gói sản phẩm, dịch vụ đồng nhất. Trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn và học máy sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc gợi ý sản phẩm, tối ưu khuyến mãi và dự báo nhu cầu.
Trong khi đó, nhóm khách hàng cao tuổi có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến các dịch vụ đi kèm như tư vấn sức khỏe, chăm sóc khách hàng tận tình, dịch vụ hậu mãi đáng tin cậy. Các doanh nghiệp sẽ phải thiết kế những giải pháp cá nhân hóa phù hợp với từng nhóm tuổi, từng phong cách sống.
Xu hướng tiêu dùng xanh và bền vững
Bên cạnh đó, người tiêu dùng thế hệ trẻ ngày càng quan tâm đến yếu tố bảo vệ môi trường, tiêu dùng xanh và sản phẩm bền vững. Họ có xu hướng ưu tiên các thương hiệu cam kết giảm phát thải, sử dụng bao bì thân thiện, hoặc triển khai chương trình tái chế. Đối với người cao tuổi, xu hướng “tiêu dùng xanh” thường gắn với nhu cầu về sản phẩm an toàn cho sức khỏe, thiên nhiên, hữu cơ. Đây sẽ là phân khúc tiềm năng, vừa đáp ứng nhu cầu xã hội, vừa góp phần phát triển kinh tế bền vững.
Về quy mô thị trường bán lẻ, với mức tăng trưởng GDP và thu nhập bình quân đầu người tăng qua các năm như định hướng phát triển kinh tế xã hội đã đề ra, tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ dự kiến tăng 10-12%/năm, đến năm 2030, ước đạt 11,5-12,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 450 tỷ USD (dự báo tỷ giá USD/VND tăng 1-2%/năm).
Thương mại điện tử ngày càng phát triển với tốc độ khoảng 20%/năm, ước tính đến năm 2030, quy mô bán lẻ thương mại điện tử có thể đạt mức khoảng 70 tỷ USD, đứng thứ 3 Đông Nam Á, sau Thái Lan và Indonesia.
Tại Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2026-2030, Đảng đã đưa ra định hướng phát triển hạ tầng đô thị theo hướng đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, phát triển đô thị theo mạng lưới, phân bổ phù hợp với từng vùng, miền, chú trọng mô hình đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại, tập trung đầu tư vào giao thông công cộng, khai thác hiệu quả không gian ngầm (tàu điện ngầm tại các đô thị lớn)...
Với định hướng phát triển và tốc độ đô thị hóa như hiện nay, ước tính đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 50%, điều này sẽ tạo điều kiện cho việc phát triển hệ thống mạng lưới hạ tầng phân phối bán lẻ trong thời gian tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
