Suất đầu tư cao tốc Bắc - Nam quá cao ?
Bộ Giao thông vận tải (GTVT) vừa có báo cáo Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế về dự án xây dựng công trình đường cao tốc Bắc Nam phía Đông giai đoạn 2021 – 2025, trong đó tập trung các vấn đề minh bạch suất đầu tư các dự án thành phần.
Theo nội dung tờ trình Quốc hội (QH) tại phiên khai mạc kỳ họp bất thường ngày 4/1, Chính phủ đề xuất đầu tư thêm 12 dự án với 729 km đường bộ cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025 bằng ngân sách nhà nước với tổng mức đầu tư khoảng 146.990 tỷ đồng. Bình quân suất đầu tư hơn 175 tỷ đồng/km, chưa gồm chi phí giải phóng mặt bằng (GPMB).
Báo cáo gửi QH, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) cho rằng tổng mức đầu tư sơ bộ này chưa làm rõ một số yếu tố và cao hơn đáng kể con số cơ quan này tính toán. Cụ thể, số liệu sơ bộ tổng mức đầu tư 12 dự án thành phần mới của cao tốc Bắc - Nam là 130.604 tỷ đồng.
Trong đó, chi phí xây dựng, thiết bị là 89.111 tỷ đồng; GPMB là 19.097 tỷ đồng; chi phí quản lý dự án 6.036 tỷ đồng và khoản dự phòng 16.361 tỷ đồng. Như vậy, con số KTNN tính toán giảm 16.330 tỷ đồng so với dự kiến của Chính phủ, với suất đầu tư bình quân 152,9 tỷ đồng/km (không bao gồm GPMB).
Do đó, KTNN đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT và cơ quan liên quan rà soát kỹ sơ bộ tổng mức đầu tư của các dự án, tính khả thi của sơ bộ tổng mức đầu tư, tham khảo số liệu của dự án đường cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ giai đoạn 1 để bảo đảm khả năng cân đối nguồn vốn giai đoạn 2021 - 2025, có đủ vốn hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2025.
Thảo luận tại tổ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho rằng tổng mức đầu tư mà Chính phủ trình là khái toán, dự báo chưa lập dự án, dự toán, chưa thiết kế và cũng chưa có phương án đền bù. “Mức bình quân đầu tư đường cao tốc hiện nay là 200 tỷ đồng/km và còn tùy thuộc nhiều yếu tố về kỹ thuật. Mức mà Chính phủ trình mới là mức tổng thể, khái toán ban đầu.
Còn khi lập dự toán, phê duyệt từng dự án thì Bộ GTVT sẽ chịu trách nhiệm trước Chính phủ và QH về mức độ chính xác. Mà tổng dự toán bao giờ cũng nhỏ hơn tổng mức đầu tư”, ông Phớc nói và cho rằng đây không phải là vấn đề phải “quan tâm lắm”.
Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của QH Nguyễn Phú Cường lại cho rằng việc tính toán tổng mức đầu tư của dự án với suất đầu tư 200 tỷ đồng/km là “hơi cao” và đề nghị xem xét lại cách tính toán này.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Hoàng Thanh Tùng, báo cáo của KTNN phân tích khá kỹ, do đó, Chính phủ cũng cần có giải trình thuyết phục về tổng mức đầu tư. “Tất nhiên, tổng mức đầu tư sơ bộ tiền khái toán thôi nhưng phải có cơ sở chứ không thể xa quá”, ông Tùng nêu quan điểm.
Cũng liên quan đến vấn đề này, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) dẫn báo cáo mới đây của Kiểm Toán Nhà nước tính toán suất đầu tư cao tốc Bắc Nam là 152,9 tỉ đồng/km, trong khi Chính phủ đề xuất là 175 tỉ đồng/km (không gồm giải phóng mặt bằng). Do đó, ông đề nghị tính toán lại suất đầu tư, về mặt kỹ thuật phải làm rõ.
Đại biểu An góp ý thêm, dự án này liên quan tới hạ tầng kỹ thuật lớn, nhất là đoạn Cần Thơ - Cà Mau đất yếu thì cần phải tính tới các kỹ thuật thi công, cần nghiên cứu kỹ để đảm bảo kỹ thuật, an toàn, hiệu quả về kinh tế. Về chủ trương đầu tư, Chính phủ giao các địa phương đẩy nhanh tiến độ nhưng phải hết sức cân nhắc. Trước nay, các dự án cao tốc do Bộ GTVT làm chủ đầu tư, do đó việc giao các địa phương triển khai phải có tiêu chí cụ thể, địa phương nào, tuyến nào…
Cần làm rõ phương án tái định cư
Tại buổi thảo luận, Đại biểu Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) thông tin, dự án ảnh hưởng tới khoảng 14.983 hộ dân bị ảnh hưởng. Trong đó, số hộ phải tái định cư là 11.905 hộ. Tuy nhiên, tờ trình chưa nêu rõ phương án di dân tái định cư, định canh.
“Tôi đề nghị bổ sung vào tờ trình phương án di dân, tái định canh, định cư. Cùng với đó là những chính sách hợp lý về việc đền bù thỏa đáng đối với hộ dân có đất ở, đất sản xuất bị ảnh hưởng trong quá trình giải phóng mặt bằng”.
Cùng quan điểm, đại biểu Leo Thị Lịch (đoàn Bắc Giang) nhấn mạnh, việc 45.000 khẩu phải giải quyết khâu tái định canh và định cư là con số lớn.
“Xây dựng các khu tái định cư phải đảm báo vấn đề sản xuất, sinh kế” - bà Lịch nhấn mạnh.
Cũng theo đại biểu đoàn Bắc Giang, tác động của dự án cần bổ sung các quy định về phát triển các điểm dân cư, cụm công nghiệp, vùng sản xuất dọc theo tuyến. Những hạ tầng này phải đi liền với nhau và đồng bộ hoá thúc đẩy kinh tế các địa phương.
“Cần phải tính toán để đảm bảo hạ tầng đồng bộ, tránh việc như một số tuyến cao tốc không có đường gom, không có đường dân sinh… Cần tính toàn kỹ để tránh phát sinh thêm đầu tư bổ sung hạ tầng” - đại biểu đoàn Bắc Giang đề xuất.
Hồng Quang
Nguồn: thuongtruong.com.vn
