Chế biến, chế tạo tiếp tục là trụ cột của tăng trưởng công nghiệp
Đà tăng của sản xuất công nghiệp trong 10 tháng năm 2026 không chỉ thể hiện qua mức tăng chung của IIP mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của nhóm ngành chế biến, chế tạo. Theo Cục Thống kê, chỉ số này tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 12,3% của 9 tháng và là mức tăng cao nhất cùng kỳ kể từ năm 2019.
Trong cơ cấu đóng góp, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vị trí chủ đạo khi tăng 13%, đóng góp 10,2 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành. Sản xuất và phân phối điện tăng 10,6%, đóng góp 1 điểm phần trăm. Những con số này cho thấy kết quả tăng trưởng công nghiệp đang dựa đáng kể vào hoạt động sản xuất, chế biến và lắp ráp hàng hóa.
Một số sản phẩm công nghiệp chủ lực ghi nhận mức tăng khá cao. Máy tính bảng tăng 36,6%; xe máy tăng 26,8%; máy tính xách tay tăng 25,9%; ô tô tăng 25,1% và thép cán tăng 24%. Diễn biến này phản ánh sự mở rộng sản xuất ở nhiều nhóm hàng, từ điện tử, phương tiện vận tải đến vật liệu phục vụ các ngành công nghiệp khác.
Theo bà Phí Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê, Bộ Tài chính), cả 4 ngành công nghiệp cấp I đều ghi nhận tăng trưởng. Đáng chú ý, tốc độ tăng của ngành chế biến, chế tạo trong 10 tháng năm nay cao hơn đáng kể so với mức tăng 10,4% của cùng kỳ năm trước.
Không chỉ tập trung ở một vài trung tâm sản xuất, xu hướng tăng trưởng còn được ghi nhận tại nhiều địa phương. Trong 10 tháng, IIP tăng tại 33 địa phương, trong khi Sơn La là địa phương ghi nhận mức giảm 5%. Điều này cho thấy hoạt động công nghiệp có độ lan tỏa nhất định về mặt địa lý, dù kết quả giữa các địa bàn vẫn có sự khác biệt.
Ở góc độ đơn hàng và hoạt động sản xuất, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) do S&P Global công bố cũng cho thấy tín hiệu tích cực. Tháng 10/2026, PMI đạt 52,3 điểm, tăng so với mức 51,9 điểm của tháng trước và duy trì tháng thứ 16 liên tiếp trên ngưỡng 50 điểm - ngưỡng phản ánh sự mở rộng của hoạt động sản xuất so với tháng liền trước.
Theo ông Trần Việt Hòa, Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), chế biến, chế tạo là ngành kinh tế chủ chốt, có đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, thương mại và xuất khẩu. Các lĩnh vực như dệt may, da giày, cơ khí, điện tử và công nghiệp hỗ trợ tiếp tục giữ vai trò đáng kể trong cơ cấu công nghiệp.
Sự cải thiện của sản xuất công nghiệp cũng kéo theo nhu cầu đối với nguyên liệu, vận tải, logistics, lao động và các dịch vụ hỗ trợ. Tuy nhiên, mức tăng của IIP và PMI mới phản ánh diễn biến sản xuất trong phạm vi các chỉ số này, chưa đủ để kết luận toàn bộ doanh nghiệp trong ngành đều có kết quả kinh doanh tích cực hoặc năng lực cạnh tranh đã được cải thiện đồng đều.
Duy trì đà tăng cần củng cố năng lực sản xuất và liên kết chuỗi cung ứng
Kết quả 10 tháng cho thấy công nghiệp đang có nền tảng tăng trưởng tích cực, nhưng việc duy trì tốc độ này trong những tháng cuối năm vẫn phụ thuộc vào khả năng bảo đảm các điều kiện đầu vào và sức chống chịu của doanh nghiệp trước biến động thị trường. Mục tiêu tăng trưởng công nghiệp năm 2026 được Cục Công nghiệp đặt ra ở mức 12 - 14%, đồng nghĩa với yêu cầu tiếp tục khai thác dư địa sản xuất ở những ngành có lợi thế, đồng thời xử lý những hạn chế trong chuỗi cung ứng.
Theo Cục Công nghiệp, các ngành điện, điện tử, luyện kim, thép, dệt may, da giày, cơ khí, ô tô, xe máy và chế biến khoáng sản tiếp tục phát triển. Trong đó, một số ngành xuất khẩu như điện tử, dệt may và da giày đã có vị trí trên thị trường quốc tế. Đây là cơ sở để ngành công nghiệp tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao tỷ lệ giá trị tạo ra trong nước và tăng khả năng tham gia sâu hơn của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi sản xuất.
Một trong những vấn đề cần quan tâm là mối liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Khi hoạt động sản xuất mở rộng, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng có thể gia tăng, song khả năng tận dụng cơ hội còn phụ thuộc vào năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm, quy mô cung ứng và mức độ đáp ứng tiêu chuẩn của từng doanh nghiệp. Vì vậy, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực của nhà cung cấp trong nước có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu tăng tính tự chủ của nền sản xuất.
Cùng với đó, việc bảo đảm nguồn nguyên liệu, năng lượng, nhân lực và dịch vụ logistics cần được xem là điều kiện thiết yếu để tránh gián đoạn hoạt động sản xuất. Cục Công nghiệp đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương phát triển các ngành còn dư địa; thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm trong nước; bảo đảm các yếu tố đầu vào; đồng thời tái cơ cấu chuỗi công nghiệp, chuỗi cung ứng và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI.
Định hướng thúc đẩy các dự án công nghiệp quy mô lớn cũng cần song hành với yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng và năng lực làm chủ công nghệ. Tăng công suất hay mở rộng sản lượng là yếu tố quan trọng, nhưng để tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn, doanh nghiệp cần từng bước tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị cao, phát triển sản phẩm có hàm lượng công nghệ và tăng khả năng cung ứng linh kiện, nguyên phụ liệu trong nước.
Với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp 12 - 14% trong năm 2026, kết quả 10 tháng là tín hiệu thuận lợi, song chưa thể xem là bảo đảm cho khả năng hoàn thành mục tiêu. Thách thức trong giai đoạn còn lại không chỉ là duy trì nhịp độ sản xuất mà còn là chuyển hóa đà tăng về sản lượng thành năng lực cạnh tranh thực chất. Việc củng cố công nghiệp hỗ trợ, nâng cao giá trị gia tăng và tăng tính tự chủ của chuỗi cung ứng sẽ là những yếu tố quan trọng để tăng trưởng công nghiệp có nền tảng bền vững hơn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
