Thương mại gần 1.000 tỷ USD, động lực tăng trưởng quan trọng
Trong năm 2025, kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng ấn tượng khi GDP tăng khoảng 8,02%, thuộc nhóm cao nhất khu vực châu Á. Thành quả này phản ánh sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động toàn cầu, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong năm 2026.
Một trong những trụ cột lớn nhất của nền kinh tế Việt Nam hiện nay là hoạt động xuất nhập khẩu. Trong năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 930 tỷ USD, tăng hơn 18% so với năm trước và là mức cao nhất trong lịch sử.
Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 475 tỷ USD, nhập khẩu khoảng 455 tỷ USD, giúp nền kinh tế duy trì xuất siêu khoảng 20 tỷ USD. Con số này cho thấy Việt Nam tiếp tục giữ vững vị thế là một nền kinh tế có độ mở lớn.
Các ngành xuất khẩu chủ lực gồm điện tử, máy tính và linh kiện, máy móc thiết bị, dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, cùng với thủy sản và nông sản chế biến. Đặc biệt, nhóm sản phẩm điện tử và máy móc đã vươn lên trở thành ngành xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam kể từ năm 2019, thay thế dệt may.
Theo nhận định của trang phân tích tài chính Seeking Alpha, sự chuyển dịch này đã củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, giúp đất nước duy trì thặng dư thương mại liên tục từ năm 2018 và góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.
Trang này cũng cho rằng Việt Nam đã nổi lên như một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ASEAN, thậm chí vượt Philippines về GDP bình quân đầu người và quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán kể từ năm 2020.
Cơ sở đến từ dòng vốn FDI và chuỗi cung ứng toàn cầu
Theo Bộ Tài chính, vốn FDI đăng ký mới 2 tháng đầu năm 2026 đạt 3,54 tỷ USD, tăng 61,5% so với cùng kỳ, vốn FDI thực hiện ước đạt 3,21 tỷ USD, tăng 8,8%.
FDI chủ yếu tập trung vào các ngành công nghiệp chế biến, điện tử, công nghệ cao và sản xuất thiết bị, với sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung, Intel, Foxconn hay LG.
Theo Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), Việt Nam tiếp tục là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực nhờ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng và khả năng thu hút FDI ngày càng mạnh.
AMRO cho rằng triển vọng tăng trưởng của Việt Nam không chỉ dựa vào yếu tố chu kỳ mà còn xuất phát từ những đặc điểm cấu trúc của nền kinh tế. Trong đó, ba yếu tố nổi bật gồm: khả năng hưởng lợi từ quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, năng lực hấp thụ vốn FDI ngày càng cải thiện và sự phát triển mạnh của xuất khẩu công nghệ cao.
Tiêu dùng nội địa và thị trường hơn 100 triệu dân
Bên cạnh xuất khẩu và đầu tư, thị trường tiêu dùng nội địa đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế.
Việt Nam hiện có dân số hơn 100 triệu người, tạo ra một thị trường tiêu dùng lớn trong khu vực Đông Nam Á. Thu nhập của người dân tăng lên cùng với sự phát triển của tầng lớp trung lưu đã thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu tiêu dùng.
Theo báo cáo chiến lược năm 2026 của VinaCapital, tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm tới sẽ được thúc đẩy bởi ba động lực chính gồm: sự phục hồi của tiêu dùng nội địa, mối liên kết giữa đầu tư hạ tầng và thị trường bất động sản, cùng với xuất khẩu sang Mỹ duy trì ổn định.
Trong kịch bản cơ sở, VinaCapital dự báo GDP Việt Nam có thể tăng khoảng 8% trong năm 2026. Tuy nhiên, trong kịch bản tích cực, tăng trưởng hoàn toàn có thể đạt 10%, nhờ dư địa chính sách vẫn còn lớn để Chính phủ triển khai các biện pháp hỗ trợ kinh tế khi cần thiết.
Theo các nhà phân tích của quỹ này, tiêu dùng nội địa trong hai năm gần đây tăng chậm chủ yếu do các hộ gia đình phải sử dụng phần lớn khoản tiết kiệm tích lũy trong giai đoạn đại dịch COVID-19 và chuyển sang xu hướng tiết kiệm trở lại.
Tuy nhiên, tình hình này đang dần cải thiện. VinaCapital cho rằng tiêu dùng có thể quay lại quỹ đạo tăng trưởng bình thường vào khoảng giữa năm 2026, khi các hộ gia đình đã tái tích lũy phần lớn khoản tiết kiệm trước đại dịch.
Ngoài ra, thu nhập hộ gia đình tại Việt Nam đã tăng khoảng 6-7% mỗi năm trong hai năm qua, trong khi thị trường chứng khoán và giá bất động sản tăng hơn 30% trong năm 2025, tạo ra hiệu ứng tài sản tích cực, từ đó thúc đẩy chi tiêu của người dân.
Đầu tư công và hạ tầng tạo đòn bẩy cho tăng trưởng
Song song với tiêu dùng và xuất khẩu, đầu tư công đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam.
Chính phủ đang triển khai hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn như đường cao tốc Bắc - Nam, sân bay quốc tế Long Thành, các tuyến metro tại Hà Nội và TP.HCM, cùng nhiều dự án năng lượng và hạ tầng số.
Việc đẩy mạnh đầu tư công không chỉ giúp cải thiện hệ thống giao thông và logistics mà còn tạo thêm việc làm, kích thích ngành xây dựng và thu hút đầu tư tư nhân.
Theo nhiều chuyên gia kinh tế, mối liên kết giữa đầu tư hạ tầng và thị trường bất động sản sẽ là một động lực quan trọng giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
Lợi thế nhân khẩu học với hơn 53 triệu lao động
Một trong những lợi thế lớn của Việt Nam là nguồn nhân lực trẻ và dồi dào. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 53 triệu người trong lực lượng lao động, trong đó hơn 52 triệu người đang có việc làm. Mỗi năm có khoảng 500.000 lao động mới gia nhập thị trường, giúp Việt Nam duy trì lợi thế nhân khẩu học trong nhiều thập kỷ tới.
Lực lượng lao động lớn cùng với chi phí sản xuất cạnh tranh có thể giúp Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất quan trọng của khu vực châu Á, đặc biệt trong các ngành điện tử, dệt may, chế biến và logistics.
Ngoài ra, nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế cũng đưa ra những dự báo lạc quan về triển vọng kinh tế Việt Nam.
Tổ chức Growth Lab thuộc Trường Harvard Kennedy (Mỹ) cho rằng Việt Nam đang ở vị thế dẫn đầu thế giới về tăng trưởng trong thập kỷ tới nhờ năng lực sản xuất đa dạng và ngày càng tiên tiến.
Các dự báo của Growth Lab dựa trên Chỉ số Độ phức tạp Kinh tế (ECI) - chỉ số phản ánh mức độ đa dạng và tinh vi của năng lực sản xuất. Theo tổ chức này, Việt Nam có thể trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về tăng trưởng GDP bình quân đầu người trong giai đoạn tới.
Báo cáo của Growth Lab cho thấy tăng trưởng toàn cầu trong thập kỷ tới sẽ tập trung tại ba khu vực gồm Đông Á, Trung Á và Đông Phi, trong đó Việt Nam nằm trong nhóm các nền kinh tế có tiềm năng tăng trưởng nhanh nhất, cùng với Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Ấn Độ.
Thị trường vốn và du lịch tiếp tục phát triển
Song song với sự mở rộng của nền kinh tế, thị trường vốn của Việt Nam cũng phát triển nhanh chóng. Vốn hóa của chỉ số FTSE Frontier Vietnam Index đã tăng từ khoảng 11 tỷ USD năm 2015 lên 59 tỷ USD vào năm 2025.
Việc FTSE Russell dự kiến nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi cấp hai vào năm 2026 được kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn đầu tư tổ chức và cải thiện thanh khoản cho thị trường.
Cùng với việc, ngành du lịch Việt Nam cũng đang ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Theo trang Travel and Tour World của Mỹ, lượng khách du lịch quốc tế và nội địa tăng mạnh đang thúc đẩy ngành du lịch phát triển nhanh chóng.
Các hãng hàng không Việt Nam đã tăng tần suất chuyến bay, mở thêm nhiều tuyến bay mới và đưa ra các chương trình ưu đãi để đáp ứng nhu cầu du lịch tăng cao. Điều này được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho đất nước trong năm 2026.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều bất ổn, mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026 chắc chắn là một thách thức lớn. Tuy nhiên, với những nền tảng hiện có, Việt Nam đang sở hữu nhiều yếu tố thuận lợi.
Kỷ lục thương mại gần 1.000 tỷ USD, dòng vốn FDI mạnh mẽ, thị trường tiêu dùng hơn 100 triệu dân, lực lượng lao động hơn 53 triệu người cùng với sự phát triển của hạ tầng, thị trường vốn và du lịch đang tạo ra nhiều động lực tăng trưởng mới.
Nếu các chính sách kinh tế được triển khai hiệu quả và các động lực này tiếp tục phát huy, mục tiêu tăng trưởng 10% không chỉ là một kỳ vọng mà hoàn toàn có thể trở thành một kịch bản khả thi đối với nền kinh tế Việt Nam trong những năm tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
