Xu hướng tăng lãi suất huy động
Bước sang tháng 9/2022, lãi suất tiền gửi tiết kiệm bằng VND trên cả kênh gửi trực tuyến và gửi tại quầy tại các ngân hàng thương mại cổ phần đều đang có xu hướng tăng so với hồi đầu tháng trước với mức điều chỉnh từ 0,1 - 0,95% tùy kỳ hạn.
So với cùng kỳ tháng 8/2022, biểu lãi suất tiền gửi tiết kiệm tại các ngân hàng thương mại (NHTM) có vốn nhà nước như Vietcombank, BIDV… duy trì ổn định ở tất cả các kỳ hạn. Trái ngược lại, lãi suất tiền gửi tiết kiệm tại khối NHTM cổ phần tiếp tục xu hướng tăng.
Sacombank và MB là hai đơn vị tăng lãi suất mạnh nhất đợt khảo sát này với mức 1%/năm cho tiền gửi tiết kiệm 9 tháng. Theo đó, Sacombank đang huy động ở mức 5,7%/năm, còn MB là 5,6%/năm.
Ngoài ra, ở các kỳ hạn 24 tháng, MB tăng thêm 0,95%/năm so với hồi đầu tháng 8, lên 6,7%/năm. Lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 6 và 12 tháng của MB cũng tăng lần lượt 0,43%/năm và 0,53%/năm lên các mức 5,3%/năm và 6,1%/năm. Với kỳ hạn 3 tháng, MB tăng lãi suất thêm 0,2%/năm lên 3,8%/năm.
Tương tự, Sacombank tăng lãi suất thêm 0,2%/năm với các kỳ hạn 6, 12 và 24 tháng lên lần lượt là 5,4%/năm, 6%/năm và 6,4%/năm.
Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cũng điều chỉnh lãi suất tăng thêm 0,1% tại một số kỳ hạn, nâng lên mức 6,1% - 6,2%/năm với điều kiện gửi từ 500 triệu đồng trở lên tại kỳ hạn 6 tháng.
Tại Ngân hàng TMCP Bắc Á (Bac A Bank), các kỳ hạn ngắn từ 1 - 5 tháng, lãi suất huy động được điều chỉnh tăng thêm 0,1%, lên mức 4%/năm; với kỳ hạn 6 tháng, lãi suất huy động tăng thêm 0,15%, lên 6,5%/năm; các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên, lãi suất cũng được điều chỉnh tăng thêm 0,1%, lên 6,9 - 7%/năm.
Với tiền gửi 12 tháng, CBBank tiếp tục là ngân hàng trả lãi tiền gửi 12 tháng cao nhất với 7,45% tại quầy và 7,5% cho kênh online. Tiếp theo là SCB là 7,3%/năm, DongABank huy động ở mức 7%/năm… Hiện, lãi suất trung bình toàn thị trường kỳ hạn 12 tháng đạt 6,3% tại quầy và 6,49% online.
Đáng chú ý, ABBank đang huy động lãi suất 8,8%/năm dành cho các khoản tiền gửi 1.500 tỉ đồng trở lên cho kỳ hạn 13 tháng, tăng 0,5%/năm so với biểu lãi suất niêm yết trước đó. Đây cũng là mức lãi suất tham chiếu cho các khoản vay tại ABBank.
Tiếp sau là Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) với 7,85%/năm. Đây là lãi suất áp dụng cho Chứng chỉ tiền gửi dài hạn bằng VND với mệnh giá tối thiểu từ 100 triệu đồng kỳ hạn 36 tháng. Lãi suất cho sản phẩm này kỳ hạn 24 tháng là 7,7%/năm.
Một số ngân hàng khác cũng có mức lãi suất huy động cao nhất trên 7%/năm như Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB). Đây cũng được xem là một trong những ngân hàng có lãi suất huy động cao nhất thị trường khi lãi suất huy động tại các kỳ hạn 12 tháng, 24 tháng, 36 tháng đều niêm yết ở mức 7,3%/năm.
Tương tự, Kienlongbank cũng ghi nhận lãi suất lên tới 7,3%/năm cho kỳ hạn 36 tháng. Trong khi đó, Techcombank cũng dành mức lãi suất huy động cho kỳ hạn 12 tháng lên tới 7,1%/năm. Tuy nhiên, để đạt được mức lãi suất này, khách hàng phải có mức tiền gửi từ 999 tỷ đồng trở lên và cam kết không được tất toán trước hạn.
Có thể thấy, cuộc đua tăng lãi suất huy động giữa các ngân hàng chưa có dấu hiệu "hạ nhiệt", thậm chí càng về cuối năm càng tăng "nóng". Lý do nhiều tổ chức tín dụng đã buộc phải đẩy lãi suất huy động lên rất cao là tăng trưởng tín dụng toàn ngành ngân hàng đến cuối tháng 8 là 9,91% nhưng huy động vốn chỉ có 3,8%.
Ngoài ra, một áp lực kép là ngày 1/10 tới đây, tỉ lệ sử dụng nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn tối đa sẽ giảm từ 37% xuống 34%. Đó cũng là một trong những áp lực buộc các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động vốn nhằm đạt tỉ lệ theo yêu cầu của NHNN.
Đại diện một ngân hàng thương mại cho biết việc tăng lãi suất huy động còn nhằm mục đích chuẩn bị nguồn vốn cho vay dịp cuối năm, nhất là đến nay, các ngân hàng đã được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phân bổ thêm hạn mức tăng trưởng (room) tín dụng.
Lãi suất liên ngân hàng chạm đỉnh 10 năm
Không chỉ trên thị trường dân cư, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng cũng "dậy sóng". Trong tuần từ 5/9- 9/9, NHNN tiếp tục có những động thái linh hoạt trên hoạt động thị trường mở để điều tiết thanh khoản trên thị trường. Thanh khoản trên hệ thống trong đã gặp nhiều áp lực, phần nhiều đến từ việc đáo hạn các hợp đồng bán USD và khiến dòng tiền bị rút ra khỏi hệ thống, đẩy mặt bằng lãi suất liên ngân hàng bật tăng mạnh. Lãi suất liên ngân hàng có những thời điểm trong tuần bật lên vượt 7,5% - mức cao nhất kể từ năm 2012.
Gần như ngay lập tức, NHNN đã hỗ trợ thị trường thông qua nghiệp vụ mua kỳ hạn, với tổng khối lượng đạt 64,4 nghìn tỷ đồng và đồng thời cũng linh hoạt nâng kỳ hạn giao dịch lên 14 ngày. NHNN tiếp tục sử dụng cơ chế đấu thầu lãi suất và lãi suất OMO dao động ở 4,5% cho kỳ hạn 7 ngày và 4,65% cho kỳ hạn 14 ngày. Lãi suất liên ngân hàng nhờ đó đã hạ nhiệt về cuối tuần.
Kết tuần, lãi suất kỳ hạn qua đêm là 4,9% (tăng 40 điểm cơ bản) và kỳ hạn 1 tuần - 1 tháng dao động quanh mức 5,1-5,3% (tăng 47 điểm cơ bản). Trong tuần, NHNN đã bơm ròng khoảng 58 nghìn tỷ đồng thông qua hoạt động thị trường mở.
Lãnh đạo một ngân hàng cổ phần lớn cho rằng nguyên nhân khiến lãi suất VND liên ngân hàng có diễn biến tăng mạnh do nhu cầu thanh khoản gia tăng đến từ việc NHNN chính thức nới room tín dụng cho các ngân hàng. Do đó, một số ngân hàng đã rục rịch cho mở lại hoạt động giải ngân vốn đã bị ùn ứ lâu nay. Điều này cũng lý giải cho diễn biến thanh khoản căng thẳng cục bộ vài ngày gần đây.
Ở một phương diện khác, lãi suất VND liên ngân hàng được đẩy lên cao cũng được cho là xuất phát từ định hướng điều hành của NHNN nhằm tạo ra chênh lệch an toàn với lãi suất USD, góp phần kìm hãm đà tăng của tỷ giá.
Mặt khác, lạm phát tăng khiến NHNN siết tín dụng, song song đó là hút tiền về qua kênh tín phiếu và bán ngoại tệ. Điển hình là trung tuần tháng 8 NHNN hút ròng mạnh trên 88.000 tỷ đồng (lượng hút ròng theo tuần cao nhất kể từ năm 2019 tới nay). Ngoài ra, hoạt động bán ngoại tệ để bình ổn tỷ giá của NHNN cũng khiến một lượng lớn VND bị rút khỏi hệ thống ngân hàng trong những tuần gần đây. Do đó, tiền đồng khan hiếm khiến các nhà băng phải tăng cường vay mượn lẫn nhau trên thị trường liên ngân hàng đã đẩy lãi lên cao.
Sức ép tăng lãi suất cho vay
Với việc NHNN đã chính thức bổ sung hạn mức tín dụng cho một số NHTM với mức phân bổ rải đều từ 0,7% - 4%, NHNN cho biết tốc độ tăng trưởng tín dụng tính tới ngày 26/8/2022 đã đạt 9,91%, cao nhất trong vòng nhiều năm trở lại đây. Việc mở hạn mức tín dụng ở thời điểm hiện tại là cần thiết để có thể đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho nền kinh tế trong giai đoạn còn lại của năm 2022.
Theo tính toán của công ty chứng khoán, nếu giữ mục tiêu tăng trưởng tín dụng ở mức 14% cho cả năm 2022, sẽ vẫn còn khoảng 4,09% hạn mức tín dụng sẽ được cấp cho các ngân hàng, tương đương với 427.160 tỷ đồng. Trong khi đó, theo tính toán của Công ty Chứng khoán SSI, mức tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống ước tính sẽ tăng thêm khoảng 2%. Điều này cho thấy dư địa để NHNN sẽ có thêm một đợt điều chỉnh vào cuối năm nay vẫn còn.
Bên cạnh đó, so với tăng trưởng tín dụng được ghi nhận trong năm 2021, hạn mức tín dụng mới trong năm 2022 có cho thấy sự phân hóa giữa nhóm Ngân hàng TMCP Nhà nước (không có nhiều thay đổi so với năm 2021) và nhóm NHTMCP (thấp hơn nhiều so với năm 2021). Điều này cho thấy mục tiêu của NHNN là hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, kiểm soát chặt tín dụng lĩnh vực rủi ro cũng như điều tiết dòng tiền để kiểm soát được mục tiêu lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.
Trên thực tế, tỷ trọng cho vay các lĩnh vực rủi ro như cho vay kinh doanh bất động sản hay đầu tư trái phiếu doanh nghiệp từ các Ngân hàng TMCP Nhà nước thấp hơn nhiều so với các Ngân hàng TMCP tư nhân.
Những biến động của lãi suất huy động trên thị trường, phần nào dấy lên lo ngại lãi suất cho vay sẽ chịu tác động điều chỉnh tăng. Chuyên gia tài chính - ngân hàng TS.Cấn Văn Lực nhận định, lãi suất cho vay đang chịu áp lực tăng khi lãi suất trên thị trường quốc tế tăng, đầu vào của các ngân hàng cũng gia tăng. Tuy nhiên, mức tăng lãi vay dự báo sẽ không quá mạnh để phục vụ mục đích phục hồi kinh tế.
Trong bối cảnh hiện nay, nhiều chuyên gia khuyến nghị, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, song cần theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới và trong nước để có những điều chỉnh hợp lý nhằm đạt được mục tiêu kép: vừa kiểm soát lạm phát, góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ nền kinh tế tận dụng cơ hội để phục hồi và bứt phá.
Phát biểu tại họp báo Chính phủ thường kỳ tối ngày 6/9/2022, Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú cho biết, thời gian qua, lãi suất đã có biến động tăng nhẹ cả huy động và cho vay. Lãi suất cho vay bình quân hiện chỉ từ 7,9 - 9,3%, kể cả dư nợ cũ và dư nợ mới; lãi suất huy động bình quân từ 6,3 - 6,8% đối với kỳ hạn trên 1 năm. Các mức lãi suất này so với các năm gần đây đã được duy trì khá ổn định.
Đối với vấn đề điều hành lãi suất, Phó thống đốc NHNN Đào Minh Tú cho biết, trong bối cảnh hiện nay, chúng ta đang tích cực triển khai các giải pháp nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới, kể các các nước phát triển nhất đã và đang phải tăng lãi suất để hạn chế đầu tư nhằm ngăn chặn lạm phát.
Để giải quyết bài toán đặt ra lúc này là vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ phục hồi phát triển kinh tế, thời gian tới NHNN sẽ tiếp tục điều hành lãi suất linh hoạt để đạt được mục tiêu này.
Trong báo cáo mới đây, Ngân hàng Thế giới cũng cho rằng, lạm phát cơ bản vẫn được kiểm soát và nền kinh tế vẫn nằm dưới mức tiềm năng, nên chính sách tiền tệ nới lỏng dường như vẫn phù hợp ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, nếu rủi ro lạm phát gia tăng trở thành hiện thực - khi lạm phát cơ bản tăng tốc và lạm phát toàn phần vượt chỉ tiêu 4%, Ngân hàng Nhà nước cần sẵn sàng chuyển sang thắt chặt tiền tệ để kìm áp lực lạm phát bằng cách tăng lãi suất và thắt lại cung tiền.
Trung Anh
Nguồn: thuongtruong.com.vn
