Mặc dù mức tăng đăng ký chỉ khiêm tốn khoảng 0,42 tỷ USD, nhưng điều này phản ánh sức hút bền vững và sự ổn định của nền kinh tế Việt Nam giữa bối cảnh toàn cầu đầy thách thức, bao gồm suy thoái kinh tế, xung đột thương mại và biến động địa chính trị.
Với 4.054 dự án mới được cấp phép, tăng 20,1% so với năm 2024, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư quốc tế. Vậy đâu là những yếu tố then chốt đằng sau thành tựu này? Bài viết sẽ phân tích sâu dựa trên các khía cạnh kinh tế, chính sách, địa chính trị và triển vọng tương lai.
Trước hết, sự ổn định chính trị và kinh tế là nền tảng vững chắc thu hút dòng vốn FDI. Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá cao nhờ chính sách nhất quán dài hạn, rủi ro địa chính trị thấp và cam kết cải cách mở cửa kinh tế.
Theo các chuyên gia, sự ổn định này đã giúp Việt Nam vượt qua các thách thức toàn cầu như gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch và căng thẳng thương mại Mỹ-Trung. Từ năm 2021 đến 2025, Việt Nam đã thu hút hơn 158 tỷ USD FDI bất chấp bối cảnh khó khăn, tạo niềm tin mạnh mẽ cho các tập đoàn lớn từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu, những quốc gia chiếm tỷ lệ lớn trong dòng vốn.
Cụ thể, Singapore dẫn đầu với 4,84 tỷ USD (chiếm 27,9% vốn đăng ký mới), theo sau là Trung Quốc (3,64 tỷ USD, 21%), Hồng Kông (1,73 tỷ USD, 10%) và Nhật Bản (1,62 tỷ USD, 9,4%). Sự ổn định này không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn thúc đẩy tăng trưởng GDP, với FDI chiếm khoảng 4,8% GDP, vượt trội so với các nước ASEAN, Ấn Độ và Trung Quốc theo đánh giá của OECD.
Thứ hai, việc cải thiện cơ sở hạ tầng và đầu tư vào công nghệ cao đã trở thành động lực chính thúc đẩy FDI. Chính phủ Việt Nam đã đẩy mạnh chi tiêu công cho giao thông, logistics và năng lượng, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và xuất khẩu.
Năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ đầu tư vào các ngành sản xuất xanh, thành phố thông minh và công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và điện tử. Ngành sản xuất và chế biến chế tạo thu hút 18,59 tỷ USD (chiếm 59,2% tổng vốn), với các dự án lớn từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Ví dụ, mục tiêu thu hút 150-200 tỷ USD FDI vào lĩnh vực công nghệ cao đã được thực hiện hiệu quả, nhờ chiến lược "China+1" khiến nhiều doanh nghiệp dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc sang Việt Nam.
Các khu công nghiệp hiện đại tại Bắc Ninh, Bình Dương và TP.HCM đã trở thành trung tâm chuỗi cung ứng toàn cầu, hỗ trợ xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ. Ngoài ra, lực lượng lao động trẻ (hơn 50% dân số dưới 30 tuổi), chi phí lao động cạnh tranh (thấp hơn 50% so với Trung Quốc) và trình độ kỹ năng ngày càng cao nhờ giáo dục STEM đã làm tăng sức hấp dẫn.
Thứ ba, sự phát triển năng lượng tái tạo và cam kết bền vững đã thu hút dòng vốn xanh đáng kể. Với tiềm năng lớn về năng lượng mặt trời và gió, Việt Nam đã triển khai các dự án sạch nhằm đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.
Các nhà đầu tư quan tâm nhờ chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và khung pháp lý rõ ràng từ chính phủ. Năm 2025, lĩnh vực năng lượng tái tạo và sản xuất xanh chiếm tỷ lệ đáng kể trong vốn FDI, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong mắt các tổ chức quốc tế như OECD.
Điều này không chỉ tăng vốn mà còn thúc đẩy chuyển đổi kinh tế xanh, với các dự án từ châu Âu và Mỹ tập trung vào công nghệ thân thiện với môi trường. Hơn nữa, ngành bất động sản hoạt động thu hút 6,26 tỷ USD (19,9% tổng vốn), chủ yếu vào các dự án bền vững như khu đô thị thông minh.
Ngoài ra, việc nâng cấp thị trường chứng khoán lên hạng mới nổi thứ cấp bởi FTSE Russell vào tháng 10/2025 đã mở ra dòng vốn mới từ các quỹ đầu tư toàn cầu, tăng tính thanh khoản và hấp dẫn đầu tư gián tiếp. Kết hợp với vị trí địa lý chiến lược (gần các tuyến hàng hải quan trọng), các hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, EVFTA và RCEP, Việt Nam đã trở thành "ngôi sao sáng" ở châu Á, với xuất khẩu tăng 15% nhờ FDI. Các giao dịch góp vốn và mua cổ phần đạt 7,03 tỷ USD, tăng 54,8%, chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số thách thức như vốn đăng ký mới giảm 12,2% do quy mô dự án nhỏ hơn, và cần cải thiện hơn nữa môi trường kinh doanh để giảm thủ tục hành chính.
Tóm lại, thành tựu FDI năm 2025 của Việt Nam xuất phát từ sự kết hợp hài hòa giữa ổn định nội tại, cải cách chính sách, hội nhập quốc tế và định vị chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Với đà này, triển vọng năm 2026 hứa hẹn tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, nhờ kinh tế vĩ mô ổn định, tập trung vào công nghệ cao và đầu tư xanh.
Các chuyên gia dự báo FDI có thể đạt 40-45 tỷ USD, góp phần đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế hàng đầu khu vực. Để duy trì sức hút lâu dài, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng lao động và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
