Làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp đứng tên công bố sản phẩm
Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và các văn bản hướng dẫn đã quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh đối với chất lượng và an toàn thực phẩm, kể cả nghĩa vụ truy xuất nguồn gốc, thu hồi sản phẩm vi phạm. Tuy nhiên, trước thực tế một sản phẩm có thể liên quan đến nhiều chủ thể như đơn vị sở hữu thương hiệu, doanh nghiệp thuê gia công, nhà sản xuất và đơn vị phân phối, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tiếp tục cụ thể hóa trách nhiệm của cơ sở đứng tên hồ sơ công bố sản phẩm.
Theo đó, tại Điều 12 của dự thảo quy định cơ sở đứng tên hồ sơ đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn sản phẩm phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp và trung thực của tất cả tài liệu trong hồ sơ.
Đáng chú ý, trách nhiệm không chỉ dừng lại ở tính hợp lệ của giấy tờ. Đơn vị đứng tên còn phải bảo đảm thực phẩm, phụ gia thực phẩm và các sản phẩm liên quan được sản xuất theo tiêu chuẩn đã đăng ký hoặc công bố. Quy định này có ý nghĩa đối với những doanh nghiệp đặt hàng gia công nhưng không trực tiếp vận hành nhà máy. Theo dự thảo, việc thuê đơn vị khác sản xuất không làm mất đi trách nhiệm của cơ sở đứng tên công bố đối với tính chính xác của hồ sơ và việc bảo đảm sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn đã đăng ký hoặc công bố.
Chẳng hạn, khi một doanh nghiệp thuê nhà máy gia công thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhưng thành phần, hàm lượng nguyên liệu thực tế không đúng hồ sơ công bố, trách nhiệm của các bên cần được xem xét theo phạm vi nghĩa vụ và hành vi vi phạm. Trong đó, cơ sở đứng tên công bố phải thực hiện trách nhiệm theo Điều 12, bao gồm phối hợp cung cấp thông tin và chịu trách nhiệm liên đới khi sản phẩm vi phạm an toàn thực phẩm gây hậu quả theo quy định.
Một điểm mới khác là yêu cầu công khai số đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc số tiếp nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm trên nhãn, bao bì hoặc tài liệu kèm theo sản phẩm. Quy định này góp phần tăng tính minh bạch, tạo thêm cơ sở để cơ quan chức năng và người tiêu dùng đối chiếu thông tin sản phẩm với hồ sơ đã công bố.
Đặc biệt, khoản 8 Điều 12 đề xuất đơn vị đứng tên phải chịu trách nhiệm liên đới trong trường hợp sản phẩm vi phạm an toàn thực phẩm gây hậu quả, bao gồm trách nhiệm truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm. Đây là điểm đáng chú ý trong việc hoàn thiện trách nhiệm của các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng, hạn chế tình trạng không xác định được đầu mối phối hợp xử lý khi sản phẩm xảy ra sự cố.
Từ những vụ thực phẩm giả đến yêu cầu kiểm soát chất lượng thực chất
Sự cần thiết của việc làm rõ trách nhiệm doanh nghiệp có thể nhìn thấy qua những vụ việc liên quan đến hồ sơ công bố và chất lượng sản phẩm bị cơ quan chức năng phát hiện thời gian qua. Điển hình là vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Công nghệ Herbitech, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực gia công, sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Kết quả điều tra xác định, dù đã đăng ký công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, người điều hành công ty vẫn chỉ đạo điều chỉnh công thức sản xuất, cắt giảm thành phần, hàm lượng hoặc thay thế nguyên liệu nhằm giảm chi phí. Để che giấu sai phạm, nhóm bị cáo còn lập hồ sơ kỹ thuật phù hợp với hồ sơ công bố, trong khi công thức sản xuất thực tế đã bị thay đổi.
Kết quả giám định xác định 87 lô thuộc 67 loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe là hàng giả, do nhiều thành phần có hàm lượng dưới 70% so với mức công bố trên nhãn sản phẩm. Vụ việc cho thấy, một bộ hồ sơ công bố hợp lệ không đồng nghĩa chất lượng thực tế của tất cả lô sản phẩm sau đó đều được bảo đảm. Hoạt động kiểm soát phải được duy trì xuyên suốt quá trình sản xuất và lưu thông.
Từ những vụ việc tương tự, quy định mới tại Điều 12 được kỳ vọng góp phần xác lập rõ trách nhiệm của đơn vị đứng tên hồ sơ, đồng thời tăng cơ sở pháp lý để kiểm tra việc thực hiện những cam kết về chất lượng sản phẩm.
Không chỉ đối với thực phẩm sản xuất trong nước, dự thảo còn bổ sung trách nhiệm liên quan đến các sản phẩm nhập khẩu. Theo khoản 3 Điều 12, cơ sở đứng tên công bố phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan quản lý có thẩm quyền khi nhận được thông báo thu hồi tự nguyện từ chủ sở hữu sản phẩm hoặc quyết định thu hồi của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài đối với sản phẩm nhập khẩu do mình đứng tên công bố tại Việt Nam.
Chẳng hạn, một sản phẩm thực phẩm nhập khẩu đang bán tại Việt Nam bị thu hồi tại thị trường khác vì vấn đề an toàn. Khi nhận được thông tin thuộc trường hợp luật quy định, đơn vị đứng tên công bố tại Việt Nam phải thực hiện nghĩa vụ thông báo, thay vì chỉ chờ cơ quan chức năng trong nước phát hiện.
Cùng với đó, Điều 50 đề xuất các trường hợp thu hồi giấy đăng ký bản công bố hoặc gỡ bỏ hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm, bao gồm hồ sơ giả mạo, sản phẩm sản xuất không đúng địa chỉ đã công bố hoặc thực phẩm bị cơ quan có thẩm quyền kết luận là hàng giả, hàng chứa chất cấm.
Đối với sản phẩm không bảo đảm an toàn, Điều 56 quy định các trường hợp thu hồi, hình thức xử lý và trách nhiệm của những chủ thể liên quan. Điều 57 tiếp tục đặt trọng tâm hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ, dữ liệu thử nghiệm, thông tin sự cố và lịch sử tuân thủ pháp luật.
Định hướng tăng trách nhiệm gắn với hậu kiểm được kỳ vọng tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát của cơ quan quản lý.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
