Hộ kinh doanh vẫn gặp khó khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai
Theo tờ trình Dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp của Bộ Tài chính, ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109.
Luật quy định cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh với doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Sau đó, trước những diễn biến bất lợi của kinh tế thế giới, giá nhiên liệu tăng cao và tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước, Quốc hội thông qua Luật số 09/2026 sửa đổi, bổ sung một số luật về thuế.
Luật giao Chính phủ quy định mức doanh thu năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và mức doanh thu để xác định doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, căn cứ vào các chỉ số kinh tế vĩ mô, khả năng cân đối ngân sách và tình hình kinh tế, xã hội từng thời kỳ.
Ngày 29/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 141/2026, nâng ngưỡng doanh thu năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và mức doanh thu để xác định doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ ngày 1/1/2026.
Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, dù ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đã được nâng lên, hộ và cá nhân kinh doanh vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế, đặc biệt là từ thuế khoán sang kê khai.
Khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy 59,3% hộ, cá nhân kinh doanh gặp khó do chi phí đầu vào tăng cao và biến động. Tỷ lệ phản ánh thị trường tiêu thụ yếu đi là 43,8%, trong khi 32,6% cho biết thiếu các nguồn lực như vốn và nhân lực.
Bộ Tài chính đánh giá vấn đề hộ, cá nhân kinh doanh quan tâm không chỉ nằm ở ngưỡng doanh thu được miễn thuế, mà còn là phương thức nộp thuế cần đơn giản, thuận lợi và phù hợp với quy mô hoạt động.
Hiện nhóm này đang được gia hạn thời hạn nộp thuế theo Nghị định số 245/2026. Thời gian gia hạn đối với thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân tối đa 5 tháng. Đồng thời, 50% số tiền thuê đất phát sinh phải nộp trong năm 2026 cũng được gia hạn tối đa 5 tháng. Tổng số tiền thuế và tiền thuê đất của hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được gia hạn theo Nghị định này dự kiến khoảng 125.000 tỷ đồng.
Ngoài chính sách về thuế, hộ, cá nhân kinh doanh cùng các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ còn được hỗ trợ miễn phí một số nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung. Hộ, cá nhân kinh doanh được áp dụng chế độ kế toán đơn giản với tối đa 4 loại sổ kế toán.
Đề xuất giảm 30% số thuế phải nộp trong hai năm 2026-2027
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng trong năm 2026 và 2027. Đây là chính sách giảm số thuế phải nộp, không phải nâng ngưỡng doanh thu được miễn thuế từ 1 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng.
Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu đến 1 tỷ đồng vẫn thuộc diện không phải nộp thuế theo quy định hiện hành. Với nhóm có doanh thu trên 1 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng, nếu thuộc diện phải nộp thuế thì theo đề xuất mới sẽ được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong hai năm 2026 và 2027.
Chính phủ đồng thời đề xuất nâng mức doanh thu để lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng/năm đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Nếu được thông qua, hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng mỗi năm có thể lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, thay vì phải xác định thuế dựa trên phần thu nhập sau khi trừ chi phí như quy định hiện hành.
Theo Bộ Tài chính, thay đổi này cũng nhằm tạo thuận lợi hơn cho các hộ kinh doanh có quy mô lớn trong quá trình chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Định hướng này nằm trong Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó đặt ra yêu cầu hoàn thiện khung khổ pháp lý về kinh doanh cá thể, đơn giản hóa chế độ kế toán, thuế, bảo hiểm và khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Không chỉ hộ và cá nhân kinh doanh, dự thảo Nghị quyết còn đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong năm 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp siêu nhỏ có doanh thu năm đến 10 tỷ đồng. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm đến 1 tỷ đồng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Ngoài ra, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 50 tỷ đồng, được thành lập mới từ hộ kinh doanh, được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm liên tục kể từ khi có thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu theo quy định hiện hành.
Tờ trình của Bộ Tài chính lưu ý khái niệm doanh nghiệp siêu nhỏ không chỉ được xác định dựa trên doanh thu mà còn căn cứ số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và tổng nguồn vốn.
Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp và xây dựng, doanh nghiệp siêu nhỏ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người, đồng thời có tổng doanh thu không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
Với lĩnh vực thương mại và dịch vụ, doanh nghiệp siêu nhỏ có không quá 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và tổng doanh thu không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
Theo Bộ Tài chính, các chính sách được đề xuất nhằm tháo gỡ khó khăn cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, hỗ trợ duy trì, mở rộng sản xuất kinh doanh, đồng thời góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
Chính phủ cũng cho rằng việc giảm thuế và đơn giản hóa phương pháp tính thuế sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, tạo tâm lý thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh khi chuyển sang phương thức kê khai. Các giải pháp được xây dựng trên cơ sở chủ trương phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời phù hợp với định hướng xóa bỏ hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh chậm nhất trong năm 2026.
Bộ Tài chính đã hoàn thiện hồ sơ dự án Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn để trình Chính phủ, sau đó trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Về lâu dài, các chính sách này sẽ tiếp tục được nghiên cứu, sửa đổi và bổ sung vào Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
