Trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời cuộc CMCN 4.0 đã và đang tạo ra nhiều cơ hội và thách thức, Chính phủ đã thực hiện nhiều quyết sách nhằm tạo điều kiện phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, đảm bảo sự phát triển KHCN trong nhiều lĩnh vực bắt nhịp với tốc độ phát triển khu vực và thế giới.
Ngày 27/01/2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao đến năm 2030. Chương trình gồm 03 chương trình thành phần gồm: Chương trình nghiên cứu, ứng dụng, phát triển công nghệ cao, phát triển sản phẩm và dịch vụ công nghệ cao (Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì); Chương trình phát triển một số ngành công nghiệp công nghệ cao (Bộ Công Thương chủ trì) và Chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì).
Nhằm cụ thể hoá các mục tiêu, nội dung của Quyết định số 130/QĐ-TTg, ngày 20/8/2021, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 1992/QĐ-BCT phê duyệt khung Chương trình phát triển một số ngành công nghiệp công nghệ cao. Trong giai đoạn mới, Chương trình được xác định sẽ tiếp tục kế thừa, phát triển hơn nữa các thành quả KHCN trước đó, đồng thời triển khai các nhiệm vụ, dự án bám sát vào yêu cầu thực tiễn của ngành Công Thương và đất nước trong bối cảnh tham gia sâu vào cuộc CMCN lần thứ 4.
Trong giai đoạn mới, Chương trình sẽ tiếp tục kế thừa các thành quả KHCN trước đó, đồng thời bám sát yêu cầu thực tiễn của ngành Công Thương và đất nước trong bối cảnh mới. Chương trình có mục tiêu nghiên cứu, làm chủ, phát triển công nghệ cao, ứng dụng hiệu quả công nghệ cao trong sản xuất sản phẩm, cung cấp dịch vụ công nghệ cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; góp phần hình thành, phát triển một số ngành công nghiệp công nghệ cao và hệ sinh thái doanh nghiệp trong lĩnh vực này.
Chương trình đặt ra các mục tiêu cụ thể gồm: phát triển và làm chủ một số công nghệ cao thuộc Danh mục công nghệ cao ưu tiên đầu tư phát triển đạt trình độ tiên tiến trong khu vực, ứng dụng có hiệu quả vào sản xuất sản phẩm và cung ứng dịch vụ công nghệ cao; thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao, công nghệ tiên tiến trong các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng.
Bên cạnh đó, tập trung đẩy mạnh sản xuất sản phẩm, cung ứng dịch vụ công nghệ cao trong Danh mục sản phẩm được khuyến khích phát triển, góp phần gia tăng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị xuất khẩu lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo; góp phần xây dựng và phát triển công nghiệp công nghệ cao; hình thành hệ sinh thái các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, cung ứng dịch vụ công nghệ cao; phát triển công nghiệp hỗ trợ phục vụ phát triển công nghiệp công nghệ cao.
Trong đó, tập trung định hướng ưu tiên phát triển các lĩnh vực có nhiều ưu thế cạnh tranh trong cuộc CMCN 4.0 gồm: công nghiệp năng lượng, công nghiệp sinh học, công nghiệp vật liệu mới, công nghiệp điện tử - công nghệ số, công nghiệp chế tạo và tự động hoá. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, triển khai thành công ít nhất 30 dự án công nghệ cao ứng dụng trong công nghiệp, có tính lan tỏa về mặt KH&CN và kinh tế-xã hội.
Về chỉ tiêu đánh giá, Chương trình yêu cầu 100% dự án tham gia phải xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp, do doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp và được ứng dụng, thử nghiệm tại doanh nghiệp. Tối thiểu 70% đề tài, dự án có vốn đối ứng ngoài ngân sách và không dưới 70% đề tài, dự án đủ điều kiện trở thành sản phẩm thương mại, chuyển giao công nghệ để doanh nghiệp sản xuất đưa sản phẩm ra thị trường.
Các dự án cũng phải đáp ứng chỉ tiêu KHCN cụ thể: sở hữu trí tuệ và đào tạo đặt ra yêu cầu tối thiểu 70% công nghệ đạt chỉ tiêu kinh tế-kỹ thuật tương đương với công nghệ tiên tiến các nước trong khu vực hoặc trên thế giới. Ngoài ra, ít nhất 80% đề tài, dự án phải được công bố trên các tạp chí KHCN uy tín trong nước hoặc quốc tế. Đồng thời không dưới 60% đề tài, dự án phải được chấp nhận đơn đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ hoặc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
Vụ Khoa học và Công nghệ với vai trò được Bộ Công Thương giao nhiệm vụ quản lý tổ chức sẽ tạo điều kiện tối đa để các đơn vị đăng ký tham gia, hướng dẫn đơn vị thực hiện nhiệm vụ theo đúng quy trình thủ tục. Đồng thời, Vụ cũng sẽ thúc đẩy, giúp kết nối doanh nghiệp và các viện, trường, cơ sở nghiên cứu để đảm bảo các nhiệm vụ, dự án có sự liên kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học - sản xuất nhằm tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao vượt trội, có sức cạnh tranh trên thị trường, theo đúng mục tiêu và định hướng đã đề ra.
Trước đó, trong giai đoạn 2011-2020, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình phát triển một số ngành công nghiệp công nghệ cao thuộc Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp công nghệ cao đến năm 2020.
Kết thúc giai đoạn 2011-2020, Chương trình đã đạt được nhiều thành quả tích cực. Các nhiệm vụ tham gia Chương trình đều có sản phẩm đầu ra định hướng thị trường rất cao và là những dự án công nghệ cao tiên phong được triển khai đầu tư tại Việt Nam; được thực hiện theo mô hình doanh nghiệp chủ trì, kết hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học thúc đẩy nghiên cứu, phát triển nhằm làm chủ công nghệ cao, tạo ra sản phẩm công nghệ cao ở quy mô lớn; ứng dụng rộng rãi công nghệ cao trong các ngành, lĩnh vực kinh tế, xã hội.
Mặc dù tỷ lệ nguồn vốn ngân sách nhà nước hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ thuộc Chương trình chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ so với kinh phí đối ứng từ phía doanh nghiệp (với tỷ lệ ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 20% trên tổng số kinh phí phê duyệt của nhiệm vụ), tuy nhiên Chương trình đã đạt được nhiều kết quả và hiệu ứng rất tích cực; có thể coi đây là một trong những mô hình tiêu biểu cho hợp tác công - tư (PPP) hiện đang được chính phủ tập trung chỉ đạo để phát triển trong thời gian tới.
Nguồn: thuongtruong.com.vn
