Áp giá sàn vé bay nội địa: Vietnam Airlines đang quá được "nuông chiều"?

Cục Hàng không đã trình Bộ GTVT dự thảo thông tư quy định khung giá dịch vụ vận chuyển hành khách trên các đường bay nội địa, để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người tiêu dùng, các hãng hàng không và Nhà nước. Tuy vậy đề xuất này lại đang vướng phải nhiều luồng ý kiến trái chiều.

Cụ thể, Cục Hàng không đề xuất thời gian áp dụng chính sách mức giá tối thiểu bằng 20% mức giá tối đa quy định là 12 tháng trên các đường bay nội địa, bắt đầu từ ngày 01/11/2021 đến hết ngày 31/10/2022. Mức giá sàn được quy định như sau: Tại nhóm đường bay dưới 500km là 340.000 đồng, trong đó các đường bay phát triển kinh tế - xã hội là 320.000 đồng; từ 500km đến dưới 850km là 440.000 đồng; từ 850km đến dưới 1.000 km là 560.000 đồng; từ 1.000km đến dưới 1.280km là 640.000 đồng; từ 1.280km trở lên là 750.000 đồng.

Theo Cục Hàng không Việt Nam thông tin chính sách quy định mức giá tối thiểu đối với giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa được cân nhắc trên cơ sở đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người tiêu dùng, các hãng hàng không và nhà nước. Nếu đề xuất này được thông qua, mức sàn cho giá vé máy bay với mức tối thiểu cho chặng bay ngắn nhất là 320.000 đồng/vé/chiều và sẽ không còn các vé "0 đồng" như hiện nay.

Quy định giá sàn sẽ chia các hãng hàng không thành 2 nhóm

Trong đó, “nhóm đánh giá tác động tích cực”gồm Vietnam Airlines, Pacific Airlines và Bamboo Airways. Cả 3 hãng này cho rằng chính sách quy định giá tối thiểu đối với dịch vụ vận chuyển hành khách trên các đường bay nội địa mang lại tác động tích cực đối với hoạt động kinh doanh của hãng. 

Trong trường hợp được áp dụng mức giá tối thiểu, doanh thu của Vietnam Airlines theo tính toán năm 2019 có thể tăng thêm 20 tỉ đồng, năm 2020 tăng thêm 390 tỉ đồng và 6 tháng đầu năm 2021 tăng thêm 270 tỉ đồng. Tương tự, doanh thu của Pacific Airlines trong 6 tháng đầu năm 2021 sẽ tăng thêm 338 tỉ đồng. Còn Bamboo Airways thì cho rằng mức giá tối thiểu hợp lý sẽ là công cụ điều tiết tốt cho hãng, tác động tích cực đến doanh thu đường bay trên cơ sở vẫn đảm bảo sức mua của thị trường.

Ngược lại, “Nhóm đánh giá tác động tiêu cực” gồm có Vietravel Airlines và Vietjet. Cả 2 hãng này cho rằng chính sách quy định giá tối thiểu đối với dịch vụ vận chuyển hành khách trên các đường bay nội địa tồn tại nhiều bất cập, hạn chế và tác động tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của hãng.

Trong đó, Vietravel Airlines cho rằng áp dụng chính sách giá tối thiểu sẽ khiến hành khách lựa chọn hãng có dịch vụ cao hơn, như vậy các hãng giá rẻ sẽ bị thiệt thòi, đặc biệt là với hãng hàng không mới, đội tàu bay và tần suất khai thác thấp nhất thị trường, bất lợi về độ phủ sản phẩm và giá trị thương hiệu. "Hậu Covid-19" việc áp dụng giá sàn cho thị trường nội địa sẽ làm giảm mạnh nhu cầu đi lại của người dân do thu nhập bị thâm hụt nặng nề trong thời gian giãn cách.

Vietjet thì cho rằng, chính sách quy định mức giá tối thiểu sẽ tác động tiêu cực mạnh mẽ đến các tầng lớp người dân trong xã hội, nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội, làm mất đi lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển của ngành hàng không. Chính sách này cũng không đảm bảo thúc đẩy sự phục hồi của thị trường vận chuyển hàng không, hỗ trợ và thúc đẩy sự phục hồi của các thị trường cung cấp hàng hóa dịch vụ có liên quan trực tiếp đến vận chuyển hàng không trong và sau đại dịch Covid-19 kết thúc.

Giới chuyên gia cho rằng việc áp giá sàn vé máy bay là phi thị trường

Bàn luận về vấn đề này thảo luận tại “Tọa đàm tham vấn chuyên gia về kinh tế - xã hội” do Văn phòng Quốc hội và Ủy ban Kinh tế tổ chức, nhiều ý kiến được nêu ra liên quan tới đề xuất áp giá sàn vé máy bay mà Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airline) đưa ra mới đây TS Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh "Áp giá sàn có thể giết chết hãng hàng không", chuyên gia cho rằng, việc áp giá sàn vé máy bay là không công bằng.

"Một hãng 3 sao phải bán giá như hãng 5 sao thì ai mua của hãng 3 sao? Rõ ràng nếu hàng không áp giá như vậy thì bằng chính sách, chúng ta có thể giết chết một hãng hàng không. Chính sách khi đã ban hành phải rất cân nhắc để không tạo ra bất bình đẳng, không tạo ra những khoản tô hết sức bất hợp lý cho nền kinh tế", ông Dũng nêu.

Xoay quanh vấn đề này, trước đó chia sẻ với báo chí, TS. Ngô Trí Long (Nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học giá cả, Bộ Tài chính) cho rằng đề xuất áp giá sàn vé máy là phi thị trường, trái luật định về quản lý giá trong nền kinh tế thị trường. Trong Luật Hàng không (ra sau Luật Giá), thị trường vận tải hàng không có quy định giá trần và giá sàn, nhưng giá sàn quy định bằng 0 đồng.

Nhận định áp giá sàn là thiếu tính cạnh tranh, TS Bùi Doãn Nề, Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp hàng không Việt Nam cho rằng giá cả phải do quan hệ cung cầu và do thị trường quyết định. "Đó là một công cụ cạnh tranh của doanh nghiệp khi có nhiều nhà cung ứng, người hưởng lợi là khách hàng" và "Những năm qua, nhà nước đã có những chính sách tương đối tốt để hỗ trợ các hãng tư nhân, góp phần tạo nên một thị trường phát triển, cạnh tranh sôi động, cũng như giúp nhiều người dân được đi máy bay hơn. Nhà nước nên tiếp tục giám sát, giữ quan điểm khách quan trong việc này".

Đồng quan điểm, nhiều chuyên gia khác trong lĩnh vực hàng không cũng nhấn mạnh việc áp giá sàn có thể ảnh hưởng tới sự cạnh tranh của thị trường, làm khách hàng mất cơ hội đi hàng không giá rẻ.

Về phía doanh nghiệp, theo Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet, về lâu dài việc quy định giá sàn vé máy bay sẽ triệt tiêu động lực cạnh tranh giữa các hãng hàng không nội địa, triệt tiêu động lực sáng tạo, đổi mới của các hãng hàng không nội địa và kim hãm sự phát triển của thị trường vận chuyển hàng không.

Theo đó, Vietjet mới đây đã có văn bản gửi Cục Hàng không Việt Nam và Bộ Giao thông Vận tải, góp ý về dự thảo thông tư quy định khung giá dịch vụ vận chuyển hành khách trên các đường bay nội địa từ ngày 1/11/2021 đến hết ngày 31/10/2022. 

Vietjet cho rằng, mục đích của việc ban hành thông tư là để thực hiện điều tiết giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa (áp dụng có thời hạn) nhằm hỗ trợ giảm bớt khó khăn, giảm nguy cơ dẫn đến phá sản của hãng hàng không quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines), giảm thiểu thiệt hại cho nhà nước (với tư cách là cổ đông nắm giữ cổ phần chi phối trên 86% vốn điều lệ của Vietnam Airlines) trước ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19.

Tuy nhiên Vietjet cho rằng không chỉ có Vietnam Airlines mà toàn bộ các hãng hàng không nội địa hiện đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức do đại địch Covid-19 gây ra, mà khó khăn lớn nhất hiện nay là các hãng hàng không phải dừng khai thác các tuyến bay quốc tế - vốn chiếm tỷ trọng lớn về cung ứng khai thác và doanh thu trong tổng mạng bay.

"Có thể nói, ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đối với các hãng hàng không như Vietnam Airlines, Vietjet là như nhau, bởi chính từ việc sụt giảm doanh thu từ các tuyến bay quốc tế trong thời gian dịch bệnh", văn bản của Vietjet nêu rõ.

Vietjet cho rằng sự điều chỉnh theo hướng quy định cả mức giá tối thiểu (giá sàn) và mức giá tối đa (giá trần) sẽ tạo ra nhiều bất cập và tác động tiêu cực như không phù hợp với quy định hiện hành, các cam kết thương mại quốc tế, không đảm bảo được quyền lợi của người tiêu dùng, không đảm bảo thúc đẩy sự phục hồi của thị trường vận chuyển hàng không...

Theo Vietjet, dự thảo chưa xem xét, đánh giá một cách cẩn trọng và toàn diện những tác động tiêu cực của chính sách đối với các hãng hàng không tư nhân và các đối tượng khác chịu tác động trực tiếp bởi chính sách này như người tiêu dùng, các tổ chức cung ứng hàng hoá, dịch vụ có liên quan.

"Chính sách giá này đưa ra chỉ nhằm giải quyết khó khăn cho hãng hàng không quốc gia, thể hiện sự ưu ái cá biệt dành cho doanh nghiệp nhà nước, không đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng giữa Vietnam Airlines và các hãng hàng không tư nhân nội địa. Việc ban hành giá sàn không đảm bảo nguyên tắc đối xử bình đẳng giữa các thành phần kinh tế", Vietjet nhấn mạnh.

Trong văn bản, Vietjet cũng cho rằng việc áp giá sàn vé máy bay làm mất đi cơ hội đi lại bằng đường hàng không của nhóm khách hàng có thu nhập thấp, đưa thị trường vận chuyển hàng không quay trở về thực trạng của hàng thập kỷ trước đây là chỉ những người có thu nhập cao mới có điều kiện đi lại bằng máy bay.

Cũng theo Vietjet, hiện đề xuất mức giá sàn tương đương với giá cao nhất của vận chuyển đường sắt và gấp 2  lần giá vé vận chuyển đường bộ, mức giá sàn này tác động trực tiếp đến khả năng chỉ trả của người dân vốn đã ảnh hưởng nặng vì đại dịch, dẫn tới hạn chế khả năng phục hồi thị trường vận chuyển hàng không Việt Nam và thị trường cung cấp hàng hoá, dịch vụ có liên quan trực tiếp đến vận chuyển hàng không sau khi đại dịch Covid-19 kết thúc.

Hãng hàng không này cho rằng đề xuất áp giá sàn đồng nghĩa với việc bắt buộc các hãng hàng không đồng loạt nâng giá vé máy bay làm tăng chi phí các dịch vụ du lịch. Việc tăng giá vé máy bay không những làm khách nội địa giảm, mà lượng khách quốc tế cũng giảm theo do chi phí du lịch tăng cao, kém cạnh tranh so với các nước trong khu vực, có khả năng làm hiệu ứng cánh bướm, gây lạm phát.

Vietjet cho rằng chính sách giá nêu trên có sự phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, gây nên tình trạng bất bình đẳng giữa các hãng hàng không, hạn chế cạnh tranh trong thị trường kinh doanh vận chuyển hàng không nội địa.

Về lâu dài, Vietjet đánh giá quy định giá sàn vé máy bay sẽ triệt tiêu động lực cạnh tranh giữa các hãng hàng không nội địa, triệt tiêu động lực sáng tạo, đổi mới của các hãng hàng không nội địa và kim hãm sự phát triển của thị trường vận chuyển hàng không nói chung./.

Nguồn: thuongtruong.com.vn