Bước vào kỷ nguyên số, việc tiếp cận và trải nghiệm đầu tư thị trường tài chính trực tuyến trở nên vô cùng dễ dàng, tiện lợi. Mặt khác, trên thị trường hiện nay có quá nhiều ứng dụng, các hình thức khác nhau để các nhà đầu tư có thể lựa chọn.
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh và vài thao tác đăng ký đơn giản, các ứng dụng đầu tư trực tuyến đã xóa bỏ mọi rào cản về vốn liếng lẫn kiến thức chuyên môn, mở ra cánh cửa "tài chính toàn cầu" cho hàng triệu triệu nhà đầu tư cá nhân.
Sự tiện lợi, giao diện bắt mắt cùng những lời hứa hẹn về lợi nhuận vượt trội đã biến các ứng dụng này thành thỏi nam châm thu hút dòng tiền nhàn rỗi. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội đầu tư đó là cả một "vùng xám" pháp lý đầy rẫy rủi ro.
Tính rủi ro này đã liên tục được cơ quan chức năng đưa ra cảnh báo. Đơn cử, mới đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã có khuyến cáo nhà đầu tư về hoạt động hợp tác đầu tư trên môi trường mạng.
Cụ thể theo khuyến cáo, hiện nay, một số doanh nghiệp thông qua các ứng dụng và một số các website trên nền tảng mạng xã hội (Tikop, Buff, Topi,…) tổ chức huy động vốn của các nhà đầu tư bằng hình thức ký hợp đồng hợp tác đầu tư, sau đó ủy thác cho các công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán để thực hiện đầu tư vào các sản phẩm tài chính. Hoạt động huy động vốn bằng hình thức hợp đồng hợp tác đầu tư thông qua các ứng dụng và website nêu trên không do UBCKNN quản lý, cấp phép. Nhà đầu tư có thể gặp rủi ro khi có tranh chấp xảy ra mà không được pháp luật về chứng khoán bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.
Do vậy, UBCKNN cảnh báo nhà đầu tư cần thận trọng, tìm hiểu kỹ về pháp lý khi thực hiện giao dịch hợp tác đầu tư qua các ứng dụng, website trên môi trường mạng.
Thực tế gần đây, những "vết xe đổ" từ các vụ án đầu tư trên không gian mạng bị cơ quan công an khởi tố chính là minh chứng sống động nhất cho sự mong manh của “niềm tin số”.
Điển hình là vụ án Phó Đức Nam (Mr Pips) cùng đồng phạm về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, chứa chấp tài sản do người khác phạm tội mà có và trốn thuế xảy ra tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành. Điều đáng nói, sự can thiệp của các nhân vật có sức ảnh hưởng như Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) bị cáo buộc chỉ đạo che giấu dòng tiền phạm tội đã giáng một đòn mạnh vào tâm lý nhà đầu tư, những người vốn tin vào uy tín cá nhân hơn là nền tảng pháp lý.
Hay gần đây, ngày 26/3, Cơ quan An ninh điều tra - Bộ Công an đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Vương Lê Vĩnh Nhân (Tổng Giám đốc Công ty CP Quản lý tài sản số), Trần Quang Chiến (quản trị kỹ thuật sàn giao dịch tiền mã hóa ONUS), Ngô Thị Thảo (Giám đốc Công ty CP Vàng bạc đá quý HanaGold) cùng một số đồng phạm khác về tội Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.
Hệ lụy của những ứng dụng đầu tư "núp bóng" không chỉ dừng lại ở con số thiệt hại của từng cá nhân, mà nguy hiểm hơn, nó đang tàn phá hệ sinh thái đầu tư chung. Khi những mô hình này ngang nhiên huy động vốn mà không chịu sự giám sát chặt chẽ, chúng tạo ra một môi trường kinh doanh bất bình đẳng, nơi những giá trị ảo lấn át thực thể. Sự đổ vỡ của các "lâu đài cát" công nghệ này không chỉ quét sạch túi tiền người dân, mà còn để lại một di chứng niềm tin nặng nề, khiến dòng vốn xã hội trở nên rụt rè, gián tiếp kéo lùi nỗ lực minh bạch hóa và hiện đại hóa thị trường tài chính quốc gia.
Nêu quan điểm, Thạc sĩ - Luật sư Võ Mộng Thu, Phó Giám đốc Công ty Luật TNHH LCP cho biết, việc các cá nhân, tổ chức kêu gọi góp vốn đầu tư trên các website dưới nền tảng mạng xã hội (Tikop, Buff, Topi,…) hoặc các ứng dụng và sau đó nói sẽ ủy thác cho công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán để thực hiện đầu tư, thực chất đây là hoạt động huy động vốn từ công chúng, nhận ủy thác đầu tư gián tiếp, quản lý vốn của nhà đầu tư mà theo quy định Luật Chứng khoán 2021 và Luật Đầu tư 2020 quy định đây là hoạt động kinh doanh chứng khoán và thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Mặc dù, quy định của Bộ luật Dân sự 2015 cho phép các cá nhân, tổ chức được tự do thỏa thuận hợp tác đầu tư và phân chia lợi nhuận nhưng không vì thế được phép lách luật để huy động vốn trái phép. Do đó, theo luật sư Thu, để được thực hiện các hành vi như trên thì các tổ chức, cá nhân cần phải được cấp phép hoạt động và chịu sự quản lý của Ủy ban chứng khoán Nhà nước và các cơ quan, tổ chức có chức năng khác liên quan.
Bên cạnh đó, theo điểm a khoản 2 Điều 6, Điều 16, Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 và khoản 10 Điều 3 Nghị định 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 quy định về thanh toán không dùng tiền mặt thì hiện nay, ở Việt Nam chỉ được phép giao dịch tiền mặt (tiền giấy hoặc kim loại), ngoại hối hoặc phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt như: séc, ủy nhiệm chi, lệnh chi, thẻ ngân hàng, ví điện tử, các phương thức điện tử khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước … Do đó, đồng tiền số, tiền điện tử khác không thuộc các đồng tiền trên và không được coi là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam.
Cho nên, các cá nhân, tổ chức khi kêu gọi góp/huy động vốn đầu tư trái luật hoặc kinh doanh sàn giao dịch đồng tiền điện tử không hợp pháp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng theo Điều 174 và Điều 206 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 hoặc các tội khác (nếu có).
Riêng đối với các nhà đầu tư sẽ gặp rủi ro về pháp lý, trong một số trường hợp còn bị xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi Phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự (điểm d khoản 15 Điều 1 Nghị định 143/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021) hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng (điểm h khoản 1 Điều 206 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017).
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
