Giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng mạnh
Theo báo cáo của Vụ Thanh toán, đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt gần 89%. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) tiếp tục phát triển mạnh, trong năm 2025, giá trị TTKDTM gấp khoảng 28 lần GDP, minh chứng cho sự thay đổi mạnh mẽ trong thói quen thanh toán của người dân.
Trong 3 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 37,98% về số lượng và 14,22% về giá trị; qua kênh Internet tăng 65,68% về số lượng và 28,85% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 33,22% về số lượng và 8,35% về giá trị; qua QR code tăng 16,43% về số lượng và 52,4% về giá trị; giao dịch qua ATM giảm 9,29% về số lượng cho thấy nhu cầu thanh toán, rút tiền mặt của người dân qua ATM tiếp tục xu hướng giảm và được thay thế bởi các phương thức, thói quen TTKDTM.
Hoạt động thanh toán dịch vụ công qua ngân hàng tiếp tục được đẩy mạnh, các ngân hàng thương mại, các tổ chức trung gian thanh toán tích cực đầu tư ứng dụng công nghệ, nghiên cứu, có giải pháp kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia (DVCQG) để thực hiện thanh toán trực tuyến cho các dịch vụ đã được tích hợp trên Cổng DVCQG. Thanh toán điện tử trong khu vực Chính phủ, dịch vụ hành chính đạt được kết quả khả quan; công tác thu ngân sách Nhà nước bằng phương thức TTKDTM được chú trọng, tăng cường và đạt kết quả tích cực.
Đặc biệt, công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán và các hệ thống thông tin ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng luôn được quan tâm chú trọng. NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO).
Hệ thống SIMO cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác. Trên cơ sở nguồn dữ liệu tập trung của Hệ thống SIMO, các TCTD có thể đưa ra các quyết định thực hiện ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến, qua đó góp phần giảm thiểu tình trạng gian lận, lừa đảo, bảo vệ an toàn tài khoản của khách hàng.
Tính đến hết ngày 17/5/2026, Hệ thống SIMO đã hỗ trợ cảnh báo đến hơn 4,2 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,3 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 4,5 nghìn tỷ đồng. Đây là minh chứng rõ nét cho việc chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao tiện ích, mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng và tăng cường an toàn trong hoạt động ngân hàng.
Hoàn thiện hạ tầng và hành lang pháp lý cho tài chính số
Tại Họp báo công bố chương trình “Ngày tài chính số năm 2026” diễn ra mới đây, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, NHNN xác định việc hoàn thiện hành lang pháp lý và phát triển hạ tầng thanh toán quốc gia là “đòn bẩy” quyết định để thực hiện các mục tiêu tài chính vĩ mô của nền kinh tế. Theo đó, định hướng trọng tâm của NHNN trong giai đoạn này tập trung vào ba trụ cột chính:
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thực thi các Nghị quyết của Đảng và Chính phủ. NHNN đang khẩn trương rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa tinh thần các Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước.
NHNN chú trọng tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi, cho phép các thành phần kinh tế tham gia sâu rộng vào hệ sinh thái ngân hàng - tài chính. Đặc biệt, công tác cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được đặt lên hàng đầu. Việc ứng dụng dữ liệu dân cư và định danh điện tử (eKYC) không chỉ giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ ngân hàng nhanh chóng hơn mà còn giảm bớt các rào cản giấy tờ, tiết giảm chi phí tuân thủ cho toàn xã hội, kiến tạo khung khổ pháp lý đồng bộ và hiện đại.
Thứ hai, phát triển hạ tầng thanh toán quốc gia an toàn, thông suốt và chuẩn hóa. NHNN đang chỉ đạo đẩy mạnh việc nâng cấp hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng và các hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, có khả năng kết nối, tích hợp với các hệ thống khác, mở rộng hệ sinh thái thanh toán số để phục vụ thanh toán trực tuyến.
Đồng thời, NHNN sẽ tập trung chỉ đạo nghiên cứu việc chuyển đổi từ mã QR chuyển khoản đơn thuần sang chuẩn mã QR thanh toán (áp dụng rộng khắp, bao gồm cả các điểm bán lẻ, chợ truyền thống) là một trong những bước đi chiến lược nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu giao dịch số chính xác, phục vụ công tác điều hành vĩ mô và thúc đẩy tài chính toàn diện.
Thứ ba, mở rộng hạ tầng thanh toán quốc tế và đảm bảo an ninh hệ thống. NHNN đang phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với các quốc gia trong khu vực và thế giới. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là cam kết của Việt Nam trong việc hội nhập sâu rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và du lịch phát triển.
Ông Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh, NHNH ưu tiên tối đa cho việc bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn hệ thống, coi niềm tin của người dùng là tài sản lớn nhất của nền tài chính số. Thông qua những nỗ lực về chính sách và hạ tầng này, NHNN tin tưởng sẽ tạo ra một hệ sinh thái tài chính số bền vững, giúp mọi thành phần kinh tế dễ dàng tiếp cận nguồn lực tài chính, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và ổn định.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
