Tăng tốc phát triển nhà ở xã hội
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, trên địa bàn hiện có khoảng 90 dự án nhà ở xã hội đã được chấp thuận chủ trương đầu tư từ quỹ đất 20% thuộc các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị. Các dự án này đang triển khai đồng thời các thủ tục pháp lý về quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng và thi công, bám sát tiến độ đã được phê duyệt trong quyết định chủ trương đầu tư.
Luật Nhà ở 2023 cùng các nghị định hướng dẫn đã quy định ba phương thức để chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội, gồm: bố trí quỹ đất ngay trong dự án thương mại; bố trí quỹ đất tại vị trí khác; hoặc nộp tiền tương đương giá trị quỹ đất phải dành để xây dựng nhà ở xã hội. Trên cơ sở nhu cầu thực tế và ý kiến của Sở Quy hoạch - Kiến trúc, TP.HCM xem xét từng dự án cụ thể để quyết định hình thức thực hiện phù hợp khi chấp thuận chủ trương đầu tư.
Đối với cơ chế hoán đổi quỹ đất, UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định số 76/QĐ-UBND ngày 19/6/2025, quy định rõ nguyên tắc phối hợp trong việc phê duyệt quy hoạch và bố trí quỹ đất nhà ở xã hội tại vị trí khác ngoài phạm vi dự án nhà ở thương mại.
Theo đó, nếu quỹ đất hoán đổi nằm trong cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội, diện tích đất ở phải tương đương hoặc lớn hơn diện tích đất dành cho nhà ở xã hội trong dự án gốc. Trường hợp bố trí ở khu vực khác, giá trị quỹ đất hoán đổi phải tương đương hoặc cao hơn giá trị quỹ đất nhà ở xã hội của dự án thương mại.
Trong đó, các công trình nhà ở, xây dựng tại quỹ đất cũ chỉ được phép đưa vào kinh doanh sau khi quỹ đất nhà ở xã hội ở vị trí mới đã hoàn tất các thủ tục và đủ điều kiện đưa vào sử dụng, nhằm bảo đảm không làm giảm quỹ nhà ở xã hội theo quy hoạch.
Trường hợp chủ đầu tư lựa chọn hình thức nộp tiền tương đương giá trị quỹ đất, việc xác định số tiền phải nộp được thực hiện theo Nghị định số 261/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Khoản tiền này được nộp vào ngân sách địa phương và quản lý, sử dụng theo quy định về ngân sách nhà nước và Quỹ nhà ở quốc gia, phục vụ cho mục tiêu phát triển nhà ở xã hội lâu dài.
Không chỉ riêng TP.HCM, chương trình phát triển nhà ở xã hội trên phạm vi cả nước đang ghi nhận những kết quả tích cực. Theo Bộ Xây dựng, mục tiêu hoàn thành khoảng 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 có khả năng đạt sớm hơn kế hoạch nhờ tiến độ triển khai được cải thiện rõ rệt trong những năm gần đây. Riêng năm 2025, cả nước đã hoàn thành hơn 102.700 căn, vượt chỉ tiêu đề ra.
Lũy kế đến hết năm 2025, cả nước có gần 700 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 657.000 căn, tương đương khoảng 62% mục tiêu toàn chương trình. Nhiều địa phương đã hoàn thành và vượt kế hoạch được giao, trong khi các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng đều ghi nhận kết quả khả quan.
Bộ Xây dựng khẳng định, thời gian tới phát triển nhà ở xã hội tiếp tục là nhiệm vụ ưu tiên, không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Với TP.HCM, việc linh hoạt áp dụng các hình thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội được kỳ vọng sẽ tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, đồng thời đẩy nhanh nguồn cung nhà ở phù hợp cho người dân.
HoREA kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai và thủ tục
Trước đó, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) tiếp tục kiến nghị hoàn thiện cơ chế, tháo gỡ vướng mắc nhằm đẩy nhanh tiến độ và mở rộng nguồn cung nhà ở cho người thu nhập thấp.
HoREA cho rằng, dù khung pháp lý về nhà ở xã hội đã từng bước hoàn thiện, quá trình triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều điểm nghẽn, đặc biệt là thủ tục đầu tư kéo dài, chi phí vốn lớn và biên lợi nhuận hạn chế, khiến doanh nghiệp chưa thực sự mặn mà tham gia.
HoREA kiến nghị tiếp tục rút ngắn các thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất, xác định nghĩa vụ tài chính và lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội. Đồng thời, hiệp hội đề xuất bổ sung các chính sách ưu đãi về tín dụng, thuế và tiền sử dụng đất nhằm tạo động lực cho doanh nghiệp, nhất là tại các đô thị lớn như TP.HCM.
Trong bối cảnh cả nước đang triển khai đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021–2030, HoREA đánh giá tiến độ thời gian gần đây đã có chuyển biến tích cực nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và việc hoàn thiện hành lang pháp lý. Tuy nhiên, để chương trình đạt hiệu quả bền vững, hiệp hội nhấn mạnh cần song song nâng cao chất lượng dự án, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, tránh hình thành các khu nhà ở xã hội tách biệt, kém tiện ích.
Theo HoREA, việc TP.HCM linh hoạt áp dụng các hình thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội, cùng với cải cách thủ tục và nâng cao trách nhiệm của địa phương, sẽ là yếu tố then chốt giúp mở rộng nguồn cung và giải bài toán nhà ở cho người thu nhập thấp trong những năm tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
