Không dùng doanh thu năm 2026 để truy thu thuế
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Nghị định có hiệu lực từ ngày 5-3, tập trung điều chỉnh các nội dung liên quan đến ngưỡng doanh thu chịu thuế, phương thức kê khai và nộp thuế, việc sử dụng hóa đơn điện tử cũng như cách xác định thu nhập tính thuế.
Theo quy định mới, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh không quá 500 triệu đồng mỗi năm sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và cũng không thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
Trong trường hợp doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải thực hiện nghĩa vụ thuế. Thuế GTGT sẽ được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu, với tỉ lệ phần trăm tương ứng theo quy định của Luật Thuế GTGT và các văn bản hướng dẫn. Đồng thời, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên ngưỡng này cũng phải nộp thuế TNCN theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Trước khi xác định số thuế phải nộp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được khấu trừ mức doanh thu 500 triệu đồng mỗi năm. Nếu hoạt động kinh doanh diễn ra ở nhiều ngành nghề hoặc nhiều địa điểm khác nhau, khoản khấu trừ này có thể được phân bổ cho từng hoạt động theo phương án có lợi nhất cho người nộp thuế, nhưng tổng mức khấu trừ trong năm vẫn không vượt quá 500 triệu đồng.
Quy định tương tự cũng áp dụng đối với cá nhân cho thuê bất động sản. Trường hợp có nhiều hợp đồng cho thuê trong năm, cá nhân có thể lựa chọn một hoặc nhiều hợp đồng để áp dụng mức khấu trừ 500 triệu đồng trước khi tính thuế, song tổng mức khấu trừ cho toàn bộ các hợp đồng vẫn bị giới hạn trong ngưỡng này.
Về phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân, nghị định quy định hai cách áp dụng. Với cá nhân kinh doanh có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến 3 tỉ đồng/năm, thuế TNCN được tính theo tỉ lệ thuế suất nhân với doanh thu tính thuế. Trong khi đó, cá nhân có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm phải áp dụng phương pháp tính thuế dựa trên thu nhập tính thuế, tức doanh thu sau khi trừ chi phí hợp lý, rồi nhân với thuế suất.
Ngoài ra, cá nhân có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 3 tỉ đồng/năm cũng được phép lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế. Tuy nhiên, khi đã lựa chọn cách tính này, người nộp thuế phải duy trì ổn định ít nhất trong 2 năm liên tiếp.
Một điểm đáng chú ý trong Nghị định 68 là quy định về việc không truy thu thuế dựa trên doanh thu năm 2026. Cụ thể, đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước và đã được cơ quan thuế xác định mức thuế khoán theo quy định của Luật Quản lý thuế, khi chuyển sang hình thức kê khai thuế từ ngày 1-1-2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai báo của năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước.
Bên cạnh đó, cơ quan thuế cũng không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán trước đây, kể cả trong trường hợp quy mô kinh doanh thay đổi khiến doanh thu khoán tăng hoặc giảm từ 50% trở lên. Quy định này nhằm bảo đảm tính ổn định trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh.
Hộ kinh doanh cần chuẩn hóa quản lý doanh thu
Ngay sau khi Nghị định 68 có hiệu lực, ngày 6-3, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết đã ban hành công điện yêu cầu cơ quan thuế các địa phương khẩn trương triển khai các nội dung của nghị định. Theo đó, ngành thuế cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định mới tới công chức thuế và người nộp thuế, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để bảo đảm việc thực thi.
Đại diện Cục Thuế cũng lưu ý, đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động sản xuất - kinh doanh trong 6 tháng đầu năm, nếu doanh thu thực tế phát sinh không vượt quá 500 triệu đồng, cần thông báo doanh thu phát sinh kể từ khi bắt đầu kinh doanh đến hết ngày 30-6 cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp, chậm nhất vào ngày 31-7. Đồng thời, doanh thu phát sinh trong 6 tháng cuối năm phải được thông báo muộn nhất vào ngày 31-1 của năm tiếp theo.
Trong trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động trong 6 tháng cuối năm, nếu doanh thu thực tế không vượt quá 500 triệu đồng thì phải thực hiện thông báo doanh thu phát sinh chậm nhất vào ngày 31-1 của năm kế tiếp. Trường hợp mới bắt đầu kinh doanh nhưng doanh thu lũy kế vượt 500 triệu đồng, người nộp thuế cần thực hiện kê khai thuế theo quý, bắt đầu từ quý phát sinh mức doanh thu này.
Trên thực tế, nhiều hộ kinh doanh lâu nay vẫn quen với phương thức nộp thuế khoán và cách ghi chép khá đơn giản, thậm chí việc theo dõi doanh thu chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân. Tuy nhiên, với các quy định mới, các chuyên gia pháp lý cho rằng hộ kinh doanh cần từng bước chuyển sang cách quản lý minh bạch và có hệ thống hơn, trước hết là phải ghi nhận đầy đủ doanh thu phát sinh, đặc biệt đối với các giao dịch bán hàng và cung cấp dịch vụ.
Các chuyên gia cũng nhận định việc sử dụng hóa đơn điện tử và các phần mềm quản lý bán hàng sẽ ngày càng phổ biến, nhất là đối với những hộ kinh doanh có doanh thu lớn hoặc hoạt động trên các nền tảng số. Đây được xem là xu hướng tất yếu trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý thuế và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.
Theo các chuyên gia pháp lý, hộ kinh doanh cần từng bước tiệm cận phương thức quản trị của các doanh nghiệp nhỏ, trong đó chú trọng quản lý tài chính và dữ liệu kinh doanh để kiểm soát hoạt động hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế những rủi ro có thể phát sinh.
Một điểm đáng chú ý trong Nghị định 68 là quy định rõ nguyên tắc xác định doanh thu và chi phí khi tính thuế. Theo đó, doanh thu được hiểu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền cung cấp dịch vụ mà hộ kinh doanh nhận được, bao gồm cả các khoản phụ thu, phụ trội nếu có. Đối với chi phí, chỉ những khoản chi liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp mới được tính vào chi phí được trừ.
Vì vậy, các chuyên gia pháp lý khuyến nghị hộ kinh doanh cần ghi chép doanh thu thường xuyên và đầy đủ; lưu giữ hóa đơn, chứng từ hợp lệ; phân biệt rõ chi phí kinh doanh và chi tiêu cá nhân, bao gồm việc tách bạch tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh với tài khoản cá nhân, cũng như lưu trữ hồ sơ kế toán đầy đủ. Việc chuẩn hóa sổ sách không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà còn hỗ trợ hộ kinh doanh quản lý hiệu quả hoạt động tài chính của mình.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
