Động lực thiết lập thị trường minh bạch, hiện đại
Theo Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), trong nhiều năm qua, thị trường bất động sản Việt Nam tồn tại không ít bất cập: giao dịch thiếu minh bạch, phần lớn diễn ra ngoài hệ thống chính thức, khiến cơ quan quản lý khó giám sát và tạo điều kiện cho đầu cơ, thổi giá, thao túng thị trường. Tình trạng này không chỉ làm méo mó quy luật cung cầu mà còn đe dọa đến sự an toàn của hệ thống tài chính.
Do đó, việc thành lập Trung tâm giao dịch tập trung do Nhà nước vận hành cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc siết chặt giám sát, chuẩn hóa quy trình và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia. VARS IRE khẳng định đây là định hướng phù hợp với xu thế quản lý thị trường bất động sản tại các quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Trung Quốc, nơi các trung tâm giao dịch đều hoạt động trong hệ sinh thái số hóa cao, minh bạch và thống nhất dữ liệu.
Trong đó, mô hình tại Trung Quốc được xem là tiêu biểu. Người dân có thể hoàn thành toàn bộ quy trình chuyển nhượng chỉ trong vòng vài giờ: từ tiếp nhận hồ sơ, xác minh pháp lý, kê khai thuế đến cấp giấy chứng nhận. Tất cả đều minh bạch, rõ ràng và dễ tiếp cận là minh chứng cho tính khả thi nếu Việt Nam triển khai đúng hướng.
Các trung tâm giao dịch này đóng vai trò “trục lõi” kết nối thị trường, tích hợp trực tiếp với hệ thống dữ liệu bất động sản tập trung toàn quốc. Khi đi vào vận hành, đây sẽ là hạ tầng cốt lõi tạo nên một hệ sinh thái cân bằng giữa Nhà nước và thị trường, đặt yếu tố then chốt là an toàn, hiệu quả và chất lượng lên hàng đầu.
Tác động đa chiều đến thị trường và những thách thức cần giải quyết
Cũng theo VARS, việc vận hành Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý được kỳ vọng tạo ra nhiều tác động tích cực.
Thứ nhất, minh bạch hóa toàn bộ quy trình: từ hồ sơ pháp lý, giá cả, tình trạng thế chấp, hạn chế giao dịch, đến lịch sử tài sản, tất cả đều sẽ được chuẩn hóa và số hóa. Điều này góp phần ngăn chặn hành vi gian lận, bảo vệ lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.
Thứ hai, tăng cường năng lực quản lý và điều tiết thị trường của Nhà nước. Trung tâm sẽ đóng vai trò trung tâm thu thập và phân tích dữ liệu cung cầu, giá cả… giúp cơ quan chức năng kịp thời phát hiện tín hiệu bất thường và điều chỉnh chính sách phù hợp.
Thứ ba, thúc đẩy cải cách hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Với hệ thống số hóa, người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện các thủ tục đăng ký, công chứng, nộp thuế, sang tên… hoàn toàn trực tuyến, tiết kiệm chi phí, thời gian và giảm tải cho bộ máy công quyền.
Thứ tư, là động lực chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản, với việc tích hợp các công nghệ như AI, blockchain, định danh số… nhằm nâng cao năng lực quản trị, hỗ trợ hoạch định chính sách và đảm bảo tính liên thông giữa các cơ quan.
Thứ năm, tăng niềm tin và thu hút vốn đầu tư. Khi thông tin được minh bạch hóa và dễ dàng tiếp cận, nhà đầu tư sẽ có cơ sở ra quyết định chính xác hơn, góp phần tăng thanh khoản và hút dòng tiền dài hạn, kể cả từ nước ngoài.
Thứ sáu, tái cấu trúc ngành môi giới theo hướng chuyên nghiệp. Việc đặt ra các tiêu chuẩn cao về đạo đức, năng lực, trách nhiệm sẽ giúp thanh lọc hệ thống, loại bỏ môi giới yếu kém và thúc đẩy thị trường phát triển lành mạnh.
Tuy nhiên, để mô hình này hoạt động hiệu quả, dữ liệu cần phải đạt các tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”. Hiện tại, hệ thống dữ liệu của Việt Nam còn thiếu đồng bộ: từ pháp lý, tình trạng tranh chấp đến lịch sử giao dịch xuyên suốt vòng đời tài sản. Việc số hóa đầy đủ và chính xác vẫn là quá trình dài hơi, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương, giữa cơ quan quản lý - thuế - ngân hàng - tổ chức công chứng và các bên liên quan.
VARS IRE cho rằng, nên thí điểm mô hình tại các địa phương có điều kiện sẵn sàng như Hà Nội và TP.HCM, sau đó mở rộng ra toàn quốc theo từng bước vững chắc. Đây là giải pháp hợp lý để giảm rủi ro, vừa đảm bảo tính khả thi vừa tiết kiệm chi phí đầu tư.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
