Bứt tốc mạnh mẽ
Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), khép lại năm 2025, ngành thủy sản Việt Nam ghi nhận kết quả xuất khẩu ấn tượng với kim ngạch gần 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024. Thành quả này không chỉ phản ánh sự hồi phục của nhu cầu tiêu thụ toàn cầu mà còn cho thấy năng lực thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp Việt trước những rào cản thương mại ngày càng khắt khe.
Giai đoạn cuối năm 2025 chứng kiến một cuộc bứt tốc mạnh mẽ của hoạt động xuất khẩu thủy sản. Riêng quý 4/2025, kim ngạch đạt 3,103 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ. Trong đó, tháng 12 đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%. Đây là giai đoạn các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng mùa lễ hội tại châu Á, đặc biệt là thị trường Trung Quốc và Hồng Kông, nơi ghi nhận mức tăng trưởng lên tới 22,9% trong quý 4.
Đáng chú ý, tháng 12 cũng là thời điểm 'nước rút' đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang Hoa Kỳ, trước các mốc chính sách quan trọng như quy định MMPA, lệnh cấm nhập khẩu từ ngày 1/1/2026 đối với các loài liên quan đến 12 nghề cá chưa được công nhận tương đương, cùng với kết quả thuế chống bán phá giá tôm POR19 dự kiến công bố vào cuối tháng 2/2026.
Động lực chính của tăng trưởng quý 4 đến từ nhóm hàng tôm, với kim ngạch đạt 1,244 tỷ USD, tăng 16,8% so với cùng kỳ. Bên cạnh đó, các sản phẩm hải sản chế biến như mực, bạch tuộc (tăng 20,4%) và cua, ghẹ (tăng 20,9%) cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.
Ở chiều ngược lại, cá ngừ tiếp tục là điểm trầm của bức tranh xuất khẩu khi giảm 10,8% trong quý 4. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực của quy định MMPA tại thị trường Mỹ, thẻ vàng IUU kéo dài và những khó khăn trong nguồn nguyên liệu khai thác.
Doanh nghiệp đầu ngành khẳng định vai trò “đầu tàu”
Năm 2025 cũng là năm ghi dấu vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn trong ngành. Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản hàng đầu tiếp tục đóng góp tỷ trọng đáng kể vào tổng kim ngạch toàn ngành, với sự hiện diện của nhiều tên tuổi quen thuộc trong lĩnh vực tôm và cá tra.
Theo đó, Công Ty CP Thủy Sản Sóc Trăng (STAPIMEX) dẫn đầu danh sách với kim ngạch 309,8 triệu USD, trong khi Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú - 'ông lớn' ngành tôm - đạt tổng kim ngạch trên 542 triệu USD tính chung hai pháp nhân tại Cà Mau và Hậu Giang. Ở mảng cá tra, Công ty CP Vĩnh Hoàn tiếp tục giữ vững vị thế số một với 249 triệu USD.
Theo đánh giá của VASEP, sự góp mặt của các doanh nghiệp như Phát Lợi, An Hải, Tài Kim Anh trong Top 10 cho thấy xu hướng vươn lên của các đơn vị tập trung vào sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc, nơi nhu cầu phục hồi nhanh và biên lợi nhuận cải thiện.
Áp lực rào cản kỹ thuật và thách thức năm 2026
Thành công của ngành thủy sản năm 2025 gắn liền với khả năng dịch chuyển thị trường linh hoạt. Trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ gặp khó khăn do thuế đối ứng áp dụng từ tháng 8/2025, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đẩy mạnh xuất khẩu sang khối CPTPP, với kim ngạch vượt 3 tỷ USD, và Trung Quốc, đạt khoảng 2,4 tỷ USD.
Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ, đồng thời mở rộng dư địa tăng trưởng trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động.
Tuy vậy, kết quả quý 4 cũng cho thấy áp lực từ các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định bảo vệ động vật biển (MMPA) đang tác động ngày càng rõ nét tới nhóm hàng hải sản khai thác.
Việc duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng minh bạch hóa chuỗi cung ứng, đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững và tối ưu chi phí sản xuất trong bối cảnh chính sách thương mại quốc tế còn nhiều biến động, đặc biệt tại thị trường Mỹ.
Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam đặt mục tiêu đạt tổng sản lượng trên 10 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,5 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong tăng trưởng nông nghiệp và xuất khẩu quốc gia. Theo kế hoạch, tổng sản lượng thủy sản năm 2026 dự kiến tăng khoảng 0,6% so với năm 2025. Trong đó, sản lượng nuôi trồng đạt khoảng 6,25 triệu tấn, tăng 2,2%, còn sản lượng khai thác khoảng 3,75 triệu tấn, giảm 2,1%, phù hợp với định hướng cơ cấu lại ngành theo hướng giảm dần khai thác tự nhiên, tăng tỷ trọng nuôi trồng và bảo vệ nguồn lợi lâu dài.
Với nền tảng tích lũy từ năm 2025, ngành thủy sản Việt Nam vẫn có cơ sở để hướng tới tăng trưởng bền vững, dù phải đối mặt với không ít thách thức từ yêu cầu chứng chỉ xanh, tiêu chuẩn môi trường và các biện pháp phòng vệ thương mại trong năm tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
