Thị trường nội địa rộng mở, cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tháng 10/2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 695,5 nghìn tỷ đồng, tăng 1% so với tháng trước và tăng 14,7% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 10 tháng, tổng mức bán lẻ đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5%. Đáng chú ý, nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng vẫn đạt 7,7%, cao hơn mức 7,4% của cùng kỳ năm trước.
Trong cơ cấu doanh thu, bán lẻ hàng hóa tiếp tục giữ vai trò chủ đạo với 4.981,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,3% tổng mức và tăng 12,9% so với cùng kỳ. Dịch vụ lưu trú, ăn uống đạt 847 nghìn tỷ đồng, tăng 17%; doanh thu du lịch lữ hành đạt 87,5 nghìn tỷ đồng, tăng 18,1%.
Những con số này cho thấy sức cầu nội địa đang phục hồi và mở rộng, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp khai thác thị trường hơn 100 triệu dân. Tuy nhiên, quy mô thị trường càng lớn cũng đồng nghĩa áp lực cạnh tranh càng gia tăng. Hàng hóa trong nước không chỉ cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu tại các hệ thống siêu thị, cửa hàng bán lẻ mà còn phải đối mặt với sức ép từ thương mại điện tử xuyên biên giới, nơi người tiêu dùng có thể tiếp cận đa dạng sản phẩm với mức giá và phương thức mua sắm ngày càng linh hoạt.
Trong bối cảnh đó, việc vận động người dân ưu tiên sử dụng hàng Việt vẫn có ý nghĩa, nhưng không thể là giải pháp duy nhất. Muốn duy trì thị phần và mở rộng sức mua, doanh nghiệp phải chứng minh được sản phẩm trong nước có chất lượng tốt, giá thành hợp lý, mẫu mã phù hợp và dịch vụ đáp ứng kỳ vọng của khách hàng.
Đây cũng là định hướng xuyên suốt của Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030, được phê duyệt tại Quyết định số 2069/QĐ-TTg ngày 29/10/2026.
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), điểm mới căn bản của chương trình là chuyển tư duy từ “ưu tiên dùng” sang “xứng đáng được tin dùng”. Nếu các chương trình vận động trước đây tập trung khơi dậy lòng tự hào dân tộc, hình thành thói quen ưu tiên hàng Việt và gia tăng sự hiện diện của sản phẩm trong nước tại các hệ thống phân phối, thì giai đoạn mới đặt trọng tâm vào năng lực cạnh tranh thực chất của hàng hóa.
Theo đó, chất lượng, giá thành và trải nghiệm dịch vụ sẽ trở thành những yếu tố quyết định khả năng giữ chân người tiêu dùng. Niềm tin đối với hàng Việt cần được xây dựng từ giá trị sản phẩm và sự minh bạch trong kinh doanh, thay vì chỉ dựa vào tinh thần ủng hộ hàng nội.
Một điểm đáng chú ý khác là chương trình hướng tới xây dựng hệ sinh thái hàng Việt với các tiêu chí nhận diện rõ ràng, có thể kiểm chứng và đo lường. Bộ nhận diện “Hàng Việt vì người Việt” thống nhất trên toàn quốc được xây dựng trên cơ sở các tiêu chí về xuất xứ hàng hóa, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn công bố áp dụng, đo lường, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Cùng với đó, Nền tảng số hàng Việt Nam được định hướng trở thành đầu mối kết nối và xác thực dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm, nguồn gốc, điểm phân phối cũng như phản hồi của người tiêu dùng. Việc số hóa thông tin không chỉ giúp người mua có thêm cơ sở lựa chọn mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, xây dựng uy tín và khẳng định thương hiệu trên thị trường.
Doanh nghiệp cần chủ động nâng nội lực, mở rộng kênh phân phối
Để chuyển hóa tiềm năng thị trường thành tăng trưởng thực chất, Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030 đặt trọng tâm trách nhiệm vào doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và các hiệp hội ngành hàng.
Theo ông Trần Hữu Linh, doanh nghiệp cần được hỗ trợ nâng cấp dây chuyền sản xuất, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Song song với đó là đầu tư xây dựng thương hiệu, nâng cao năng lực kinh doanh và phát triển thương mại điện tử, qua đó cải thiện chất lượng sản phẩm và khả năng tiếp cận khách hàng.
Tuy nhiên, nâng cao năng lực sản xuất mới là điều kiện cần. Để hàng Việt thực sự đến được với người tiêu dùng, việc phát triển hệ thống phân phối và tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng cũng đóng vai trò quan trọng.
Chương trình hướng tới thúc đẩy kết nối giữa nhà sản xuất, nhà phân phối và doanh nghiệp bán lẻ, hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến thị trường tiêu thụ. Các hoạt động kết nối cung - cầu theo ngành hàng sẽ ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, từng bước khắc phục những hạn chế về quy mô sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng cung ứng ổn định.
Cơ chế phối hợp “Nhà nước hỗ trợ - Hiệp hội chủ trì - Doanh nghiệp bứt phá” cũng được xác định nhằm phân định rõ vai trò và trách nhiệm của từng bên. Trong đó, Nhà nước thực hiện vai trò kiến tạo thông qua xây dựng bộ nhận diện, hạ tầng số, cung cấp thông tin thị trường và duy trì đối thoại. Các hiệp hội ngành hàng tham gia lựa chọn, giới thiệu doanh nghiệp tiêu biểu và đồng hành trong hoạt động phát triển thương hiệu. Về phía doanh nghiệp, nhiệm vụ trọng tâm là chủ động đầu tư, nâng cấp sản xuất và đa dạng hóa phương thức phân phối.
Đối với hệ thống bán lẻ, định hướng đặt ra là phát triển mạng lưới phân phối đa kênh, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa trực tiếp và trực tuyến. Việc mở rộng hạ tầng thương mại, đặc biệt tại khu vực nông thôn và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, sẽ góp phần đưa hàng Việt tiếp cận rộng hơn với các nhóm khách hàng.
Bên cạnh đó, các chương trình khuyến mại tập trung quy mô lớn, gắn với mùa vụ, dịp lễ, Tết và ngày mua sắm trực tuyến cần được đẩy mạnh để kích cầu tiêu dùng. Những dịch vụ hỗ trợ như giao hàng nhanh, thanh toán không dùng tiền mặt, đổi trả linh hoạt và bảo hành minh bạch cũng cần được chú trọng nhằm nâng cao trải nghiệm mua sắm.
Một yêu cầu không kém phần quan trọng là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng. Khi hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc và các hành vi cạnh tranh thiếu lành mạnh được kiểm soát hiệu quả, doanh nghiệp làm ăn chân chính mới có điều kiện phát triển bền vững, đồng thời người tiêu dùng có thêm niềm tin khi lựa chọn sản phẩm trong nước.
Về phía doanh nghiệp, điều quan trọng là phải xác định người tiêu dùng Việt Nam là trung tâm trong chiến lược kinh doanh, còn thị trường nội địa là một thị trường mục tiêu cần đầu tư lâu dài, thay vì chỉ đóng vai trò bệ đỡ khi xuất khẩu gặp khó khăn.
Muốn tận dụng hiệu quả đà tăng trưởng sức mua, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu nhu cầu và thị hiếu của từng phân khúc khách hàng; đầu tư thực chất vào công nghệ, chất lượng, mẫu mã; minh bạch thông tin nguồn gốc và xây dựng thương hiệu có bản sắc. Đồng thời, cần nâng cao khả năng thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới, phát triển các kênh bán hàng phù hợp và duy trì chất lượng dịch vụ sau bán hàng.
Sức mua nội địa tăng trưởng đang mở ra cơ hội lớn cho hàng Việt, nhưng cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh. Khi chất lượng, giá cả, thương hiệu và dịch vụ được cải thiện đồng bộ, hàng Việt không chỉ giữ được niềm tin của người tiêu dùng trong nước mà còn có nền tảng vững chắc hơn để mở rộng thị trường.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
