Vượt qua những khó khăn và tháo gỡ rào cản từ cấp cao
Đầu năm 2025, chiến lược xuất khẩu của Việt Nam gặp phải thử thách rất lớn. Ngay sau khi nhậm chức chính quyền Trump đã thực thi các chính sách thuế quyết liệt nhằm giảm thâm hụt thương mại.
Vào đầu tháng 4/2025, dựa trên cơ chế thuế đối ứng (reciprocal tariff), Mỹ đã áp mức thuế lên tới 46% đối với hàng hóa Việt Nam. Đây là một trong những mức thuế cao nhất, xuất phát từ việc Việt Nam có thặng dư thương mại lớn với Mỹ.
Từ tháng 3/2025, mức thuế 25% đối với thép và nhôm nhập khẩu từ mọi quốc gia (bao gồm Việt Nam) đã được khôi phục, gây áp lực trực tiếp lên ngành công nghiệp nặng.
Đứng trước bài toán vô cùng khó giải, Việt Nam đã tiến hành các cuộc đàm phán cấp cao, dẫn đến một khung thỏa thuận quan trọng. sau nhiều vòng đàm phán, thỏa thuận Thương mại Việt - Mỹ đã có trái ngọt, chỉ sau vài tháng căng thẳng, hai bên thống nhất mức thuế đối ứng phổ biến cho hàng Việt Nam là 20%. Dù cao hơn mức cũ nhưng con số này giúp doanh nghiệp dễ dự báo hơn so với mức 46% trước đó.
Đổi lại, Việt Nam cam kết mở cửa thị trường cho hàng hóa Mỹ (như ô tô động cơ lớn, nông sản) với thuế suất 0% và ký các hợp đồng năng lượng (LNG) trị giá hàng tỷ USD.
Năm 2025, công tác ngoại giao kinh tế đã thực sự trở thành một mũi nhọn chiến lược. Chính phủ đã nâng tầm các mối quan hệ song phương và đa phương không chỉ dừng lại ở giao đãi chính trị mà đi thẳng vào các cam kết thương mại thực chất.
Việc hiện thực hóa các cam kết từ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với các nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Úc đã tạo ra những luồng ưu tiên đặc biệt cho hàng hóa Việt Nam.
Thủ tướng và các thành viên Chính phủ đã trực tiếp tham gia các diễn đàn kinh tế lớn, làm việc với các định chế tài chính quốc tế để vận động công nhận quy chế kinh tế thị trường, đồng thời tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, giúp hàng hòa sản xuất tại Việt Nam ra nước ngoài được thông thoáng hơn.
Đáng chú ý, sự bùng nổ của nhóm ngành nông sản (đạt đỉnh 70,09 tỷ USD) có dấu ấn đậm nét của việc ký kết hàng loạt Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch, đặc biệt là với thị trường Trung Quốc, giúp các sản phẩm như sầu riêng, thủy sản thâm nhập sâu vào nội địa nước bạn với quy mô lớn và giá trị gia tăng cao.
Đột phá hạ tầng và điều hành vĩ mô linh hoạt
Những năm gần đây Chính Phủ đã đầu tư rất nhiều về hệ thống giao thông, giúp hệ thống Logistics hàng hóa diễn ra thuận lại, nhanh chóng hơn, đáp ứng kịp thời theo nhu cầu của các doanh nghiệp.
Để hàng hóa lưu thông nhanh chóng và chi phí cạnh tranh, Chính phủ đã thực hiện cuộc cách mạng về hạ tầng với tinh thần "vượt nắng thắng mưa", "xuyên lễ, xuyên Tết". Thủ tục xuất nhập khẩu qua hải quan cũng nhanh gọn hơn trước.
Hệ thống cao tốc Bắc - Nam và các tuyến vành đai liên vùng được hoàn thiện đồng bộ đã rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển. Việc tập trung nguồn lực cho các cảng nước sâu như Lạch Huyện (Hải Phòng), Cái Mép - Thị Vải (Bà Rịa - Vũng Tàu) đã giúp Việt Nam tiếp nhận được những tàu siêu trường, siêu trọng, trực tiếp kéo giảm chi phí logistics xuống mức tiệm cận với các nước phát triển trong khu vực.
Hạ tầng số và Hệ sinh thái công nghệ cũng ghi nhận nhiều bước tiến. Sự quyết liệt trong thúc đẩy chuyển đổi số giúp Việt Nam trở thành "thỏi nam châm" thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Nvidia, Samsung, Intel. Chính nền tảng hạ tầng số ổn định đã giúp kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ đạt con số kỷ lục 172 tỷ USD, đưa Việt Nam vào mắt xích trọng yếu của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Giữa những biến động địa chính trị và lạm phát toàn cầu, sự kiên định trong mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô của Chính phủ là "neo" giữ sự tự tin cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Ngân hàng Nhà nước đã điều hành tỷ giá và lãi suất linh hoạt, vừa đảm bảo kiểm soát lạm phát ở mức 3,31%, vừa duy trì thanh khoản và ưu đãi tín dụng cho các ngành hàng xuất khẩu chủ lực. Điều này giúp doanh nghiệp nội địa bảo toàn lợi nhuận trước sự biến động của đồng USD.
Cải cách hành chính đã đi vào thực chất, sự vận hành hiệu quả của Cổng dịch vụ công quốc gia và hệ thống hải quan điện tử thế hệ mới đã tối ưu hóa quy trình kiểm soát. Thời gian thông quan đối với các "luồng xanh" hiện nay chỉ tính bằng phút, giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa thời cơ thị trường và giảm thiểu chi phí lưu kho bãi.
Một trong những quyết sách mang tính tầm nhìn của Chính phủ là việc chủ động định hướng nền kinh tế theo hướng bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh khắt khe từ quốc tế.
Ứng phó với rào cản xanh: Chính phủ đã sớm ban hành các hướng dẫn giúp doanh nghiệp thích ứng với Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU và các tiêu chuẩn ESG. Việc chủ động hỗ trợ chuyển đổi năng lượng trong sản xuất đã giúp hàng dệt may, thép và nông sản Việt Nam không bị loại khỏi cuộc chơi khi các thị trường cao cấp áp dụng "thuế xanh".
Cam kết Net Zero: Những hành động cụ thể hóa cam kết tại COP26 đã tạo uy tín lớn trên trường quốc tế, thu hút dòng vốn FDI xanh đổ vào Việt Nam, từ đó tạo ra những sản phẩm xuất khẩu có "hộ chiếu xanh" đi khắp thế giới.
Con số 930,05 tỷ USD không chỉ là một kỷ lục về mặt thống kê, mà là minh chứng cho sự đồng lòng giữa ý chí lãnh đạo của Chính phủ và khát vọng của cộng đồng doanh nghiệp. Đó là kết quả của một tư duy quản trị hiện đại: "Lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy cải cách làm động lực".
Sự điều hành hợp lý, nhạy bén của Chính phủ đã không chỉ giúp Việt Nam vượt qua các "cơn gió ngược" của kinh tế toàn cầu mà còn xây dựng được một "hệ sinh thái" ngoại thương bền vững. Đây chính là tiền đề vững chắc để nền kinh tế Việt Nam đạt được kết quả lớn đến vậy.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
