Áp lực điều chỉnh trên thị trường cổ phiếu, thanh khoản duy trì
Bức tranh thực tế của thị trường vốn trong quý I/2026 cho thấy những biến động đáng chú ý trên cả thị trường cổ phiếu và trái phiếu. Trên thị trường chứng khoán, các chỉ số chính ghi nhận xu hướng điều chỉnh trong ngắn hạn. Tính đến ngày 31/3/2026, chỉ số VN-Index đạt 1.674,49 điểm, giảm 10,9% so với cuối tháng trước và giảm 6,2% so với cuối năm trước. Trong khi đó, HNX-Index đóng cửa ở mức 250,98 điểm, giảm 4,5% so với cuối tháng trước nhưng vẫn tăng 0,9% so với cuối năm trước.
Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu trên ba sàn HOSE, HNX và UPCoM tại thời điểm cuối tháng 3/2026 đạt 9.683,53 nghìn tỷ đồng, giảm 2,9% so với cuối năm trước, tương đương khoảng 75,4% GDP ước tính năm 2025. Về thanh khoản, giá trị giao dịch bình quân trong tháng 3 đạt 33.865 tỷ đồng mỗi phiên, tăng 6,4% so với bình quân tháng trước. Lũy kế từ đầu năm đến nay, giá trị giao dịch bình quân đạt 35.004 tỷ đồng mỗi phiên, tăng 19,9% so với bình quân năm trước.
Đối với thị trường trái phiếu, hoạt động phát hành trái phiếu Chính phủ trong ba tháng đầu năm đạt trên 80,1 nghìn tỷ đồng, tương đương 16% kế hoạch cả năm. Kỳ hạn phát hành bình quân đạt 10,02 năm, tăng 0,23 năm so với bình quân năm 2025, trong khi lãi suất phát hành bình quân ở mức 4,06%/năm, cao hơn 0,8 điểm phần trăm so với năm trước. Quy mô thị trường trái phiếu Chính phủ đến hết tháng 3/2026 đạt khoảng 2,67 triệu tỷ đồng, tương đương 20,8% GDP.
Ở thị trường trái phiếu doanh nghiệp, lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 3 ghi nhận 10 doanh nghiệp phát hành trái phiếu riêng lẻ với tổng khối lượng khoảng 8,9 nghìn tỷ đồng, giảm 18,1% so với cùng kỳ năm 2025. Khối lượng mua lại trước hạn đạt 4,3 nghìn tỷ đồng. Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ ước đạt khoảng 1,17 triệu tỷ đồng, tương đương 9,1% GDP.
Định hướng hoàn thiện thị trường trái phiếu và thúc đẩy huy động vốn
Thông tin tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính, ông Bùi Hoàng Hải – Phó Chủ tịch Ủy ban chứng khoán Nhà nước cho biết, năm 2025 ghi nhận sự phục hồi rõ nét của thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, với khối lượng phát hành và huy động vốn tăng đáng kể so với năm 2024. Bước sang năm 2026, thị trường tiếp tục xuất hiện những tín hiệu tích cực khi giá trị phát hành trái phiếu riêng lẻ ước tăng khoảng 2,1 lần so với cùng kỳ năm trước.
Theo định hướng của Chính phủ và Bộ Tài chính, thị trường chứng khoán nói chung, trong đó có thị trường trái phiếu, sẽ giữ vai trò ngày càng quan trọng trong việc huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Vì vậy, việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, nâng cao chất lượng và tính minh bạch của thị trường đang được đặc biệt chú trọng.
Triển khai Luật Chứng khoán sửa đổi và Luật Doanh nghiệp sửa đổi, Bộ Tài chính đang xây dựng Nghị định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ để thay thế Nghị định 153/2020/NĐCP, Nghị định 65/2022/NĐ-CP và Nghị định 08/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật chứng khoán sửa đổi và Luật Doanh nghiệp sửa đổi, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp huy động vốn trái phiếu để phát triển sản xuất kinh doanh và phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp theo hướng ngày càng công khai, minh bạch. Song song với đó, các quy định liên quan đến chào bán trái phiếu ra công chúng cũng đang được rà soát, sửa đổi. Đồng thời, Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu xây dựng Nghị định quy định việc chào bán trái phiếu ra công chúng của DN dự án PPP.
Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Bộ Tài chính đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm phát triển cơ sở nhà đầu tư. Mới đây nhất, Chính phủ đã ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 136 sửa đổi Thông tư 98 về hoạt động của các quỹ đầu tư chứng khoán, bổ sung các quỹ trái phiếu và mở rộng hạn mức đầu tư. Những điều chỉnh này góp phần cơ cấu lại nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, phù hợp với định hướng phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán bền vững.
Trong thời gian tới, cơ quan quản lý dự kiến tiếp tục đưa ra các giải pháp kích cầu thị trường, như sửa đổi quy định về chỉ tiêu an toàn tài chính đối với công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ, trong đó bổ sung tiêu chí xếp hạng tín nhiệm trái phiếu làm cơ sở tính toán, qua đó khuyến khích đầu tư vào các trái phiếu có chất lượng cao. Đồng thời, việc nghiên cứu triển khai các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá cũng được đặt ra nhằm thu hút thêm nhà đầu tư nước ngoài.
Thông tin thêm về nội dung này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, nếu thị trường vốn gặp khó khăn hoặc vận hành thiếu ổn định sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế. Do đó, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là khẩn trương hoàn thiện khuôn khổ pháp lý một cách đồng bộ, từ hoạt động phát hành, tổ chức phát hành đến vai trò của các tổ chức tư vấn, đồng thời phát triển hệ thống nhà đầu tư phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng thị trường trái phiếu minh bạch, hiệu quả, an toàn và bền vững, tránh lặp lại những rủi ro đã từng xảy ra trong giai đoạn trước.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
