Rất nhiều địa phương đã đăng ký đầu tư vào lĩnh vực này với công suất lên tới 129.000 MW. Tuy nhiên, theo Quy hoạch điện VIII mà Bộ Công Thương đang hoàn thiện, dự kiến sẽ chỉ phát triển 5.000 MW vào năm 2030 và và nâng lên 40.000 MW vào năm 2045.
Điện gió sẽ thành nguồn chủ đạo của hệ thống năng lượng Việt Nam?
Theo thống kê của Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương, hệ thống điện cơ bản đáp ứng nhu cầu phụ tải, với tốc độ tăng trưởng bình quân nguồn điện giai đoạn 2011-2020 xấp xỉ 12,9%/năm so với tốc độ tăng trưởng phụ tải bình quân khoảng 10%/năm. Mức dự phòng công suất khả dụng, không tính điện gió, điện mặt trời khá thấp, một vài thời điểm phụ tải miền Bắc tăng đột biến đã xảy ra cắt giảm phụ tải.
Về hệ thống truyền tải điện được đầu tư phát triển và nâng cấp cơ bản đảm bảo đáp ứng nhu cầu truyền tải điện. Tuy nhiên, lưới điện vẫn còn xuất hiện một số điểm quá tải cục bộ và quá tải trên lưới liên kết Bắc-Trung, đoạn Đà Nẵng-Hà Tĩnh-Nho Quan...
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng, Bộ Công Thương nhận định hiện trạng này đang đặt ra thách thức đối với hệ thống điện của Việt Nam. Theo đó, việc phát triển nguồn điện giai đoạn 2016-2020 chưa phù hợp với sự phân bố và phát triển phụ tải.
Trên cơ sở dự báo nhu cầu điện với các chỉ tiêu phụ tải trong dự thảo Quy hoạch điện VIII và quan điểm phát triển nguồn điện sau Hội nghị COP26, đại diện Cục Điện lực và Năng lượng cho rằng thời gian tới, việc phát triển nguồn điện cần xem xét lại việc phát triển điện than, hướng tới phát triển điện gió trên bờ và đặc biệt điện gió ngoài khơi.
Đồng quan điểm này, theo Tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương, điện gió ngoài khơi được đánh giá là nguồn năng lượng tái tạo duy nhất có khả năng chạy phụ tải nền cho hệ thống ở Việt Nam hiện nay. Việc phát triển điện gió ngoài khơi đáp ứng mục đích thúc đẩy và phát triển năng lượng tái tạo đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh giai đoạn mới; trong đó, có yêu cầu xây dựng các chính sách hỗ trợ và cơ chế đột phá cho phát triển điện gió ngoài khơi gắn với triển khai thực hiện Chiến lược biển Việt Nam như Nghị quyết số 55/NQ-TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Ở góc độ quan sát Hội đồng Năng lượng Gió Toàn cầu (GWEC), Chủ tịch Ben Backwell cho biết với đường bờ biển dài hơn 3.200km, Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên điện gió ngoài khơi tốt, với hệ số công suất cao và số giờ tải lớn. Với việc đầu tư vào hệ thống truyền tải cũng như điều độ thông minh, điện gió có thể trở thành nguồn chủ đạo của hệ thống năng lượng Việt Nam trong tương lai. Qua đó, giảm sự lệ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
Chủ tịch Ben Backwell đánh giá những cam kết mạnh mẽ được quốc tế cũng như Việt Nam đưa ra tại Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26) mà gần đây tạo lực đẩy mạnh mẽ hướng nguồn tài chính quốc tế từ năng lượng hóa thạch sang các nguồn năng lượng tái tạo mới. Tuy nhiên, việc huy động nguồn tài chính này trong giai đoạn khởi tạo ngành tại Việt Nam cần có sự chuẩn bị kỹ càng về mặt khung chính sách, bao gồm cơ chế hỗ trợ, thủ tục cấp phép, cũng như hợp đồng mua bán điện phù hợp với quy chuẩn quốc tế.
Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển thị trường điện gió ngoài khơi với quy mô 5-10GW vào năm 2030, giúp tạo ra tổng giá trị gia tăng hơn 60 tỷ USD cho nền kinh tế. Nhiều tổ chức quốc tế cũng khuyến nghị quy mô tối thiểu để bảo đảm tính hiệu quả về quy mô của ngành điện gió ngoài khơi của Việt Nam tối thiểu khoảng 5GW.
Một số kết quả nghiên cứu và thực tiễn mới đây về chuyển đổi năng lượng cũng đã chứng minh rằng việc phát triển điện gió ngoài khơi để sản xuất hydro và amoniac phục vụ thị trường nội địa và hướng đến xuất khẩu là sự kết hợp khá hoàn hảo. Từ đó, phát huy tốt nhất tiềm năng, lợi thế quy mô để nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng tài nguyên gió và sản xuất năng lượng, sản phẩm sạch hơn.
Nhu cầu lớn liệu có mất kiểm soát?
Tiềm năng phát triển của năng lượng điện gió đã được khẳng định, nhu cầu phát triển, đầu tư xây dựng của các doanh nghiệp cũng là rất lớn. Một thông tin đáng chú ý về "sức hút" của các dự án điện gió ngoài khơi được ông Đặng Hoàng An, Thứ trưởng Bộ Công Thương đưa ra tại Hội thảo Phát triển điện gió ngoài khơi vì tương lai năng lượng sạch của Việt Nam chiều ngày 16/12, đó là Bộ Công Thương hiện đã nhận được đề nghị làm các dự án điện gió ngoài khơi lên tới công suất 129.000 MW.
Tuy nhiên, theo Dự thảo Quy hoạch điện VIII mà Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự kiến sẽ phát triển 5.000 MW điện gió ngoài khơi vào năm 2030 và nâng lên 40.000 MW vào năm 2045.
"Việt Nam được đánh giá có nhiều tiềm năng điện gió ngoài khơi, vận tốc gió ở độ cao 100 m đạt khoảng 9-10 m/s và khu vực tiềm năng nhất là miền Nam Trung Bộ. Có lẽ cũng bởi nhìn thấy tiềm năng này mà điện gió ngoài khơi đang nhận được sự quan tâm của nhiều địa phương với lượng đăng ký lên tới công suất 129.000 MW", Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết.
Ông An cũng cho biết, với cam kết đạt mức phát thải ròng zero vào năm 2050, Việt Nam sẽ xây dựng lộ trình chi tiết đối với từng ngành, từng lĩnh vực để thực hiện cam kết của mình, trong đó có lĩnh vực năng lượng sạch và năng lượng tái tạo. Hiện nay, Bộ Công Thương đang hoàn thiện Dự thảo Quy hoạch điện VIII, trong đó dự kiến đề xuất quy mô các dự án điện gió ngoài khơi đạt khoảng 5.000 MW vào năm 2030 và tăng dần tới quy mô trên 40.000 MW vào năm 2045. Nếu điều kiện kinh tế và kỹ thuật cho phép thì có thể phát triển nhiều hơn nữa.
Theo đánh giá, điện gió ngoài khơi cần phải đóng vai trò quan trọng trong tổng cung năng lượng của Việt Nam trong thời gian tới. Phát triển điện gió ngoài khơi tại Việt Nam còn giúp lan tỏa, góp phần tạo ra công ăn việc làm và từng bước hình thành ngành công nghiệp phụ trợ hỗ trợ cho lĩnh vực phát triển điện gió tại Việt Nam. Có thể nói đây vừa là cơ hội nhưng cũng vừa là thách thức rất lớn đối với lĩnh vực điện gió ngoài khơi tại Việt Nam.
Quốc hội và Chính phủ Việt Nam cũng đang xem xét thúc đẩy tiến trình xã hội hóa phát triển lưới điện truyền tải, khuyến khích doanh nghiệp chủ động huy động vốn để đầu tư vào lưới điện truyền tải. Đây được kỳ vọng là giải pháp để tăng tốc đầu tư cho hạ tầng lưới điện truyền tải khu vực ven biển, phục vụ phát triển các dự án điện gió ngoài khơi.
"Mặc dù vậy, phát triển điện gió ngoài khơi tại Việt Nam là lĩnh vực còn mới mẻ. Vì vậy, còn nhiều vấn đề cần được đặt ra và giải quyết bao gồm việc xây dựng các cơ chế, chính sách, xây dựng cơ sở hạ tầng lưới điện, nâng cao năng lực thi công, xây lắp và phát triển chuỗi cung ứng nội địa. Mục tiêu trên hết vẫn là đáp ứng đủ điện cho nền kinh tế và người dân Việt Nam với chi phí hợp lý", Thứ trưởng Đặng Hoàng An lưu ý.
Nguồn: thuongtruong.com.vn
