Chỉ tính riêng trong giai đoạn 10 năm thực thi Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2011-2020, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đã đạt được những thành tựu ấn tượng khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 2,7 lần, từ 203,6 tỷ USD năm 2011 tăng lên 545,3 tỷ USD năm 2020.
Năm 2021, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt kỷ lục 668,5 tỷ USD. 6 tháng đầu năm 2022, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 371,17 tỷ USD, tăng 16,4% so với cùng kỳ năm trước
Ngành dệt may và da giày được đánh giá là một trong những mặt hàng xuất khẩu duy trì được kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn thị trường khó khăn.
Tại Tọa đàm Phát triển xuất khẩu bền vững trong bối cảnh thực thi các FTA (Hiệp định thương mại tự do), ông Vương Đức Anh - Chánh Văn phòng Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam cho biết, theo báo cáo của WTO, trong năm 2020 khi đại dịch Covid-19 xảy ra, Việt Nam đã vượt Bangladesh trở thành quốc gia xuất khẩu hàng may mặc lớn thứ 2 trên thế giới chỉ sau Trung Quốc. Nhu cầu nhập khẩu hàng dệt may toàn cầu trung bình một năm khoảng 700 đến 750 tỷ USD. Trung Quốc xuất khẩu 300 tỷ USD, chiếm khoảng 40%, Việt Nam, Bangladesh, Ấn Độ là những quốc gia top sau đứng ở thị phần rất khiêm tốn khoảng 5-6% trong tổng nhu cầu nhập khẩu đó.
Có những thời điểm, Việt Nam đã vượt lên. Trong thời gian đại dịch nổ ra, Ấn Độ, Bangladesh phải đóng cửa và việc xuất khẩu giảm rất nghiêm trọng. Trong năm 2020, ta đã tận dụng được cơ hội đó để chuyển qua làm những mặt hàng khẩu trang, đồ bảo hộ y tế cá nhân, cùng với các mặt hàng may mặc. Thêm vào đó, năm 2020 Việt Nam kiểm soát dịch rất tốt nên việc xuất khẩu của chúng ta thời điểm đó vẫn duy trì.
Đến năm 2021, khi các quốc gia tiêu thụ dệt may lớn như Mỹ, EU bao phủ được vắc xin thì nhu cầu trở lại rất nhanh. Tổng cầu nhập khẩu của năm 2021 lên đến hơn 300 tỷ USD, tăng so với cả năm 2020 đến khoảng 12%. Cùng với đó, xuất khẩu của hàng dệt may Việt Nam cũng có sự cải thiện. Trong năm 2021, ngành dệt may xuất khẩu 40 tỷ USD, Tập đoàn Dệt may Việt Nam trong năm 2021 cũng đạt được lợi nhuận cao nhất trong lịch sử 26 năm hình thành với gần 1.500 tỷ đồng lợi nhuận. Đây là một con số rất là ấn tượng.
Tiếp đà của năm 2021, đến năm 2022, giai đoạn 6 tháng đầu năm, thị trường vẫn có nhu cầu, lợi nhuận Tập đoàn đạt 981 tỷ và vượt kế hoạch 3%. Doanh thu xuất khẩu đạt hơn 10.000 tỷ và tăng gần 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong bối cảnh đó, chúng tôi cũng nhìn nhận lại kết quả 6 tháng đầu năm có những thuận lợi, tất cả các khu vực sợi, may đều giữ tăng trưởng đều.
Trong giai đoạn khó khăn, kể cả trong bối cảnh dịch bệnh thì ngành dệt may Việt Nam nói chung và Tập đoàn dệt may Việt Nam nói riêng cũng đã có những giải pháp hết sức chủ động, linh hoạt, sáng tạo để vượt qua khó khăn, thậm chí lập những kết quả rất ấn tượng về sản xuất kinh doanh.
Cũng trong buổi tọa đàm, bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký - Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho bết, tương tự như ngành dệt may, ngành da giày cũng có vị thế khá tốt trên thế giới, đó là đứng thứ hai về xuất khẩu sang Trung Quốc, đứng thứ 3 về sản xuất sau Trung Quốc và Ấn Độ.
Còn trong nước, 6 tháng đầu năm 2022, ngành da giày đã vượt kế hoạch đặt ra, đó là tăng trưởng 14% và theo số liệu mới nhất 7 tháng là tăng trưởng 13%, đạt trên 14 tỷ USD. Mức tăng trưởng này là tăng đều các thị trường trọng điểm như thị trường Bắc Mỹ tăng trưởng 24%; thị trường EU tăng 17,5%...
Các con số cho thấy, tăng trưởng của ngành da giày vào các thị trường trọng điểm, đặc biệt là các thị trường có Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã duy trì được tốc độ xuất khẩu rất tốt. Như, thị trường CPTPP, xuất khẩu của ngành da giày đạt 10%, thị trường EU là 18%. Cho đến thời điểm này, có thể nói, các lợi thế của các FTA đã được ngành da giày đã tận dụng rất tốt và các FTA chính là động lực để ngành da giày vượt qua thách thức từ ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 giai đoạn qua.
Đánh giá những mặt được trong hoạt động xuất khẩu của nước ta, TS Lê Quốc Phương - Chuyên gia kinh tế cho rằng, xuất khẩu hiện nay trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế nước ta, có những bước tiến.
Trước khi cải cách và đổi mới, xuất khẩu của nước ta rất nhỏ, nhưng từ khi có đổi mới với rất nhiều chính sách của nhà nước về tự do hóa đối với thương mại và hội nhập quốc tế thì xuất khẩu của Việt Nam đã có những bước nhảy vọt. Hiện nay, có thể đánh giá chúng ta là một trong những cường quốc xuất khẩu của thế giới, với xếp hạng thứ 24 xuất khẩu trên thế giới trong số 240 nền kinh tế. Dù trong bối cảnh Covid-19, năm 2021, kim ngạch xuất khẩu vẫn đạt 336 tỷ đô la. Đây là con số rất lớn.
Về tăng trưởng xuất khẩu, dù trong đại dịch, xuất khẩu vẫn tăng 2 con số, tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất thế giới.
Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu của chúng ta hiện nay có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Trước đây, chúng ta xuất khẩu chủ yếu là nông lâm thủy sản, nguyên liệu thô. Hiện nay, chúng ta xuất khẩu chủ yếu là 86% công nghiệp chế biến chế tạo, chỉ có khoảng 14% là khoáng sản và nông lâm thủy sản. Chúng ta cũng đã trở thành một trong những nước xuất khẩu hàng đầu thế giới với nhiều sản phẩm như gạo, cà phê, dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ… đứng thứ 4, 5 thế giới.
Về nhập khẩu, hiện chúng ta cũng kiểm soát tương đối tốt. Cơ cấu nhập khẩu hiện hơn 90% là nhiên vật liệu sản xuất, và chỉ có 10% là hàng tiêu dùng. Vì được kiểm soát tốt, xuất khẩu được đẩy mạnh, nên từ năm 2012 đến nay nước ta đã xuất siêu.
Bên cạnh những mặt được, mặt chưa được là xuất khẩu của chúng ta chưa bền vững. "Tất cả những con số, chỉ tiêu tôi vừa nêu là số lượng, còn tăng về chất còn yếu. Kim ngạch xuất khẩu tuy cao nhưng giá trị gia tăng rất thấp, so với các nước ASEAN như Thái Lan, Singapore, Indonesia giá trị gia tăng của chúng ta thấp hơn nhiều… Bên cạnh đó, cơ cấu chuyển dịch chuyển biến mạnh mẽ song chủ yếu là hàng công nghiệp chế biến chế tạo, gia công lắp ráp, nguyên liệu thô. Điều này cho thấy, hiện chúng ta vẫn phụ thuộc rất lớn vào các doanh nghiệp FDI, các doanh nghiệp trong nước vẫn còn nhập siêu rất lớn" - TS Lê Quốc Phương nói.
Anh Đào
Nguồn: thuongtruong.com.vn
