Quyết định thay thế loạt văn bản trước đó của thành phố, gồm Quyết định 47/2016/QĐ-UBND, Quyết định 56/2024/QĐ-UBND, Quyết định 38/2025/QĐ-UBND và Quyết định 10/2026/QĐ-UBND.
Điểm đáng chú ý nhất của quy định mới là Hà Nội xác định nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố “cơ bản được thực hiện bằng tiền”. Tuy nhiên, với hộ gia đình, cá nhân hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sử dụng đất ở, sở hữu nhà ở gắn liền với đất ở, nếu đủ điều kiện được bồi thường và bị thu hồi hết đất ở, hoặc phần diện tích còn lại sau thu hồi nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa, đồng thời không còn nhà ở, đất ở nào khác trên địa bàn xã, phường nơi có đất bị thu hồi, thì vẫn có thể được bồi thường bằng giao đất ở có thu tiền sử dụng đất hoặc bố trí bán nhà ở tái định cư theo quy định.
Về phạm vi áp dụng, Quyết định 40/2026/QĐ-UBND điều chỉnh đối với cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý đất đai, các đơn vị làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, người có đất bị thu hồi, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất thu hồi và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đáng chú ý, quy định này nêu rõ việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các dự án đầu tư cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư sẽ được thực hiện theo pháp luật về nhà ở, tức là không áp dụng máy móc chung một cơ chế cho mọi loại dự án thu hồi đất.
Ngoài nguyên tắc bồi thường bằng tiền, hệ thống hỗ trợ đi kèm trong các quy định hiện hành của Hà Nội cũng cho thấy cách tiếp cận khá chi tiết. Chẳng hạn, đối với đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa đất ở, hoặc có nguồn gốc là đất vườn, ao đã tách ra khỏi thửa đất ở, mức hỗ trợ được xác định bằng 50% giá đất ở theo bảng giá, trong phạm vi không vượt quá hạn mức giao đất ở tối đa tại địa phương.
Với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi dưới 30% diện tích đất nông nghiệp được bồi thường, mức hỗ trợ ổn định đời sống được tính bằng tiền tương đương 30 kg gạo mỗi tháng cho một nhân khẩu, thời gian hỗ trợ tối đa 3 tháng và chi trả một lần khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ.
Một số trường hợp sử dụng đất sai mục đích nhưng đủ điều kiện bồi thường cũng được quy định mức hỗ trợ cụ thể. Theo đó, trường hợp đã tự chuyển đất nông nghiệp sang làm nhà ở, xây dựng công trình sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp hoặc công trình thương mại, dịch vụ thì mức hỗ trợ được tính theo tỷ lệ 50%, 40% hoặc 20% giá đất theo bảng giá, tùy theo mốc thời gian phát sinh hành vi chuyển mục đích.
Ngoài ra, đối với cây trồng, vật nuôi không thể di dời trên đất nông nghiệp đủ điều kiện bồi thường nhưng đã tự chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mức hỗ trợ có thể đạt 80% hoặc 50% mức bồi thường, hỗ trợ tùy thuộc việc khu đất đó có nằm trong vùng quy hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng hay không.
Quy định mới cũng giao thêm trách nhiệm cho UBND cấp xã trong toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện. Theo đó, cấp xã không chỉ tham gia tuyên truyền, vận động người bị thu hồi đất chấp hành quyết định thu hồi mà còn có trách nhiệm phê duyệt một số nội dung thuộc thẩm quyền như dự toán chi phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; quy chế bốc thăm và phương án bố trí tái định cư.
Đồng thời, UBND cấp xã phải niêm yết công khai các văn bản pháp lý liên quan, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan để người dân theo dõi.
Việc Hà Nội ban hành Quyết định 40/2026/QĐ-UBND cho thấy thành phố đang tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý ở cấp địa phương để phù hợp với Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành. Trong bối cảnh nhu cầu giải phóng mặt bằng cho các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị và phát triển không gian đô thị ngày càng lớn, việc làm rõ nguyên tắc bồi thường, điều kiện tái định cư và các mức hỗ trợ cụ thể được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tranh chấp, tăng tính minh bạch và tạo cơ sở thống nhất hơn trong tổ chức thực hiện tại cơ sở.
Nguồn văn bản gốc: Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND ngày 2/4/2026 của UBND TP Hà Nội về việc ban hành Quy định một số nội dung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
