Hàng ngoại áp đảo phân khúc quà biếu?
Mỗi mùa Tết đến, thị trường quà biếu doanh nghiệp lại bước vào một cuộc đua hình ảnh thực sự. Từ trung tâm thương mại đến các sàn thương mại điện tử, những giỏ quà gắn mác Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan phủ kín các vị trí trưng bày nổi bật. Bao bì sang trọng, màu sắc tinh tế, câu chuyện thương hiệu được kể chỉn chu khiến hàng nhập khẩu dễ dàng chiếm cảm tình ngay từ ánh nhìn đầu tiên.
Ở phân khúc cao cấp, hàng ngoại vẫn giữ vai trò dẫn dắt về mặt biểu tượng. Rượu vang châu Âu, bánh kẹo Hàn, trà Nhật, trái cây sấy Thái thường xuất hiện trong các giỏ quà có giá từ 1,5 đến 3 triệu đồng, thậm chí cao hơn. Với nhiều doanh nghiệp, đây không chỉ là lựa chọn sản phẩm mà là lựa chọn hình ảnh.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc một công ty logistics tại phường Cầu Giấy, Hà Nội, cho biết năm nay doanh nghiệp ông đặt gần 300 giỏ quà cho khách hàng và đối tác. Theo ông, với nhóm khách VIP, công ty vẫn ưu tiên rượu vang nhập khẩu và bánh kẹo ngoại vì khi trao quà cho đối tác lớn, yếu tố thương hiệu và độ nhận diện rất quan trọng. Hàng ngoại giúp doanh nghiệp cảm thấy yên tâm về chuẩn mực và tránh rủi ro hình ảnh.
Tuy nhiên, nếu quan sát toàn bộ thị trường Tết 2026, bức tranh không còn nghiêng hẳn về phía hàng ngoại như giai đoạn trước. Theo ghi nhận từ các hệ thống bán lẻ lớn, hàng Việt hiện chiếm khoảng 70 đến 90% tổng lượng hàng hóa trưng bày dịp Tết, tùy từng hệ thống. Trong hàng nghìn mẫu giỏ quà tung ra thị trường, khoảng 70% sản phẩm cấu thành là hàng nội địa và đặc sản vùng miền. Có đơn vị còn cho biết tỷ lệ hàng Việt trên kệ lên tới 90%, cao hơn nhiều so với mức khoảng 40% của vài năm trước.
Sự thay đổi này phản ánh rõ qua hành vi mua sắm. Bà Trần Thị Lan Anh, chủ cửa hàng mỹ phẩm tại quận Hải Châu, Đà Nẵng, nhận xét khách doanh nghiệp hiện chia thành hai nhóm. Nhóm cần khẳng định vị thế và hình ảnh vẫn chọn giỏ quà ngoại tiền triệu.
Nhưng nhóm còn lại quan tâm nhiều hơn đến giá trị sử dụng, yếu tố sức khỏe và nguồn gốc rõ ràng. Theo bà, hàng Việt hiện nay đã cải thiện đáng kể về mẫu mã và chất lượng nên được cân nhắc nhiều hơn.
Số liệu thị trường cũng cho thấy nhu cầu quà Tết năm nay tăng khoảng 20 đến 30% so với cùng kỳ, nhưng sức mua tập trung mạnh ở phân khúc tầm trung từ 400.000 đến 700.000 đồng một giỏ. Anh Phạm Minh Tuấn, quản lý nhân sự một doanh nghiệp sản xuất tại Thủ Đức, TP.HCM, chia sẻ công ty anh năm nay siết ngân sách quà Tết nên ưu tiên giỏ quà khoảng 500.000 đến 600.000 đồng. Theo anh, hàng Việt hiện có bao bì khá đẹp, không còn cảm giác thua kém, trong khi tính thiết thực cao hơn vì người nhận có thể sử dụng trực tiếp trong dịp Tết.
Những ý kiến từ thị trường cho thấy một thực tế rõ ràng. Hàng ngoại vẫn giữ lợi thế trong phân khúc cao cấp nơi giá trị hình ảnh và biểu tượng được đặt lên hàng đầu. Nhưng ở quy mô toàn thị trường, cấu trúc cung cầu đang dịch chuyển. Hàng Việt không chỉ chiếm ưu thế về số lượng trên kệ mà còn dần lấy lại niềm tin nhờ yếu tố thiết thực và nguồn gốc minh bạch.
Vì vậy, nói hàng ngoại áp đảo chỉ đúng nếu giới hạn trong không gian quà biếu cao cấp. Còn xét toàn diện, mùa Tết năm nay chứng kiến một sự cân bằng mới, thậm chí là sự trỗi dậy âm thầm nhưng rõ nét của hàng nội địa trong cuộc đua giỏ quà doanh nghiệp.
OCOP có chen chân được vào giỏ quà doanh nghiệp?
Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được kỳ vọng tạo cú hích cho đặc sản địa phương bước vào chuỗi giá trị hiện đại. Sau nhiều năm triển khai, hàng nghìn sản phẩm đạt chuẩn 3–5 sao đã ra đời. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra vẫn còn nguyên tính thời sự: OCOP có thực sự bước vào phân khúc quà biếu doanh nghiệp, nơi giá trị hình ảnh và chuẩn mực thương hiệu được đặt lên hàng đầu?
Thực tế cho thấy phần lớn sản phẩm OCOP vẫn chủ yếu tiêu thụ qua kênh bán lẻ truyền thống hoặc hội chợ xúc tiến thương mại. Việc “đóng gói câu chuyện”, yếu tố sống còn trong phân khúc quà biếu, còn khá khiêm tốn.
Một hộp trà sen, một lọ mật ong rừng hay một set đặc sản vùng miền có thể rất chất lượng, nhưng nếu thiếu thiết kế bao bì cao cấp, thiếu tiêu chuẩn đồng nhất và thiếu chiến lược thương hiệu bài bản, sản phẩm khó cạnh tranh với hàng ngoại vốn đã được chuẩn hóa từ lâu.
Bà Nguyễn Thị Hồng, Chuyên viên chính Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, từng nhận định rằng nhiều sản phẩm OCOP 3 sao hiện mới chỉ có khả năng cạnh tranh trong phạm vi hẹp, chủ yếu ở cấp địa phương.
Theo bà, xếp hạng sao chỉ là bước khởi đầu, chưa phải bảo chứng cho sức sống dài hạn nếu sản phẩm chưa thực sự vận hành theo tư duy thị trường và đáp ứng nhu cầu của hệ thống phân phối hiện đại. Nhận định này cho thấy điểm nghẽn lớn nhất của OCOP không nằm ở chất lượng đơn lẻ mà ở khả năng tiếp cận thị trường quy mô lớn, trong đó có phân khúc quà biếu doanh nghiệp.
Tuy nhiên, cơ hội không phải là không có. Xu hướng tiêu dùng “quà Tết bản sắc Việt” đang hình thành rõ nét hơn, nhất là trong nhóm doanh nghiệp chú trọng thông điệp trách nhiệm xã hội. Việc lựa chọn đặc sản vùng miền làm quà biếu không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn thể hiện cam kết ủng hộ sản xuất trong nước và hỗ trợ cộng đồng địa phương.
Bà Trương Thị Thu Hường, Phó Giám đốc Công ty TNHH OCOP Đất Quảng, cho rằng giỏ quà OCOP có lợi thế riêng nhờ mang bản sắc vùng miền rõ nét và tạo được sự khác biệt so với các sản phẩm công nghiệp đại trà. Theo bà, khi sản phẩm được đầu tư về bao bì và câu chuyện thương hiệu, giá trị cảm xúc của món quà sẽ tăng lên, không thua kém hàng nhập khẩu.
Ở góc độ xúc tiến thương mại, ông Nguyễn Thi Bích Thu, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Công nghiệp và Thương mại tại địa phương, cho biết nhiều sản phẩm OCOP như cà phê, mật ong, hạt mắc ca, hạt điều đã thiết lập được chỗ đứng trên thị trường và phù hợp với nhu cầu biếu tặng dịp Tết nhờ yếu tố an toàn và nguồn gốc rõ ràng. Theo ông, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và truy xuất xuất xứ, OCOP có thêm lợi thế cạnh tranh nếu được tổ chức lại theo chuỗi.
Vấn đề nằm ở quy mô và sự liên kết. Phần lớn chủ thể OCOP vẫn là hợp tác xã hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa, thiếu nguồn lực marketing, hạn chế khả năng đáp ứng đơn hàng lớn và chưa xây dựng được hệ thống phân phối chuyên nghiệp. Nếu không có sự kết nối chặt chẽ giữa nhà bán lẻ, đơn vị thiết kế bao bì và chủ thể sản xuất, OCOP khó bước vào “cuộc chơi” quà biếu doanh nghiệp một cách bền vững.
Suy cho cùng, thị trường quà Tết doanh nghiệp là thị trường của niềm tin. Doanh nghiệp mua quà không chỉ để trao tặng mà để gửi gắm thông điệp thương hiệu. Vì vậy họ ưu tiên sản phẩm có xuất xứ rõ ràng, tiêu chuẩn chất lượng minh bạch và câu chuyện đủ mạnh để tránh rủi ro hình ảnh.
Nếu được chuẩn hóa, liên kết chuỗi và đầu tư bài bản về thương hiệu, OCOP hoàn toàn có thể bước vào phân khúc này với tư cách một lựa chọn tự tin vì giá trị chứ không chỉ là phương án thay thế vì giá rẻ. Mùa Tết vì thế trở thành phép thử rõ ràng nhất cho năng lực nâng cấp sản phẩm Việt trong một thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chuẩn mực và niềm tin.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
