Theo thông tin từ Bộ Tài chính, căn cứ các quy định của Luật Đầu tư công và nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương với tổng số 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch năm 2025.
Trong cơ cấu nguồn vốn, vốn ngân sách trung ương đạt 345.121,45 tỷ đồng, bao gồm 327.440,122 tỷ đồng vốn trong nước và 17.681,328 tỷ đồng vốn nước ngoài. Trong khi đó, vốn ngân sách địa phương chiếm tỷ trọng lớn hơn với 650.226,6 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương do các địa phương giao tăng thêm so với mức Thủ tướng giao đạt 12.932,5 tỷ đồng. Ngoài ra, phần vốn từ các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026 là 330,3 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương là 246,2 tỷ đồng và ngân sách địa phương là 84,1 tỷ đồng.
Tính chung đến thời điểm báo cáo, tổng kế hoạch đầu tư công năm 2026 được giao đạt khoảng 1.008.610,9 tỷ đồng, vượt mốc 1 triệu tỷ đồng và trở thành năm có quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay.
Giải ngân đạt 5,6% kế hoạch sau hai tháng
Đến hết tháng 2/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư vốn cho danh mục nhiệm vụ và dự án với tổng số 975.471,1 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương được phân bổ 323.888,4 tỷ đồng, còn vốn ngân sách địa phương đạt 651.582,7 tỷ đồng. Nếu loại trừ phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng thêm, tổng số vốn đã được phân bổ chi tiết đạt 962.538,6 tỷ đồng, tương đương 96,7% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao.
Tuy vậy, vẫn còn khoảng 32.809,4 tỷ đồng, tương đương 3,3% kế hoạch, chưa được phân bổ chi tiết. Phần vốn này thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương, chủ yếu do các dự án vẫn đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư trước khi được bố trí vốn.
Tính từ đầu năm đến ngày 28/2/2026, tổng số vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước đã được giải ngân đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9% kế hoạch, còn vốn ngân sách địa phương giải ngân 45.561,8 tỷ đồng, tương đương 7% kế hoạch. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tương đương nhưng quy mô vốn giải ngân cao hơn 10.928,6 tỷ đồng.
Xét theo từng đơn vị, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung của cả nước trở lên. Trong khi đó, vẫn còn 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, trong đó có tới 25 bộ, cơ quan trung ương giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.
Những điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện
Theo Bộ Tài chính, năm 2026 là năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, đồng thời cũng là năm có quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước tới nay. Điều này khiến áp lực giải ngân trong năm trở nên rất lớn.
Trong hai tháng đầu năm, một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân là việc một phần vốn vẫn chưa được phân bổ chi tiết cho các dự án. Việc chậm phân bổ vốn khiến nhiều dự án chưa thể triển khai các bước tiếp theo để thực hiện và thanh toán khối lượng.
Bên cạnh đó, một số bộ, cơ quan và địa phương đã phân bổ vốn cho các dự án chưa đủ điều kiện theo quy định, như nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư chưa được phê duyệt dự toán, bố trí vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời gian bố trí vốn. Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra và yêu cầu các đơn vị điều chỉnh để đảm bảo đúng quy định.
Ngoài các vướng mắc về phân bổ vốn, tiến độ giải ngân đầu năm thường có xu hướng thấp do các chủ đầu tư chủ yếu tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư, phân khai kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án và tiếp tục triển khai các dự án chuyển tiếp.
Thời điểm nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm trước cũng khiến hoạt động thi công tại nhiều công trình bị gián đoạn trong một khoảng thời gian nhất định, dẫn tới khối lượng nghiệm thu và thanh toán chưa nhiều. Bên cạnh đó, lượng hồ sơ thanh toán lớn từ cuối năm trước chuyển sang đầu năm 2026 cũng phần nào ảnh hưởng đến tiến độ xử lý và giải ngân trong giai đoạn đầu năm.
Ngoài yếu tố thủ tục, một số hạn chế trong năng lực tổ chức thực hiện cũng ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân. Ở một số dự án, chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu chưa chủ động hoặc chưa quyết liệt trong việc tổ chức thi công, dẫn tới tiến độ triển khai chậm.
Mặt khác, việc sắp xếp lại bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp tại một số địa phương cũng khiến nhiều xã, phường mới thành lập thiếu cán bộ phụ trách lĩnh vực đầu tư công do cán bộ được điều chuyển hoặc nghỉ theo chủ trương tinh giản biên chế. Trong bối cảnh đó, một số cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ triển khai các dự án.
Đối với các dự án sử dụng vốn ODA, tiến độ giải ngân còn phụ thuộc vào nhiều thủ tục liên quan đến hiệp định vay, đấu thầu và giải phóng mặt bằng. Một số dự án hiện vẫn đang trong quá trình điều chỉnh thời gian thực hiện, gia hạn giải ngân hoặc hoàn thiện thủ tục ký kết hiệp định vay nên chưa đủ điều kiện bố trí và giải ngân vốn.
Áp lực tăng tốc giải ngân trong các quý tới
Với quy mô kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 vượt 1 triệu tỷ đồng, tiến độ giải ngân trong các quý tiếp theo sẽ đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Thông thường, giải ngân đầu tư công sẽ tăng tốc từ quý II khi các thủ tục đầu tư hoàn tất và các dự án bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu giải ngân cả năm, các bộ, ngành và địa phương cần sớm hoàn thiện phân bổ vốn còn lại, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công.
Trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với nhiều ngành kinh tế khác trong năm 2026.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
