Lợi thế đan xen khó khăn
Sau hợp nhất, TP.HCM sở hữu mạng lưới các khu chế xuất (KCX) và khu công nghiệp (KCN) quy mô, hiện đại, với 105 KCX, KCN được phân bổ theo định hướng "Một không gian - Ba vùng - Một đặc khu", tạo ra sự bổ trợ hoàn hảo giữa Trung tâm tài chính - Thủ phủ công nghiệp - Trung tâm kinh tế biển.
Đồng thời, TP.HCM cũng có một hệ thống hạ tầng giao thông đa tầng, hiện đại, kết nối liên hoàn thành phố sở hữu hệ thống cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải kết nối với sân bay Long Thành. Đặc biệt, việc hình thành Khu thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ tích hợp cộng hưởng với Trung tâm Tài chính Quốc tế sẽ tạo lợi thế cạnh tranh thâu tóm dòng vốn logistics và công nghệ cao.
Thành phố cũng có vị trí địa lý đắc địa, kết nối thuận lợi với hệ thống cảng biển nước sâu, sân bay quốc tế và các tuyến giao thông huyết mạch của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Các KCN hiện hữu đang có tỷ lệ lấp đầy rất cao (đa số trên 90%), giữ vững được các thị trường xuất khẩu truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và có khả năng ứng dụng Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Bên cạnh những điểm sáng trên, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM chỉ ra những điểm khó khăn hiện hữu như một số KCN hiện nằm ở khu vực trung tâm, có diện tích nhỏ, bao bọc bởi khu dân cư; vận hành theo mô hình cũ, chưa bắt kịp với xu thế của cách mạng công nghiệp 4.0; chưa khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế sẵn có, đặc biệt là lợi thế vị trí địa lý, giá trị sử dụng đất, nguồn nhân lực chất lượng cao;
Thêm vào đó, mô hình KCN thế hệ cũ có hiệu quả đầu tư chưa xứng với tiềm năng (về cơ cấu đầu tư, giá trị gia tăng của sản phẩm, sử dụng hiệu quả tài nguyên, cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội).
Mặt khác, hạ tầng kỹ thuật tại các KCX, KCN cơ bản đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp, tuy nhiên vẫn còn thiếu đồng bộ giữa các khu vực và chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghiệp. Nhiều KCX, KCN hình thành từ giai đoạn đầu chưa bố trí đầy đủ quỹ đất cho các công trình hạ tầng xã hội như nhà lưu trú công nhân, y tế, giáo dục, văn hóa và dịch vụ, dẫn đến khả năng đáp ứng nhu cầu của lực lượng lao động, đặc biệt là lao động ngoại tỉnh, còn hạn chế. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông kết nối với các KCX, KCN tuy đã được cải thiện nhưng chưa được quy hoạch và đầu tư đồng bộ với quá trình phát triển công nghiệp và đô thị, một số khu vực còn xảy ra tình trạng quá tải cục bộ, ảnh hưởng đến vận chuyển hàng hóa, logistics và việc đi lại của người lao động.
Cùng với đó, một số khu sắp đến hạn sử dụng đất như Tân Thuận năm 2041, Tân Bình năn 2047, Bình Chiểu năm 2048, Hiệp Phước (giai đoạn 1) năm 2048 đòi hỏi phải có lộ trình chuyển đổi.
Thu hút các dự án FDI có chất lượng cao
Trong thời gian tới, Ban Quản lí các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10-NQ/TW; đồng hành cùng nhà đầu tư; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; nâng cao chất lượng thu hút FDI; phát triển các khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng xanh, thông minh, hiện đại, có giá trị gia tăng cao và đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của thành phố.
Trong khi đó, Ban Quản lí khu công nghệ cao đang phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM khẩn trương hoàn thiện Đề án quy hoạch lại khu đất 52,92 ha tại lô 16-17 theo tiêu chuẩn tích hợp "xanh - sạch - số".
Khu đất này được đề xuất để hình thành nên Trung tâm Công nghệ Chiến lược thành phố với 3 phân khu quy mô lớn gồm: Khu sản xuất và thử nghiệm công nghệ cao (16,92 ha), Khu dịch vụ công nghệ cao AI và Data Center (24,40 ha), và Khu đào tạo - nghiên cứu - ươm tạo doanh nghiệp công nghệ (7,79 ha). Đây được xác định là dự án hạt nhân trong chiến lược phát triển công nghệ cao của thành phố, với định hướng thu hút các dự án thâm dụng vốn, thâm dụng công nghệ và có năng lực nghiên cứu phát triển cao.
Để giải quyết bài toán chuyển giao công nghệ, Ban Quản lý khu công nghệ cao yêu cầu các “siêu dự án” phải có cam kết bằng văn bản về lộ trình, kế hoạch đầu tư cho R&D, đào tạo nhân lực và lộ trình nội địa hóa, chuyển giao công nghệ lõi cho doanh nghiệp Việt Nam; cũng như áp dụng cơ chế Sandbox (thử nghiệm có kiểm soát) tạo mỗi trường an toàn để các tập đoàn kiểm chứng và thương mại hóa công nghệ.
Thông qua các giải pháp nêu trên, TP.HCM và khu công nghệ cao chủ động tạo lập nền tảng để thu hút các dự án FDI có chất lượng cao, có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn và lan tỏa mạnh mẽ đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp Việt Nam, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong giai đoạn mới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
