Kế hoạch sản xuất đảo lộn
Sau gần 2 năm bùng phát, đại dịch Covid-19 đã làm đảo lộn kế hoạch sản xuất, kinh doanh của nhiều ngành hàng, trong đó, ngành công nghiệp "tỉ đô" của Việt Nam là dệt may không ngoại lệ. Trong năm 2020, ảnh hưởng dịch Covid-19, sức mua giảm, các đối tác nước ngoài yêu cầu giảm giá 20-30%. Doanh nghiệp Việt Nam để duy trì công ăn việc làm cho người lao động vẫn chấp nhận đơn hàng với giá thấp, thậm chí đơn hàng nhận được đến cuối năm 2020. Bước sang đầu năm 2021 ngành may mặc đã hồi phục, sức mua toàn cầu tăng, đơn hàng nhiều với giá tốt hơn, nhưng doanh nghiệp may mặc đã phải chịu áp lực lớn, đó là giá cũ đã ký - giá thấp, cho năm 2021.
Đến tháng 6/2021, dịch Covid-19 một lần nữa bùng phát mạnh đã khiến các doanh nghiệp dệt may rơi vào tình thế lao đao vì đứng trước nguy cơ thiếu hụt lao động, trong khi nguồn vaccine chưa đáp ứng kịp thời. Tiếp đó, tháng 7/2021, các doanh nghiệp dệt may buộc phải thực hiện tiêu chuẩn "3 tại chỗ" (sản xuất tại chỗ, ăn uống tại chỗ và nghỉ ngơi tại chỗ) hoặc "1 cung đường, 2 địa điểm" theo yêu cầu cấp bách trong thời điểm dịch diễn biến ngày càng phức tạp ở các tỉnh phía Nam cũng khiến doanh nghiệp gặp không ít khó khăn.
Mặc dù chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19, đặc biệt trong quý 3, nhưng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đã vượt lên khó khăn duy trì đà tăng trưởng tốt trong năm 2021. Sau quãng thời gian giãn cách xã hội, đình trệ sản xuất do đợt dịch Covid-19 bùng phát lần thứ tư; đặc biệt tại các tỉnh thành phía Nam, nhiều doanh nghiệp ngành dệt may đã nhanh chóng quay trở lại nhịp độ sản xuất. Đơn hàng khá dồi dào, cùng những biến động lao động không quá lớn là những tín hiệu tích cực cho phục hồi sản xuất kinh doanh.
Theo chia sẻ của ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), trong thời gian giãn cách, doanh nghiệp dệt may Việt Nam không đáp ứng được tiến độ giao hàng nên đã có số lượng nhất định đơn hàng giao tháng 11, 12 phục vụ Tết 2022 được chuyển đi, ước tính khoảng 13%-14%. Tuy vậy, có dấu hiệu các đơn hàng quay lại (niên vụ 2022) kể từ sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 128 về kiểm soát, sống chung với Covid-19 trong tình hình mới. Cùng với đó, sau khi nới lỏng giãn cách xã hội, người lao động đã quay trở lại làm việc ở các nhà máy với tỉ lệ 92 - 93%. Điều này khiến việc khôi phục sản xuất thuận lợi không bị thiếu hụt lao động như những lo lắng trước đó về việc người lao động trở về quê sau giãn cách.
Ngay trong tháng 10/2021, những tín hiệu tích cực của ngành đã được thể hiện bằng việc xuất khẩu hàng dệt may sang thị trường chủ đạo là Mỹ tăng 8% so với tháng 9/2021 và tăng 2,7% so với tháng 10/2020, đạt trên 1,19 tỉ USD, tính chung cả 10 tháng tăng 10,2% so với cùng kỳ năm 2020, đạt trên 12,8 tỉ USD, chiếm 49% trong tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này của cả nước. Tại Hội nghị tổng kết của Hiệp hội năm 2021, đại diện VITAS cho biết, việc sản xuất của doanh nghiệp được khôi phục vào cuối năm 2021 đã giúp ngành dệt may đạt 39 tỉ USD kim ngạch xuất khẩu, tương đương với năm 2019. Trong đó, hàng may mặc đạt 28,9 tỉ USD, tăng 4% so với năm 2020; xơ, sợi dự kiến đạt 5,5 tỉ, tăng trên 49% chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc. Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam với 15,9 tỉ USD, tăng 12% so với năm 2020; EU đạt 3,7 tỉ USD, tăng 14%; Hàn Quốc đạt 3,6 tỉ USD và Trung Quốc 4,4 tỉ USD chủ yếu là xuất khẩu sợi.
Nhìn ở mặt tích cực hơn, dù đợt bùng phát dịch Covid-19 lần thứ tư gây ra nhiều thách thức với Việt Nam, tuy nhiên những tác động tiêu cực đối với Myanmar và Ấn Độ là cơ hội để chúng ta tăng thị phần tại Mỹ và Hàn Quốc. Cụ thể, các nhà xuất khẩu dệt may của Ấn Độ đang đối mặt nguy cơ mất phần lớn đơn hàng vào tay các đối thủ khi nhiều nhà máy may của Ấn Độ phải đóng cửa hoặc chỉ hoạt động 50% công suất để ngăn chặn các ca lây nhiễm Covid-19 mới. Ngành dệt may của Myanmar đối mặt cùng lúc hai vấn đề lớn là số ca nhiễm Covid-19 tăng và tình hình chính trị bất ổn. Bên cạnh đó, tín hiệu khả quan là hiện nay người tiêu dùng Mỹ và EU có nhu cầu mua sắm mạnh mẽ sau khi gỡ lệnh phong tỏa. Mỹ và EU vẫn được kỳ vọng là hai thị trường xuất khẩu chính của dệt may Việt Nam trong năm 2021-2022.
Kịch bản nào cho ngành dệt may năm 2022?
Năm 2022, dịch Covid-19 có thể tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường với các biến chủng mới, tác động tiêu cực lên sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Song tín hiệu tích cực là các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản… đã mở cửa trở lại và nhất là Việt Nam đã thay đổi chính sách từ zero Covid 19sang vừa thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid 19vừa phục hồi và phát triển kinh tế theo Nghị quyết 128/NQ-CP.
Trước dự báo tình hình dịch bệnh trên thế giới và Việt Nam tiếp tục diễn biến rất phức tạp, khó lường, VITAS xây dựng mục tiêu cho năm 2022 theo ba kịch bản. Kịch bản thứ nhất, nếu tình hình dịch bệnh được kiểm soát cơ bản vào quý I/2022, các doanh nghiệp phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu 42,5 – 43,5 tỉ USD. Kịch bản thứ hai, kim ngạch xuất khẩu dệt may trung bình đạt 40 – 41 tỉ USD, nếu tình hình dịch bệnh được kiểm soát giữa năm. Kịch bản thứ ba, trường hợp dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, kéo dài đến cuối năm 2022, kim ngạch xuất khẩu đạt mức thấp nhất 38 – 39 tỉ USD.
Để phát triển bền vững, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh còn phức tạp, các doanh nghiệp dệt may cần nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn, thách thức, nhanh chóng thích nghi với hoàn cảnh, kịp thời chuyển đổi cơ cấu mặt hàng, bắt kịp xu hướng tiêu dùng, tập trung vào các thị trường quan trọng như Mỹ, thị trường của các Hiệp định CPTPP và EVFTA. Đặc biệt, để tiếp tục tận dụng lợi thế từ các thị trường này, việc sử dụng bông và nguyên liệu đầu vào minh bạch phải tiếp tục được đẩy mạnh. Song song với việc chủ động nguyên liệu sản xuất, các doanh nghiệp cũng cần chủ động và linh hoạt xây dựng các phương án sản xuất để không bị đứt gãy các đơn hàng xuất khẩu, đảm bảo việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động
Về phía nhà nước, Bộ Công Thương vẫn đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ xây dựng và triển khai Chiến lược phát triển ngành công nghiệp dệt may và da giày đến năm 2030, định hướng đến năm 2035; xây dựng Chương trình phát triển bền vững ngành dệt may, da giày giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2030. Cùng đó, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ 4.0 trong thiết kế sản xuất; xanh hoá ngành công nghiệp dệt may, da giày; phát triển dệt nhuộm trong nước, đảm bảo nhu cầu vải cho ngành. Bộ cũng sẽ củng cố và mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng tối đa lợi thế từ các Hiệp định thương mại tự do đã có hiệu lực; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nhập khẩu; đa dạng hoá cơ cấu sản phẩm xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm xuất khẩu, phát triển thương hiệu.
Nguồn: thuongtruong.com.vn
