Đề xuất điều chỉnh giá điện 3 tháng một lần
Tại Tờ trình gửi Thủ tướng mới đây, Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi, bổ sung Quyết định 24/2017/QĐ-TTg về cơ chế điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân, trong đó giảm giá bán lẻ điện khi giá điện bình quân giảm từ 1% so với giá bán lẻ điện hiện hành.
Trong trường hợp giá bán điện bình quân giảm từ 1% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành và trong khung giá quy định, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sẽ có trách nhiệm giảm giá ở mức tương ứng. Để thực hiện việc giảm giá, EVN lập hồ sơ báo cáo Bộ Công Thương, Bộ Tài chính để kiểm tra, giám sát.
Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 3% đến dưới 5% so với giá hiện hành và trong khung giá, EVN được điều chỉnh tăng giá ở mức tương ứng. Sau khi tăng giá, EVN lập hồ sơ báo cáo Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp để kiểm tra, giám sát.
Bộ Công Thương cũng đề xuất, nếu giá điện tăng từ 5% đến dưới 10% so với giá hiện hành và trong khung giá, EVN sẽ báo cáo, được cơ quan này chấp thuận thì sẽ tăng giá. Với mức tăng giá bán lẻ điện bình quân từ 10% trở lên so với mức hiện hành hoặc ngoài khung giá, ảnh hưởng tới kinh tế vĩ mô, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Thủ tướng xem xét, cho ý kiến.
Cũng theo dự thảo đang được Bộ Công Thương lấy ý kiến, thời gian điều chỉnh giá điện bình quân tối thiểu là 3 tháng, thay vì 6 tháng như quy định hiện nay.
Theo quy định hiện hành tại Quyết định 24/2017 của Thủ tướng về cơ chế điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân, giá bán lẻ điện nằm trong khung giá (sàn - trần) do Thủ tướng Chính phủ quyết định. Mức giá bán lẻ điện bình quân không được vượt qua khung giá của Thủ tướng. Căn cứ vào giá bán lẻ điện bình quân, EVN sẽ xây dựng cơ sở để tính toán giá bán lẻ điện đến hộ tiêu dùng.
EVN được điều chỉnh giá điện khi thông số đầu vào biến động từ mức 3% trở lên so với mức bình quân hiện hành. Trường hợp khi thông số đầu vào biến động làm cho giá bán điện bình quân giảm so với mức hiện hành thì giá điện cũng được điều chỉnh giảm.
Cũng theo Quyết định 24, nếu giá bán điện bình quân tăng 3 - 5% so với mức giá hiện hành, EVN được quyết định điều chỉnh giá. Trường hợp mức giá bán lẻ bình quân tăng từ 5% đến dưới 10% thì thẩm quyền thuộc Bộ Công Thương và tăng từ 10% trở lên thì sẽ báo cáo Chính phủ xin ý kiến.
Hiện nay, giá bán lẻ điện bình quân là 1.920,37 đồng/kWh, áp dụng từ ngày 4/5/2023. Mới đây, Bộ Công Thương cũng đưa ra lấy ý kiến về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt. Theo đó, cơ cấu biểu giá điện sinh hoạt được đề xuất rút ngắn còn 5 bậc, thay vì 6 bậc như hiện hành.
Thực tế, 16 năm qua từ năm 2007 đến năm 2023, giá điện bình quân đã trải qua 14 lần điều chỉnh, trong đó 11 lần tăng và 3 lần điều chỉ giữ nguyên (các năm 2013 - 2014, 2015 -2016 và năm 2017-2018).
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia về điện, dù Quyết định 24/2017 quy định 06 tháng điều chỉnh giá điện một lần kể từ lần điều chỉnh giá điện gần nhất, song chưa khi nào thực hiện được. Từ năm 2017 đến 2018, giá điện bán lẻ bình quân không tăng giữ nguyên mức 1.720 đồng/ kWh. Bước sang năm 2019, giá điện tăng 8,3% từ tháng 3/2019 và từ đó đến nay mới chỉ tăng duy nhất 1 lần vào tháng 5/2023, mức 3%.
Chính vì vậy, nhiều người am hiểu về thị trường điện cho rằng tốt nhất nên làm tốt Quyết định 24 là 6 tháng, sau khi xem xét, cân nhắc mới tính đến việc giảm Nếu sửa đổi hiện tại, quy định 3 tháng xem xét điều chỉnh giá điện một lần liệu có khả thi?
Lo ngại về khả năng thực thi nếu quy định điều chỉnh giá điện 3 tháng/lần
Nhận xét về đề xuất mới của Bộ Công Thương, nhiều chuyên gia bày tỏ e ngại khoảng thời gian 3 tháng điều chỉnh giá điện một lần là không khả thi.
Cụ thể, chia sẻ với báo chí, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long băn khoăn: hiện thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân tối thiểu là 6 tháng kể từ lần điều chỉnh giá điện gần nhất đến nay vẫn không thực hiện được, bây giờ lại thay đổi và rút ngắn thời gian thì liệu có thực hiện được không?
"Quy định hời gian điều chỉnh tối thiểu 6 tháng đã có rồi và tương đối hợp lý. Bây giờ rút ngắn xuống 3 tháng là không phù hợp, có thể gây tâm lý hoang mang cho người dân. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh giá điện trong tối thiểu 6 tháng còn chưa thực hiện được thì bây giờ thay đổi có hợp lý không", ông Long đặt câu hỏi.
Đồng quan điểm, chuyên gia năng lượng Đào Nhật Đình cho rằng, tuy đề xuất thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện 3 tháng là theo đúng cơ chế thị trường nhưng hiện quyết định 24 của Chính phủ ban hành từ năm 2017 cho phép thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân tối thiểu là 6 tháng kể từ lần điều chỉnh giá điện gần nhất cũng chưa thực hiện được vì EVN không dám tự điều chỉnh giá điện.
"Theo tôi, phương án tốt nhất là Việt Nam nên thành lập Hội đồng năng lượng độc lập nhằm đánh giá giá nhiên liệu đầu vào để điều chỉnh đầu ra. Hội đồng năng lượng này cũng hoạt động giống Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) 3 tháng họp một lần và có thể được quyết định điều chỉnh giá theo quy định", chuyên gia Đào Nhật Đình nói.
Trong khi đó, một đại diện EVN cho biết, về cơ chế chính sách điều chỉnh giá điện, EVN sẽ thực hiện theo đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ Công Thương và Chính phủ.
"Về thời gian điều chỉnh giá điện được rút ngắn từ 6 tháng xuống 3 tháng, EVN cũng mong muốn và ủng hộ nhưng có làm nổi hay không lại là chuyện khác. Nếu đề xuất được thông qua, EVN phải dành nhiều thời gian để tính toán tăng, giảm giá điện hợp lý. Bên cạnh đó, sự dao động về giá sẽ chênh lệch rất lớn ở mùa mưa và mùa khô vì chi phí khác hẳn nhau. Nếu rút ngắn thời gian thì có thể dao động giá rất lớn, mùa mưa thì giá quá rẻ, còn mùa khô giá quá đắt và như thế cũng không phù hợp", vị này nói.
Vị này nói thêm, việc điều chỉnh giá điện sẽ tác động đến mọi mặt đời sống xã hội, ảnh hưởng đến mọi thành phần kinh tế nên không phải EVN muốn là điều chỉnh là được ngay.
Theo dự thảo 4583 của Bộ Công Thương về việc lấy ý kiến về dự thảo quyết định thay thế số 24/2017/QĐ- TTg, nguyên tắc điều chỉnh giá điện là khi kiểm tra chi phí sản xuất kinh doanh điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), giá bán điện bình quân được xem xét, điều chỉnh theo biến động khách quan thông số đầu vào ở tất cả các khâu.
Cụ thể, trên cơ sở kế hoạch cung cấp điện và vận hành hệ thống điện, kết quả kiểm tra chi phí sản xuất kinh doanh điện, EVN sẽ tính toán giá bán điện bình quân.
Còn theo chuyên gia Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng: Biểu giá cải tiến này phù hợp hơn với cơ cấu tiêu dùng điện với đại bộ phận người tiêu dùng điện trong xã hội. Vì điểm nhiều người băn khoăn nhất là tăng giá cho bậc sau, nhưng nó lại là điểm mới tạo tác động mạnh hơn cho ý thức tiết kiệm tiêu dùng điện.
Tuy nhiên, ông lưu ý, cần rút bậc hơn nữa để tiến tới đưa giá điện về thị trường.
"Biểu giá rút từ 6 bậc về 5 bậc là tiền đề để có thể rút gọn về 3 bậc, hay 2 bậc và tiến tới xóa bỏ bậc thang, đưa về một giá điện khi có thị trường bán lẻ điện cạnh tranh", ông Thỏa nói.
Nguồn: thuongtruong.com.vn
