Đây được xem là động thái đáng chú ý nhằm tháo gỡ những vướng mắc kéo dài nhiều năm tại một số dự án đường bộ, nhất là các dự án ký kết trước ngày 1/1/2021 đang rơi vào tình trạng sụt giảm doanh thu nghiêm trọng, ảnh hưởng tới phương án tài chính và khả năng trả nợ.
Theo Nghị định, nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án BOT sẽ được xem xét chi trả chi phí bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trước hạn nếu đáp ứng các điều kiện nhất định. Trong đó, trường hợp dự án hoặc hạng mục công trình đã hoàn thành, đưa vào khai thác tối thiểu 2 năm nhưng không được thu phí theo hợp đồng là một trong những căn cứ quan trọng để xem xét áp dụng cơ chế này.
Ngoài ra, các dự án bị sụt giảm doanh thu lớn cũng có thể thuộc diện được xử lý nếu dù đã điều chỉnh phương án tài chính theo hướng chia sẻ phần giảm doanh thu, giảm tỷ suất lợi nhuận và hạ lãi suất vốn vay nhưng vẫn không bảo đảm khả năng thực hiện các nghĩa vụ tài chính. Đáng chú ý, Nghị định nêu rõ kể cả trong trường hợp kéo dài thời gian thu phí lên tối đa 50 năm mà vẫn không thể cân đối tài chính, dự án vẫn có thể được xem xét chấm dứt hợp đồng trước hạn kèm cơ chế bồi thường.
Về nguyên tắc xác định chi phí bồi thường, Nghị định yêu cầu việc tính toán phải dựa trên tổng hợp nhiều khoản mục chi phí thực tế. Cụ thể, chi phí bồi thường được xác định từ tổng vốn đầu tư xây dựng công trình sau quyết toán, không bao gồm phần vốn nhà nước tham gia trong dự án; cộng với chi phí quản lý, vận hành, bảo trì công trình; các khoản thuế, phí thực tế đã phát sinh; chi phí kiểm toán độc lập và chi phí huy động vốn vay. Từ tổng chi phí này sẽ khấu trừ phần doanh thu thu phí dịch vụ và các nguồn thu hợp pháp khác để xác định giá trị bồi thường cuối cùng.
Một điểm đáng chú ý là lợi nhuận trên phần vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư sẽ không được tính vào chi phí bồi thường. Quy định này cho thấy định hướng kiểm soát chặt chẽ chi ngân sách, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và các bên liên quan. Đối với chi phí huy động vốn vay, mức tính được xác định trên cơ sở đàm phán giữa nhà đầu tư và bên cho vay nhưng không vượt quá 4%/năm. Thời gian tính toán khoản chi phí này được tính từ khi dự án đưa vào vận hành đến thời điểm có quyết định chấm dứt hợp đồng trước hạn.
Nghị định cũng làm rõ các trường hợp được áp dụng cơ chế chi trả, như dự án bị ảnh hưởng bởi yếu tố bất khả kháng, cần chấm dứt vì lợi ích quốc gia, yêu cầu quốc phòng - an ninh hoặc khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản theo quy định của pháp luật.
Có hiệu lực từ ngày 3/4/2026, Nghị định 122 được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn để xử lý dứt điểm các dự án BOT tồn đọng, giảm áp lực cho nhà đầu tư và tổ chức tín dụng, đồng thời góp phần củng cố niềm tin vào môi trường đầu tư hạ tầng giao thông.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
