Hàng không và du lịch là lĩnh vực nhạy cảm với những biến động
Theo Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn.
Hàng không và du lịch là lĩnh vực nhạy cảm với những biến động trong nước và thế giới. Giá dầu gần đây có xu hướng giảm nhưng chưa bền vững do xung đột ở Trung Đông chưa kết thúc, xăng dầu khan hiếm, nguồn cung chưa đảm bảo. Nhiều hãng buộc phải điều chỉnh tần suất khai thác, cắt giảm chuyến bay hoặc giá vé cao. Chi phí dịch vụ tăng, hoạt động du lịch và lữ hành ảnh hưởng, hành khách thắt chặt chi tiêu.
Cao điểm du lịch Hè 2026 sắp bắt đầu nhưng sức mua có dấu hiệu chững lại do khó khăn chung từ thị trường hàng không - du lịch. Với hơn 70% khách du lịch quốc tế và nội địa lựa chọn di chuyển bằng đường hàng không, mọi biến động về chi phí vận tải đều nhanh chóng lan sang toàn bộ chuỗi lữ hành, lưu trú và dịch vụ du lịch.
Theo ông Uông Việt Dũng - Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, thống kê cho thấy khoảng 80% khách du lịch quốc tế đến Việt Nam sử dụng đường hàng không, vận tải hàng không cũng là phương thức chủ đạo đối với nhiều điểm đến nội địa; nguồn khách du lịch cũng chiếm tới 70% tổng lượng vận chuyển của các hãng hàng không.
Quý I/2026, thị trường vận chuyển hàng không Việt Nam cũng tiếp tục đạt kết quả tăng trưởng ấn tượng với hơn 24,1 triệu khách, tăng 16,4% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó nội địa là hơn 10,2 triệu khách tăng 12,6% và quốc tế là gần 14 triệu khách tăng 19,4%.
Bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn tồn tại, hạn chế và thách thức lớn. Kết cấu hạ tầng hàng không vẫn là điểm nghẽn. Nhiều cảng hàng không trọng điểm đang khai thác vượt công suất thiết kế, đặc biệt tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cam Ranh, Phú Quốc... ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, khả năng điều hành khai thác và trải nghiệm của hành khách.
Sự liên kết giữa hàng không và du lịch dù đã có cải thiện nhưng nhìn chung vẫn chưa thực sự đồng bộ và mang tính dài hạn. Việc phối hợp giữa hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành và địa phương ở nhiều nơi còn mang tính thời vụ, chưa hình thành được nhiều sản phẩm du lịch đặc sắc có sức cạnh tranh quốc tế cao gắn với mạng kết nối hàng không ổn định. Chi phí khai thác hàng không hiện nay đang chịu áp lực rất lớn từ giá nhiên liệu, tỷ giá, sự khan hiếm về tàu bay và vật tư, cũng như chịu tác động từ các biến động địa chính trị toàn cầu.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá vé, khả năng kích cầu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chất lượng nguồn nhân lực, năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản trị, khai thác của cả hai lĩnh vực vẫn còn hạn chế so với yêu cầu phát triển mới và xu thế quốc tế.
Ngoài ra, tính kết nối giữa hàng không với các phương thức vận tải khác, logistics và hạ tầng du lịch tại nhiều địa phương vẫn chưa đồng bộ, dẫn tới việc chưa khai thác hết tiềm năng lan tỏa của các cảng hàng không đối với phát triển kinh tế - du lịch vùng.
Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành Hàng không không chỉ là phục hồi mà phải phát triển bền vững, an toàn, hiện đại và có khả năng thích ứng cao trước các biến động toàn cầu.
Du lịch và hàng không không còn là hai lĩnh vực phát triển tách rời
Theo ông Nguyễn Quý Phương - Trưởng phòng Quan hệ quốc tế và Xúc tiến du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Du lịch và hàng không không còn là hai lĩnh vực phát triển tách rời, mà đã trở thành mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ trong cấu trúc kinh tế dịch vụ của nhiều địa phương. Đặc biệt với các trung tâm du lịch, các điểm đến xa trung tâm, kết nối hàng không chính là điều kiện quyết định hiệu quả khai thác toàn bộ hệ sinh thái du lịch của địa phương.
Việc thúc đẩy liên kết đồng bộ giữa hàng không và du lịch không chỉ nhằm phục hồi thị trường nội địa trước mắt, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trong những năm qua, du lịch nội địa khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng của ngành du lịch Việt Nam, đồng thời là “trụ đỡ” giúp ngành vượt qua những giai đoạn khó khăn, đặc biệt là đại dịch Covid-19.
Năm 2025, chúng ta đón trên 21 triệu lượt khách quốc tế và khoảng 135 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ du lịch lần đầu tiên vượt mốc một triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, thị trường nội địa hiện cũng đang đối mặt với nhiều thách thức mới.
Biến động toàn cầu, đặc biệt là các xung đột tại Trung Đông, tác động trực tiếp tới giá nhiên liệu hàng không, làm gia tăng chi phí vận tải. Không chỉ hàng không mà toàn bộ chi phí cho một chuyến đi du lịch đều tăng lên.
Bài toán kích cầu du lịch hiện nay không thể chỉ tiếp cận dưới góc độ giảm giá đơn thuần, mà cần được xem xét trong tổng thể chuỗi vận tải - lưu trú - dịch vụ - điểm đến. Trong khi đó, hành vi tiêu dùng du lịch cũng thay đổi nhanh chóng khi du khách ưu tiên các chuyến đi ngắn ngày, tối ưu chi phí và trải nghiệm thực chất.
Đối với các địa bàn phụ thuộc lớn vào hàng không như Phú Quốc, Khánh Hòa, Bình Định, Đà Nẵng hay các khu vực hải đảo xa trung tâm, chi phí vận chuyển tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định của khách du lịch.
Vì vậy, cần tăng cường liên kết thực chất giữa hàng không, địa phương và doanh nghiệp du lịch, xây dựng các gói kích cầu tích hợp vé máy bay, lưu trú, tham quan, vui chơi giải trí, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đẩy mạnh liên kết vùng, kết nối đa phương thức và thúc đẩy chuyển đổi số để nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
Ông Đinh Văn Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, Chủ tịch Hội đồng quản trị Pacific Airlines cho biết, ngành hàng không trên toàn thế giới hiện gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là do sự biến động của giá nhiên liệu bay. Như đã biết, giá nhiên liệu có lúc tăng đến 100%, thậm chí có những thời điểm mức giá tăng lên đến ba lần. Đây là yếu tố tác động rất lớn đến chi phí hoạt động, đẩy nhiều hãng hàng không trên thế giới đến bờ vực phá sản.
Theo ông Dương Hoàng Phúc - Giám đốc Ban Thương mại Vietravel Airlines, Áp lực của ngành hàng không hiện nay rất lớn. Đây không phải câu chuyện riêng của Việt Nam mà là vấn đề mang tính toàn cầu. Những biến động về chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng cùng xu hướng tăng giá nhiên liệu đang tạo ra sức ép đáng kể lên hoạt động của các hãng bay.
Áp lực của ngành hàng không không chỉ nằm ở chi phí nhiên liệu mà còn đến từ hàng loạt khoản chi khác như thuê, mua tàu bay, bảo dưỡng kỹ thuật, phụ tùng, hệ thống vận hành và các chi phí khai thác liên quan.
Bên cạnh áp lực chi phí, các hãng hàng không đối mặt yêu cầu ngày càng cao từ thị trường. Khách hàng khắt khe hơn về chất lượng dịch vụ và trải nghiệm bay, trong khi giá vé phải duy trì ở mức hợp lý nhất có thể. Điều này tạo nên “bài toán kép” đối với doanh nghiệp hàng không.
Hàng không có tính chu kỳ cao và nhạy cảm trước biến động thị trường. Điều quan trọng không nằm ở việc tăng trưởng quá nhanh hay chạy đua về giá, mà là xây dựng nền tảng phát triển bền vững để có thể thích nghi tốt hơn trong bối cảnh thị trường thay đổi liên tục.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
