Doanh nghiệp cần phối hợp với người dân
Chia sẻ tại buổi Họp báo thường kỳ do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, bà Nguyễn Cẩm Trang, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, vấn đề ùn ứ nông sản xuất khẩu, trước hết, nguyên nhân chủ yếu và trực tiếp là do Trung Quốc tạm dừng thông quan ở hầu hết các cửa khẩu. Với những cửa khẩu mở thì quy trình giao nhận kiểm soát chặt chẽ để kiểm soát dịch bệnh.
Lý giải vấn đề ùn ứ nông sản xuất khẩu, bà Nguyễn Cẩm Trang cho biết, nguyên nhân chủ yếu và trực tiếp khiến Trung Quốc tạm dừng thông quan ở hầu hết các cửa khẩu từ khi dịch bệnh lần thứ 4 bùng phát ở phía Bắc, Trung Quốc đã có sự quan ngại về tình hình dịch bệnh. Dù ta đã có nhiều nỗ lực giao thiệp với phía bạn để không gián đoạn giao thương nhưng Trung Quốc vẫn thực hiện nhiều giải pháp tăng cường kiểm soát hàng hóa phòng, chống dịch.
Về nguyên nhân chủ quan, không thể phủ nhận các hạn chế cố hữu trong sản xuất và xuất khẩu nông sản của Việt Nam thời gian qua như: Sản xuất chưa đúng với quy trình, tiêu chuẩn và yêu cầu của thị trường; chất lượng hoặc bao gói vẫn chưa đáp ứng được các yêu cầu của thị trường nhập khẩu; việc truy xuất nguồn gốc, đăng ký vùng trồng còn chậm… Điều này dẫn đến việc trong số các sản phẩm nông sản xuất khẩu, vẫn có nhiều sản phẩm chưa thể xuất khẩu chính ngạch mà vẫn phải sử dụng hình thức trao đổi cư dân biên giới.
Bên cạnh đó, Việt Nam đã ký kết ACFTA (Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Trung Quốc), trong đó ta đã đàm phán mức thuế về 0% đối với các sản phẩm nông sản xuất khẩu. Đồng thời, Việt Nam cũng có Hiệp định RCEP với mức giảm thuế xuất khẩu rất sâu.
“Tuy nhiên, do việc đàm phán về quản lý chất lượng còn chậm, đến nay cả nước mới có 9 sản phẩm được công nhận xuất khẩu sang Trung Quốc. Việc đàm phán về kiểm dịch cũng chậm nên 100% sản phẩm trái cây xuất khẩu sang Trung Quốc đều phải kiểm dịch, trong khi đó, con số này với trái cây Thái Lan là 30%. Đây là khó khăn rất lớn cho nông sản Việt Nam khi xuất khẩu sang Trung Quốc”, bà Trang chỉ rõ.
Từ khi xuất hiện tình trạng ùn ứ, Chính phủ đã vào cuộc quyết liệt và có các cuộc họp chỉ đạo các bộ, ngành nhằm tháo gỡ tình trạng này. Bộ Công Thương đã nhanh chóng thành lập đoàn công tác cùng các tỉnh biên giới đưa ra giải pháp tháo gỡ và liên tục khuyến cáo doanh nghiệp điều tiết tiến độ đưa hàng lên biên giới. Các địa phương biên giới cũng thực hiện nhiều biện pháp phòng dịch đối với các xe, hàng ùn ứ tại cửa khẩu thời gian qua.
Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao đã trao đổi với phía bạn để có giải pháp kịp thời trước mắt tháo gỡ khó khăn như thống nhất quy trình giao nhận hay kéo dài thời gian thông quan tại cửa khẩu.
Đến nay, tình hình đã có những tiến triển tích cực. Nhiều cửa khẩu đã thông quan trở lại như Quảng Tây đã cho mở lại cửa khẩu tại Đông Hưng từ 10/1. Đặc biệt, với mặt hàng thanh long, từ 12/1 đã bắt đầu được thông quan qua cửa khẩu Lào Cai.
Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải nhìn nhận, hiện chỉ có 9 loại hoa quả của Việt Nam xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, còn lại các mặt hàng nông sản khác muốn xuất khẩu thì đều qua tiểu ngạch.
Đáng chú ý, kể cả thịt heo cũng chưa được xuất chính ngạch sang thị trường Trung Quốc, nên nếu sản xuất ra thừa thì quay lại phải nhìn vào sự hỗ trợ ngay tại thị trường trong nước. Do vậy, có thể thấy sự nhìn nhận, đầu tư của người nông dân vẫn chưa theo kịp với yêu cầu của thị trường.
“Chỉ khi nào các doanh nghiệp lớn tham gia và đưa thành các chuỗi (đầu ra họ lo, giống của họ), tìm cách phối hợp với nông dân và đạt được tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu thì mới không còn chuyện "giải cứu”, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải nói.
Kích cầu tiêu thụ nội địa
Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Lê Việt Nga cho hay khi xảy ra sự cố ách tắc hàng hóa tại các cửa khẩu, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Chỉ thị 14 ngày 29/12/2021 về việc tăng cường hỗ trợ tiêu thụ nông sản tại thị trường trong nước nhằm giảm áp lực cho thị trường xuất khẩu trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp. Theo đó, một số doanh nghiệp chế biến đã vào cuộc hỗ trợ tiêu thụ một lượng lớn nông sản (xoài, thanh long, chuối…) quay đầu từ các cửa khẩu, đã phần nào chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp xuất khẩu và nông dân.
Đáng chú ý, thời điểm này, các nhà bán lẻ, các kênh phân phối đã bắt tay vào thực hiện chương trình tiêu thụ hàng Tết. Trong đó, có các sản phẩm nông sản trong nước lồng ghép với chương trình kích cầu gắn với bình ổn thị trường thông qua nhiều chương trình khuyến mại hấp dẫn.
Cũng theo bà Lê Việt Nga, nếu địa phương nào quan tâm hỗ trợ nông dân tìm kiếm thị trường, đổi mới hình thức tiếp cận khách hàng và phương thức bán hàng bằng thương mại điện tử sẽ rất thành công trong tiêu thụ hàng hoá, bắt kịp tín hiệu thị trường. Minh chứng rõ nét nhất là năm qua nhiều sản phẩm nông sản như: Xoài Sơn La, vải Thanh Hà, nhãn lồng Hưng Yên... được tiêu thụ với giá cao và ổn định.
Theo Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ Đề án đổi mới phương thức tiêu thụ nông sản và đã được Chính phủ phê duyệt cuối tháng 2/2021, trong đó nêu rõ quan điểm, mục tiêu, giải pháp để sắp tới có bước ngoặt trong tiêu thụ nông sản.
Trước mắt, do nguyên nhân khách quan về chống dịch khác nhau giữa các quốc gia đã làm đứt gãy chuỗi cung ứng, tạo nên khó khăn chung trong xuất khẩu nông sản. Do đó, Bộ Công Thương đề nghị các địa phương, doanh nghiệp quyết liệt vào cuộc chung tay hỗ trợ nông dân tiêu thụ nông sản, đặc biệt là những loại nông sản đang vào chính vụ tại các tỉnh phía Nam.
Nguồn: thuongtruong.com.vn
