Phát biểu tại Hội nghị Retail Asia Summit Vietnam 2026, bà Ngân Lý, Giám đốc Khách hàng của Ipsos Việt Nam, cho biết người tiêu dùng ngày càng nhận thức rõ hơn về các vấn đề môi trường và xã hội, nhưng hành vi của họ không phải lúc nào cũng phản ánh đúng ý định. “Đây là quá trình chuyển từ thông điệp sang thực thi.”
Bà chỉ ra rằng mặc dù nhiều người bày tỏ sự quan tâm đến phát triển bền vững, chỉ một tỷ lệ nhỏ duy trì thói quen thân thiện với môi trường một cách thường xuyên. “Chỉ có 25% chúng ta thực sự mang theo túi tái sử dụng khi đi mua sắm.”
Theo bà Ngân, khoảng cách giữa ý định và hành vi này lại chính là cơ hội cho các nhà bán lẻ. “Khoảng cách từ 91% xuống 25% là lời mời gọi từ phía người tiêu dùng, từ người mua sắm gửi tới các nhà bán lẻ để giúp họ thu hẹp khoảng cách đó.”
“Nếu bạn có thể làm được điều đó, đây là một cơ hội kinh doanh thực sự. Đây không chỉ là một mục tiêu cao đẹp như làm điều tốt cho môi trường hay hành tinh,” bà nói. “Mà phía sau đó là giá trị kinh tế thực, bởi người tiêu dùng sẽ chủ động ủng hộ bạn.”
Để hiểu rõ hơn về người mua sắm, bà Ngân chia sẻ 5 nhóm người tiêu dùng dựa trên thái độ đối với phát triển bền vững: nhóm “xa rời” (disengaged distancers) ít quan tâm do ưu tiên cuộc sống hàng ngày; nhóm “tuân thủ thụ động” (passive compliers) nhận thức được vấn đề nhưng chỉ tham gia ở mức tối thiểu; nhóm “thực tế có chọn lọc” (discerning realists) quan tâm nhưng hoài nghi và cần bằng chứng rõ ràng; nhóm “sẵn sàng đóng góp” (willing contributors) sẵn sàng hành động nếu rào cản được tháo gỡ; và nhóm “nhà hoạt động” (activists) có mức độ cam kết cao, sẵn sàng hành động mạnh mẽ.
Tại Việt Nam, nhóm “xa rời” và “nhà hoạt động” chiếm tỷ trọng nhỏ hơn so với mức trung bình toàn cầu. Trong khi đó, nhóm trung gian – gồm “sẵn sàng đóng góp” và “thực tế có chọn lọc” – lại chiếm tỷ trọng lớn hơn đáng kể, tạo ra cơ hội lớn cho các nhà bán lẻ. Hai nhóm này chiếm khoảng 70% và sẵn sàng tham gia vào các sáng kiến bền vững nếu được tiếp cận bằng thông điệp và cách triển khai phù hợp.
Để tiếp cận nhóm này, bà cho rằng các nhà bán lẻ cần áp dụng cách tiếp cận thực tế hơn đối với phát triển bền vững.
Phát triển bền vững nên đóng vai trò bổ trợ, không thay thế các lợi ích cốt lõi của sản phẩm. Người tiêu dùng vẫn ưu tiên các yếu tố như giá cả, chất lượng và sự tiện lợi. “Hãy coi bền vững là lợi ích đi kèm, không phải lợi ích chính,” bà Ngân Lý nhấn mạnh.
Thông điệp truyền thông cũng cần đơn giản và dễ hiểu, bởi các khái niệm quá kỹ thuật như “trung hòa carbon” hay “hữu cơ được chứng nhận” có thể không tạo được sự đồng cảm. “Hãy làm cho mọi thứ thật đơn giản để người tiêu dùng có thể liên hệ và hiểu được,” bà nói thêm.
Bên cạnh đó, các nhà bán lẻ cần giảm “ma sát” trong việc lựa chọn tiêu dùng bền vững. Việc biến các lựa chọn xanh thành mặc định có thể cải thiện đáng kể mức độ áp dụng. “Hãy để lựa chọn xanh trở thành mặc định để người tiêu dùng không cần phải suy nghĩ,” bà Ngân cho biết.
Khả năng chi trả và các ưu đãi cũng đóng vai trò quan trọng. Người tiêu dùng có xu hướng áp dụng hành vi bền vững nhiều hơn nếu họ cảm thấy nhận được giá trị xứng đáng hoặc có phần thưởng đi kèm.
Cuối cùng, công nghệ có thể giúp nâng cao mức độ tương tác. Thông qua các công cụ như trí tuệ nhân tạo (AI), các nhà bán lẻ có thể cho khách hàng thấy tác động cụ thể từ các quyết định mua sắm của họ, từ đó củng cố hành vi tích cực.
“Nếu không dễ dàng, các sáng kiến sẽ không thể mở rộng quy mô,” bà Ngân nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thuận tiện.
Bà cũng cho rằng việc thay đổi hành vi bền vững cần có cả động lực và cơ chế củng cố, như phần thưởng hoặc sự ghi nhận.
Kết luận, bà Ngân Lý khuyến nghị các nhà bán lẻ nên bắt đầu bằng việc xác định những điểm có thể tích hợp lựa chọn xanh vào hành trình khách hàng và làm cho chúng trở nên liền mạch nhất có thể.
“Tất cả họ đều đã sẵn sàng và muốn hành động. Họ đang chờ chúng ta hỗ trợ,” bà nói.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
