Thương hiệu vàng lớn và bước ngoặt sau khởi tố nhà sáng lập
Bức tranh về một doanh nghiệp vàng quen thuộc với người dân miền Bắc đang dần lộ rõ những mảng màu đối lập. Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố ông Vũ Minh Châu, nhà sáng lập Công ty vàng bạc đá quý Bảo Tín Minh Châu, về hành vi vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Động thái này không chỉ thu hút sự chú ý của thị trường, mà còn đánh dấu bước ngoặt lớn đối với một thương hiệu đã tồn tại hơn ba thập kỷ.
Nguồn gốc của hệ thống “Bảo Tín” gắn với bà Lương Thị Điểm, một tiểu thương xuất thân từ làng nghề kim hoàn Thường Tín (Hà Nội), nơi được coi là cái nôi của nghề vàng bạc truyền thống phía Bắc. Từ những giao dịch nhỏ lẻ dựa trên uy tín cá nhân và quan hệ quen biết, hoạt động buôn bán vàng dần mở rộng, hình thành nên mạng lưới kinh doanh mang tên “Bảo Tín”. Trong quá trình phát triển, hệ thống này tách ra thành nhiều thương hiệu khác nhau, trong đó Bảo Tín Minh Châu là một trong những đại diện nổi bật và có độ nhận diện cao nhất.
Được thành lập từ năm 1989, doanh nghiệp nhanh chóng xây dựng vị thế trong lĩnh vực kinh doanh vàng bạc đá quý tại miền Bắc, đặc biệt là thị trường Hà Nội. Sau hơn 30 năm phát triển, hệ thống cửa hàng cùng mạng lưới hàng trăm đại lý trên toàn quốc đã giúp thương hiệu này phủ sóng rộng rãi. Các sản phẩm chủ lực như vàng miếng, vàng nhẫn 24K mang thương hiệu “Vàng Rồng Thăng Long” trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người dân trong hoạt động tích trữ tài sản.
Một đặc điểm đáng chú ý, theo ghi nhận từ nhiều thời điểm trên thị trường, là giá vàng của doanh nghiệp này thường cao hơn mặt bằng chung của một số đơn vị tư nhân khác. Có giai đoạn, mức chênh lệch lên tới hàng chục triệu đồng mỗi lượng so với các thương hiệu cùng phân khúc. Dù vậy, nhu cầu mua vào không hề suy giảm. Trong những đợt sốt giá, nhiều cửa hàng ghi nhận tình trạng quá tải giao dịch, khách hàng phải xếp hàng dài, thậm chí đặt cọc trước và nhận giấy hẹn do nguồn cung không đáp ứng kịp.
Diễn biến này phản ánh rõ nét vai trò của vàng như một kênh trú ẩn tài sản trong bối cảnh biến động kinh tế. Khi giá vàng liên tục lập đỉnh, tâm lý tích trữ gia tăng mạnh, kéo theo sự sôi động của các thương hiệu lớn, trong đó có Bảo Tín Minh Châu. Tuy nhiên, phía sau sự nhộn nhịp ấy, những vấn đề pháp lý bắt đầu bộc lộ rõ hơn qua các đợt thanh tra, kiểm tra.
Theo kết luận thanh tra năm 2025 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, doanh nghiệp này đã có nhiều vi phạm trong hoạt động kinh doanh. Các sai phạm được chỉ ra trải rộng từ việc lập và sử dụng hóa đơn, chứng từ kế toán, thực hiện nghĩa vụ thuế cho đến chế độ báo cáo trong hoạt động kinh doanh vàng miếng.
Không dừng lại ở đó, cơ quan chức năng còn xác định doanh nghiệp có hành vi bán hàng không đúng giá niêm yết, thiếu minh bạch thông tin trên các nền tảng trực tuyến và vi phạm một số quy định liên quan đến phòng chống rửa tiền. Tổng mức xử phạt hành chính được áp dụng lên tới hơn 2,6 tỷ đồng.
Những diễn biến này cho thấy một thực tế đáng chú ý: đằng sau hình ảnh một thương hiệu vàng lâu năm, có độ phủ rộng và sức hút lớn trên thị trường, là những vấn đề về tuân thủ pháp lý đang dần lộ diện. Việc khởi tố người sáng lập vì vi phạm quy định kế toán không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về cơ chế vận hành, quản trị và kiểm soát nội bộ của một doanh nghiệp từng được xem là biểu tượng uy tín trong ngành vàng phía Bắc.
Doanh thu tăng mạnh, lợi nhuận co hẹp
Nếu chỉ nhìn vào quy mô doanh thu, Bảo Tín Minh Châu có thể được xem là một “ông lớn” trong khối doanh nghiệp vàng tư nhân. Tuy nhiên, khi đi sâu vào các chỉ số lợi nhuận, bức tranh tài chính lại bộc lộ nhiều điểm bất thường, đặt ra câu hỏi về hiệu quả kinh doanh thực chất phía sau những con số tăng trưởng.
Năm 2023, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt khoảng 1.401 tỷ đồng, tăng hơn 30% so với năm trước. Dù vậy, lợi nhuận sau thuế chỉ ở mức xấp xỉ 4,5 tỷ đồng, tương đương biên lợi nhuận ròng khoảng 0,3%. Đây là một tỷ lệ rất thấp nếu so với mặt bằng chung của các doanh nghiệp thương mại.
Sang năm 2024, quy mô doanh thu tăng đột biến lên hơn 6.952 tỷ đồng, gấp gần 5 lần năm trước. Lợi nhuận gộp đạt hơn 171 tỷ đồng, song chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp cũng tăng mạnh, lần lượt gần 34,5 tỷ đồng và 72,6 tỷ đồng. Kết quả là lợi nhuận sau thuế chỉ dừng ở mức chưa tới 49,2 tỷ đồng.
Xu hướng doanh thu lớn nhưng lợi nhuận mỏng không phải là hiện tượng nhất thời mà đã kéo dài trong nhiều năm. Trong quá khứ, doanh nghiệp thường xuyên ghi nhận lợi nhuận chỉ vài tỷ đồng, trong khi doanh thu luôn duy trì ở mức hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Sự lệch pha giữa quy mô và hiệu quả kinh doanh khiến nhiều chuyên gia đặt vấn đề liệu các con số tài chính công bố đã phản ánh đầy đủ thực tế hoạt động hay chưa.
Điều đáng chú ý là dù hiệu quả lợi nhuận thấp, doanh nghiệp vẫn liên tục mở rộng quy mô và tăng vốn. Năm 2024, vốn điều lệ được nâng lên 300 tỷ đồng, cho thấy tham vọng tăng trưởng, đồng thời mở ra khả năng lấn sân sang các lĩnh vực khác như bất động sản hoặc đầu tư tài sản. Tuy nhiên, chính sự mở rộng này lại càng khiến những nghi vấn về cấu trúc tài chính trở nên rõ nét hơn.
Theo các dữ liệu điều tra ban đầu từ cơ quan chức năng, hoạt động quản lý doanh thu và kê khai thuế của doanh nghiệp được thực hiện thông qua nhiều hệ thống phần mềm song song. Các phần mềm nội bộ như Hivi Gold, Hivi Gold Pro và Excel được sử dụng để theo dõi doanh thu thực tế, trong khi phần mềm kế toán Misa phục vụ mục đích lập báo cáo và kê khai thuế. Việc tách biệt hai hệ thống này tạo ra khoảng trống đáng kể trong việc kiểm soát dòng tiền và đối chiếu số liệu.
Đáng chú ý hơn, từ nửa cuối năm 2024, một phần dữ liệu trên các hệ thống nội bộ được cho là đã bị xóa hoặc thay đổi phương thức quản lý, trước khi được tổng hợp và chuyển sang hệ thống kế toán chính thức. Cách vận hành này bị nghi ngờ nhằm làm “mịn” số liệu trước khi kê khai, qua đó hạn chế khả năng phát hiện sai lệch từ phía cơ quan quản lý.
Kết quả trích xuất dữ liệu trong giai đoạn 2020 đến 2023 cho thấy doanh thu thực tế của doanh nghiệp khoảng 13.700 tỷ đồng, cao hơn tới 9.700 tỷ đồng so với số liệu kê khai thuế. Khoảng chênh lệch này được xác định gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước khoảng 150 tỷ đồng. Đây là con số không nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh ngành vàng là lĩnh vực nhạy cảm, có liên quan trực tiếp đến dòng tiền và ổn định tài chính.
Từ một câu chuyện doanh nghiệp, vụ việc đang mở ra một vấn đề rộng hơn về tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh vàng. Đây là lĩnh vực có tính đặc thù cao, giao dịch giá trị lớn và gắn với tâm lý tích trữ của người dân.
Khi những lỗ hổng trong quản trị và kê khai tài chính bị phơi bày, yêu cầu siết chặt kiểm soát và nâng cao chuẩn mực minh bạch đối với các doanh nghiệp trong ngành trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
