Thực tế cho thấy, nếu các khu chợ chính quy không vận hành đúng vai trò, không đủ sức hấp dẫn và dung nạp tiểu thương, thì việc xóa bỏ các điểm buôn bán tự phát rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn. Khi đó, “chợ cóc” có thể bị dẹp ở chỗ này nhưng lại nảy sinh ở chỗ khác, làm suy giảm tính bền vững của chính sách và tạo ra những hệ lụy mới cho quản lý đô thị.
Theo Kế hoạch số 373/KH-UBND ban hành ngày 26/12/2025, UBND TP Hà Nội xác định xử lý “chợ cóc”, điểm kinh doanh tự phát là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026–2027. Điểm đáng chú ý của kế hoạch không chỉ nằm ở yêu cầu giải tỏa dứt điểm, mà còn ở mục tiêu duy trì lâu dài kết quả, không để tái lấn chiếm, tái buôn bán tự phát.
Thành phố nhấn mạnh giải pháp sắp xếp, bố trí các hộ kinh doanh vào hệ thống chợ, trung tâm thương mại, điểm kinh doanh hợp pháp đã được quy hoạch, coi đây là nền tảng để ổn định sinh kế cho tiểu thương. Cách tiếp cận này cho thấy Hà Nội không lựa chọn biện pháp hành chính đơn thuần, mà hướng tới tổ chức lại không gian buôn bán theo hướng trật tự, văn minh.
Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể. Ở nhiều khu vực, các công trình chợ được đầu tư với nguồn vốn lớn nhưng hoạt động kém hiệu quả, thậm chí bị khai thác lệch mục tiêu ban đầu. Khi hạ tầng thương mại không phát huy được vai trò tiếp nhận và tổ chức hoạt động buôn bán dân sinh, khoảng trống kinh doanh hợp pháp sẽ xuất hiện. Trong bối cảnh đó, việc người dân quay trở lại vỉa hè, lòng đường để mưu sinh gần như là hệ quả khó tránh, làm giảm hiệu lực của chính sách xóa bỏ “chợ cóc”.
Một công trình chợ đầu tư lớn, nhưng vai trò bị bỏ ngỏ
Từ thực tế triển khai, có thể thấy không ít dự án chợ được kỳ vọng sẽ góp phần chấn chỉnh trật tự buôn bán, song lại chưa vận hành đúng như mục tiêu đặt ra. Chợ Thương mại – Dịch vụ tổng hợp Trung Văn (phường Đại Mỗ, Hà Nội) là một trường hợp điển hình cần được nhìn nhận dưới góc độ đó.
Được đầu tư xây dựng với định hướng trở thành đầu mối giao thương văn minh, phục vụ nhu cầu mua sắm của người dân và góp phần xóa bỏ chợ tạm, chợ cóc trong khu vực, song ghi nhận thực tế cho thấy hoạt động mua bán tại đây khá thưa thớt, chủ yếu mang tính dân sinh nhỏ lẻ và tập trung vào một số khung giờ nhất định. Trong khi đó, nhiều ki-ốt và khu vực chức năng lại có dấu hiệu được sử dụng không đúng với công năng đã được phê duyệt.
Việc các không gian trong chợ bị biến tướng thành văn phòng, kho bãi, gara sửa chữa xe hay các dịch vụ ăn uống, giải trí kéo dài ra khu vực chung không chỉ làm sai lệch mục tiêu khai thác công trình, mà còn phát sinh hệ lụy về trật tự đô thị, vệ sinh môi trường và an toàn phòng cháy chữa cháy. Khi chợ không còn giữ được vai trò là không gian buôn bán tập trung, có tổ chức, việc tiểu thương buộc phải tràn ra vỉa hè để tìm kiếm khách hàng là điều dễ hiểu, nhưng cũng là dấu hiệu cho thấy hạ tầng chợ đang “đứng ngoài cuộc” trong bài toán quản lý đô thị.
Đáng lưu ý, sau khi phóng viên Thương Trường nhiều lần liên hệ, đề nghị làm việc nhằm làm rõ những dấu hiệu sử dụng công trình không đúng công năng, Ban Quản lý Đầu tư – Xây dựng phường Đại Mỗ vẫn không có phản hồi. Việc chậm trễ cung cấp thông tin và thiếu phối hợp từ đơn vị quản lý trực tiếp không chỉ khiến quá trình tiếp cận, xác minh gặp khó khăn, mà còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả giám sát, cũng như trách nhiệm quản lý đối với một công trình hạ tầng thương mại được đầu tư từ nguồn lực xã hội.
Trong bối cảnh thành phố đang yêu cầu siết chặt kỷ cương đô thị và bảo đảm các chợ được khai thác đúng mục tiêu, việc xử lý “chợ cóc”, điểm kinh doanh tự phát là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào chiều sâu và bền vững, điều kiện tiên quyết là các công trình chợ đã được đầu tư phải được quản lý và vận hành đúng công năng.
Những bất cập tại Chợ Trung Văn cho thấy, nếu hạ tầng chợ không được vận hành đúng công năng, không thực sự phục vụ nhu cầu buôn bán dân sinh, thì các biện pháp hành chính sẽ khó đạt hiệu quả lâu dài. Từ góc độ này, cơ quan chức năng cần sớm vào cuộc kiểm tra, rà soát việc sử dụng công trình, làm rõ sự phù hợp giữa quy hoạch, thiết kế ban đầu với thực tế khai thác, xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng sai mục đích và xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan.
Song song với đó, việc bảo đảm sinh kế cho tiểu thương sau khi giải tỏa các điểm kinh doanh tự phát cần được đặt ở vị trí trung tâm của chính sách. Chỉ khi các khu chợ chính quy thực sự trở thành không gian buôn bán thuận lợi, chi phí hợp lý và được quản lý minh bạch, bài toán “chợ cóc” mới có thể được giải quyết từ gốc, thay vì lặp lại vòng xoáy giải tỏa – tái phát như đã từng diễn ra trong nhiều năm qua.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
