Lợi nhuận tăng trong khi nguồn thu cốt lõi suy giảm
Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 của Ngân hàng TMCP Việt Á (VietABank, mã chứng khoán VAB) cho thấy lợi nhuận sau thuế đạt gần 296 tỷ đồng, tăng 10,05% so với mức gần 269 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận sau thuế đạt khoảng gần 956 tỷ đồng, tăng gần 13,7% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, đằng sau mức tăng trưởng lợi nhuận là sự phân hóa giữa các cấu phần thu nhập và chi phí. Trong quý III, thu nhập lãi thuần của ngân hàng đạt hơn 534 tỷ đồng, giảm khoảng 16,3% so với mức gần 639 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 9 tháng, đạt khoảng gần 1.787 tỷ đồng, thấp hơn mức hơn 1.795 tỷ đồng của cùng kỳ.
Thu nhập lãi thuần là nguồn thu quan trọng phản ánh hoạt động trung gian tín dụng của ngân hàng. Khi chỉ tiêu này suy giảm, khả năng duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào diễn biến của các nguồn thu ngoài lãi, hiệu quả kiểm soát chi phí và mức trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.
Ở VietABank, biến động chi phí dự phòng là một trong những yếu tố đáng chú ý nhất trong báo cáo kết quả kinh doanh quý III. Theo báo cáo tài chính hợp nhất, lợi nhuận thuần trước chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong quý III/2026 đạt khoảng gần 350 tỷ đồng, giảm gần 29,8% so với mức gần 498 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, dòng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng ghi nhận giá trị dương khoảng gần 17 tỷ đồng, trái ngược với mức âm gần 162 tỷ đồng của quý III/2025.
Sự thay đổi này góp phần đáng kể vào việc lợi nhuận trước thuế tăng từ gần 336 tỷ đồng lên hơn 366 tỷ đồng, dù lợi nhuận thuần trước dự phòng giảm mạnh. Nói cách khác, mức tăng lợi nhuận quý III không hoàn toàn đến từ sự cải thiện của hoạt động kinh doanh trước dự phòng. Biến động tại khoản mục dự phòng đã góp phần bù đắp sức ép từ nguồn thu cốt lõi.
Dự phòng giảm mạnh trong 9 tháng, nợ nhóm 2 tăng nhanh
Xét trên phạm vi 9 tháng đầu năm, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của VietABank ghi nhận khoảng hơn 91 tỷ đồng, giảm gần 64% so với mức gần 255 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025. Khoản tiết giảm hơn 162 tỷ đồng này lớn hơn toàn bộ mức tăng lợi nhuận trước thuế. Nhờ vậy, ngân hàng vẫn báo lãi tăng dù kết quả trước dự phòng đi xuống.
Nếu chỉ tính riêng quý III, sự chênh lệch cho thấy rõ hơn, khi mà lợi nhuận trước dự phòng giảm gần 30%, nhưng lợi nhuận trước thuế vẫn tăng khoảng 9%. Ngân hàng ghi nhận hoàn nhập ròng gần 17 tỷ đồng dự phòng rủi ro tín dụng trong quý.
Cùng với đó, lợi nhuận thuần trước chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đạt khoảng gần 1.283 tỷ đồng, thấp hơn mức hơn 1.304 tỷ đồng của cùng kỳ. Trong khi, 9 tháng đầu năm 2026, VietABank ghi nhận lợi nhuận trước thuế khoảng 1.191 tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ.
Các số liệu cho thấy việc giảm áp lực dự phòng đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng lợi nhuận của ngân hàng trong 9 tháng đầu năm. Tuy nhiên, cùng cần rõ ràng giữa việc chi phí dự phòng giảm và việc chất lượng tài sản được cải thiện bền vững.
Trong giải trình biến động lợi nhuận quý III/2026, VietABank còn cho biết chất lượng tín dụng được cải thiện, nợ quá hạn giảm và ngân hàng thu hồi được một số khoản nợ quá hạn, nợ xấu. Những yếu tố này giúp ngân hàng hoàn nhập dự phòng rủi ro tín dụng, qua đó giảm chi phí và cải thiện kết quả kinh doanh.
Đây là diễn biến tích cực nếu phản ánh khả năng thu hồi nợ thực chất, giảm tổn thất tín dụng và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro. Đáng chú ý, khi nợ nhóm 2 tăng mạnh, nợ xấu và dự phòng rủi ro cũng là những chỉ tiêu cần quan tâm.
Cụ thể, theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, dư nợ nhóm 2 – các khoản nợ cần chú ý – tại ngày 30/9/2026 đạt khoảng gần 85 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức hơn 18 tỷ đồng cuối năm 2025. Như vậy, quy mô nợ nhóm 2 đã tăng gấp hơn 4,5 lần trong chín tháng. Dù chưa được xếp vào nợ xấu, nhưng có thể là chỉ báo sớm về áp lực trả nợ của khách hàng.
Sự gia tăng của nhóm nợ này cần được theo dõi trong các kỳ tiếp theo để xác định liệu các khoản vay có phục hồi về trạng thái bình thường hay chuyển sang các nhóm nợ có mức độ rủi ro cao hơn. Tuy nhiên, xét trên quy mô tổng dư nợ gần 96.680 tỷ đồng, nợ nhóm 2 hiện vẫn chiếm tỷ trọng khá khiêm tốn trong tổng dư nợ.
Đối với nợ xấu, tổng dư nợ thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5 tại cuối quý III/2026 vào khoảng gần 1.334 tỷ đồng. Trong đó, nợ nhóm 3 – nợ dưới tiêu chuẩn – chiếm khoảng hơn 1.302 tỷ đồng, là phần lớn nhất trong tổng nợ xấu. Tính trên tổng dư nợ cho vay khách hàng, tỷ lệ nợ xấu tương ứng khoảng 1,38%.
Đặc biệt, khi dư nợ liên quan đến bất động sản tăng nhanh hơn mức tăng chung, việc theo dõi chất lượng khoản vay, tình trạng trả nợ và giá trị tài sản bảo đảm sẽ giúp nhà đầu tư rõ hơn mức độ rủi ro thực tế.
Một chỉ tiêu khác cần quan tâm là dự phòng rủi ro cho vay khách hàng. Tại ngày 30/9/2026, số dư dự phòng được trình bày trong báo cáo gồm khoảng gần 720 tỷ đồng dự phòng chung và gần 12 tỷ đồng dự phòng cụ thể. Tổng hai khoản mục đạt khoảng 732 tỷ đồng. Nếu lấy tổng số dư dự phòng này chia cho tổng nợ xấu cuối kỳ, tỷ lệ tham chiếu vào khoảng 54,9%.
Trong bức tranh tín dụng của VietABank với nợ nhóm 2 tăng mạnh, nợ xấu tập trung chủ yếu ở nhóm 3, cùng quy mô dự phòng đã sử dụng để xử lý nợ là những diễn biến quan trọng mà nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
