Nhiều doanh nghiệp mới đây đã công bố báo cáo tài chính Hợp nhất đã soát xét bán niên năm 2021. Đáng chú ý, không ít những doanh nghiệp theo số liệu báo cáo tự lập ghi nhận kinh doanh lãi nhưng sau kiểm toán thì số lãi này đã bị "hụt" tương đối nhiều, thậm chí có những doanh nghiệp chuyển lãi thành lỗ. Các doanh nghiệp sau đó cũng đã có những giải trình nguyên nhân dẫn đến sự biến động này.
Lợi nhuận bốc hơi
Về con số chênh lệch lớn lợi nhuận sau kiểm toán đầu tiên phải kể đến Công ty Cổ phần Hoàng Anh Gia Lai (HAGL).
Theo giải trình biến động kết quả kinh doanh trên báo cáo tài chính Hợp nhất đã soát xét bán niên năm 2021, lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp của HAGL có sự chênh lệch lớn trước và sau kiểm toán.
Cụ thể, lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp do doanh nghiệp công bố là 18.284 tỉ đồng, trong khi đó, con số do kiểm toán đưa ra là 8.310 tỉ đồng. Như vậy, lãi của doanh nghiệp trước và sau kiểm toán chênh lệch lên tới 9.974 tỉ đồng.
Theo giải trình của HAGL, trong quá trình soát xét BCTC hợp nhất bán niên, E&Y đã đề nghị điều chỉnh các số liệu ảnh hưởng đến lợi nhuận sau thuế liên quan đến tăng giá vốn do các điều chỉnh liên quan đến phân bổ giá trị hợp lý của các tài sản trên khía cạnh hợp nhất và giảm dự phòng các khoản phải thu sau khi thực hiện rà soát khả năng thu hồi.
HAGL cũng có giải trình biến động kết quả kinh doanh trên báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2021 và báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2002 đã soát xét. Theo đó, nửa đầu năm 2021, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đạt 8,3 tỉ đồng, tăng 1.405 tỉ đồng so với nửa đầu năm 2020, bởi nửa đầu năm 2020, doanh nghiệp có khoản lỗ 1.396 tỉ đồng.
Nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch này theo giải trình của HAGL là do lợi nhuận gộp giảm 307 tỉ đồng, do trong ký Tập đoàn không còn hợp nhất lợi nhuận của công ty Cổ phần Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai và các công ty con của doanh nghiệp này. Lãi từ hoạt động tài chính tăng 186 tỉ, chủ yếu do trong kỳ tăng lãi thanh lý khoản đầu tư vào công ty Cổ phần Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai. Trong khi đó chi phí bán hàng giảm 167 tỉ đồng, chủ yếu do không còn hợp nhất nhóm các công ty Cổ phần Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai.
Chi phí quản lý giảm 1.288 tỉ đồng, do trong quý II.2020 ban Tổng giám đốc Tập đoàn quyết định trích lập dự phòng liên quan đến các khoản phải thu khó đòi lớn trong quá khứ. Tuy nhiên, trong quý II.2021 khoản dự phòng công nợ tồn đọng giảm so với cùng kỳ năm 2020. Bên cạnh đó, lỗ khác tăng 146 tỉ đồng, chủ yếu là do trong kỳ ghi nhận chi phí chuyển đổi một số vườn cây không hiệu quả sang trồng chuối.
Cùng có mức lãi giảm sau kiểm toán là Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam - Vinaconex (VCG). Công ty này cũng vừa công bố báo cáo tài chính bán niên 2021 đã qua kiểm toán với một loạt thay đổi trong kết quả kinh doanh so với báo cáo công ty tự lập trước đó.
Cụ thể, theo báo cáo kiểm toán, nửa đầu năm nay Vinaconex ghi nhận hơn 2.340 tỷ đồng doanh thu thuần, giảm 9% so với cùng kỳ năm trước. So với số liệu công ty tự lập trước đó, doanh thu thuần sau soát xét của Vinaconex cũng thấp hơn gần 10%, tương đương mức giảm ròng 20 tỷ đồng.
Tuy nhiên, do điều chỉnh giảm giá vốn tương ứng cùng với doanh thu trên báo cáo tài chính soát xét, mức lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh chính nửa đầu năm của tổng công ty này vẫn đạt 340 tỷ đồng, không thay đổi nhiều so với số liệu công ty đưa ra trước đó.
Thay đổi lớn nhất trên báo cáo tài chính kiểm toán của nhà thầu xây dựng này là khoản chi phí quản lý doanh nghiệp trong nửa đầu năm qua.
Cụ thể, theo báo cáo công ty tự lập, Vinaconex không ghi nhận chi phí quản lý doanh nghiệp nửa đầu năm nay mà còn được hoàn nhập 44 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ công ty phải bỏ ra tới 353 tỷ đồng cho chi phí này.
Tuy vậy, trên báo cáo tài chính kiểm toán, đơn vị kiểm toán cho biết chi phí quản lý doanh nghiệp nửa năm nay của Vinaconex là 40 tỷ đồng, tương đương mức điều chỉnh hơn 80 tỷ so với số liệu công ty này tính toán.
Thay đổi này đến chủ yếu từ khoản hoàn nhập dự phòng phải thu khó đòi của nhà thầu xây dựng này. Theo đó, Vinaconex hạch toán khoản hoàn nhập này trong 2 quý đầu năm ở mức 181 tỷ, nhưng phía kiểm toán - Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam (EY) cho rằng con số thực tế chỉ là 101 tỷ.
Những thay đổi kể trên khiến lợi nhuận trước thuế nửa đầu năm nay của Vinaconex bị điều chỉnh giảm từ 466 tỷ đồng tại báo cáo công ty tự lập xuống 422 tỷ sau soát xét, tương đương mức giảm 9%.
So với cùng kỳ năm trước, lãi trước thuế của nhà thầu xây dựng này cũng giảm 22%. Lợi nhuận sau thuế thu nhập của Vinaconex là 249 tỷ đồng sau kiểm toán, thấp hơn 30 tỷ so với số liệu công ty tự tính và giảm 40% so với cùng kỳ năm trước.
Một "ông lớn" khác giảm lãi sau kiểm toán là Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) vừa công bố BCTC hợp nhất soát xét bán niên với doanh thu đạt 3.445 tỷ đồng, giảm nhẹ 48 tỷ đồng so với báo cáo tự lập trước đó.
Sau khấu trừ chi phí, lợi nhuận ròng của doanh nghiệp đạt 2.203 tỷ đồng, giảm hơn 169 tỷ đồng so với báo cáo tài chính công ty công bố trước đó.
Nguyên nhân chênh lệch chủ yếu đến từ chi phí tài chính gấp 2,4 lần so tự lập, lên hơn 112 tỷ đồng do báo cáo soát xét ghi nhận thêm 65,6 tỷ đồng lỗ do pha loãng giá trị khoản đầu tư tài chính. Trong khi đó, lãi từ công ty liên kết giảm 21% còn hơn 58 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, doanh thu dịch vụ hàng không như phục vụ mặt đất cơ bản trọn gói, dịch vụ soi chiếu an ninh hành lý, hành khách… của ACV đều giảm mạnh. Đặc biệt, doanh thu phục vụ hành khách nửa đầu năm giảm phân nửa chỉ còn 1.150 tỷ đồng.
Theo giải trình của ACV, doanh thu giảm chủ yếu do chính sách giảm giá của ACV để hỗ trợ các hãng hàng không, các đơn vị kinh doanh dịch vụ tại cảng hàng không trong giai đoạn ảnh hưởng của dịch Covid-19 từ 1/5/2021.
Mặt khác, chi phí biến động do điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào Công ty CP Dịch vụ hàng hoá hàng không Việt Nam. Cụ thể là công ty phát hành cổ phiếu cho người lao động dẫn đến tỷ lệ sở hữu của ACV tại công ty giảm, không đủ điều kiện hợp nhất theo quy định.
Bên cạnh đó, đơn vị cũng lý giải chi phí quản lý doanh nghiệp tăng chủ yếu do trích lập bổ sung dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định của bộ Tài chính.
Đáng chú ý, tại báo cáo tài chính soát xét bán niên 2021 của ACV, đơn vị kiểm toán đã đưa ra ý kiến nhấn mạnh về việc ACV chưa nhận được quyết định phê duyệt quyết toán cổ phần hóa từ ngày chuyển đổi loại hình sang CTCP vào ngày 31/03/2016 của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Đồng thời, ACV đang quản lý, sử dụng và khai thác các tài sản kết cấu hạ tầng hàng không do Nhà nước đầu tư, quản lý mà không được tính vào giá trị doanh nghiệp tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa Công ty, và các tài sản kết cấu hạ tầng hàng không hình thành sau thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp được bàn giao lại cho Nhà nước quản lý.
Tăng lỗ sau kiểm toán
Tăng lỗ sau kiểm toán là CTCP BOT Cầu Thái Hà (UPCOM: BOT) với khoản lỗ 50,9 tỷ đồng, tăng 17,55% so với báo cáo tự lập. BOT cho biết, chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế công ty giảm do điều chỉnh giá vốn hàng bán tăng 1,3 tỷ đồng; tăng chi phí quản lý doanh nghiệp 6,55 tỷ đồng.
CTCP Xây dựng Số 9 – Vinaconex 9 (HNX: VC9) cũng có mức chênh lệch giảm lợi nhuận sau soát xét mạnh nhất trên báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán nửa đầu năm 2021. Cụ thể, doanh nghiệp này lỗ 6,9 tỷ đồng, trong khi lãi 292 triệu đồng trên báo cáo tự lập.
Nguyên nhân sự sụt giảm này là do đơn vị kiểm toán cho rằng giá vốn công ty phải ghi nhận theo phương án phù hợp với doanh thu nên có sự chênh lệch. Do đó, VC9 đã điều chỉnh cho phù hợp theo hướng dẫn của chế độ kế toán hiện hành tại Việt Nam.
Đáng chú ý, kết quả lỗ ròng 7 tỷ đồng sau nửa đầu năm 2021 đã đẩy công ty lỗ lũy kế tại ngày 30/6/2021 lên gần 27 tỷ đồng.
Chuyển từ lãi sang lỗ còn có Tập đoàn Nhựa Đông Á với mức lãi 3,6 tỷ đồng trước kiểm toán sang lỗ gần 4,8 tỷ đồng (tức giảm 232%) sau kiểm toán.
Trước tình trạng lợi nhuận bốc hơi hay lỗ sau kiểm toán đã trở nên "chuyện thường" đối với nhiều doanh nghiệp những năm gần đây. Giới kiểm toán cho rằng việc sai lệch này đôi khi cũng có thể do vô tình sai sót, nhưng cũng có thể do cố tình gian lận số liệu trên báo cáo tự lập.
Cùng với đó, cũng có ý kiến giới chuyên môn nhìn nhận, việc bị sụt giảm mạnh lợi nhuận sau kiểm toán cho thấy báo cáo tài chính tự lập của doanh nghiệp đó không có độ tin cậy cao.
Vì thế, nhiều lời khuyên được đưa ra là, trong nhiều trường hợp các nhà đầu tư thông minh cần chờ đợi báo cáo tài chính đã được kiểm toán, chứ không vội đánh giá sức khỏe của doanh nghiệp theo báo cáo tài chính tự lập.
Mặt khác, nhà đầu tư nên cẩn trọng với những doanh nghiệp có tiền sử chênh lệch lớn kết quả kinh doanh của báo cáo tài chính trước và sau kiểm toán, đặc biệt theo hướng điều chỉnh giảm mạnh.
Minh Nguyễn
Nguồn: thuongtruong.com.vn
