Quy định siết chặt, tăng mức ràng buộc
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc lá. Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.
Theo quy định tại Điều 24 về vi phạm địa điểm cấm hút thuốc lá, hành vi hút thuốc tại khu vực có quy định cấm sẽ bị phạt tiền từ 200.000 đến 500.000 đồng. Đối với các đơn vị quản lý địa điểm, nếu không có biển báo “cấm hút thuốc lá”, hoặc không tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra việc tuân thủ quy định, có thể bị xử phạt từ 3 đến 5 triệu đồng.
Mức xử phạt cao hơn, từ 5 đến 10 triệu đồng, áp dụng đối với các vi phạm tại khu vực dành riêng cho người hút thuốc như không bố trí phòng và hệ thống thông khí tách biệt, thiếu dụng cụ chứa tàn thuốc, không có biển báo phù hợp hoặc không trang bị thiết bị phòng cháy, chữa cháy theo quy định.
Đáng chú ý, tại Điều 25 về vi phạm quy định trong bán và cung cấp thuốc lá, nghị định nêu rõ các điểm bán lẻ nếu không có biển thông báo “không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi” sẽ bị phạt từ 1 đến 3 triệu đồng. Trường hợp trưng bày quá một bao, một tút hoặc một hộp của một nhãn hiệu thuốc lá tại điểm bán lẻ; bán hoặc cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; hoặc kinh doanh thuốc lá không có nhãn, không in cảnh báo sức khỏe theo quy định, sẽ bị xử phạt từ 3 đến 5 triệu đồng.
Ngoài ra, hành vi bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động kinh doanh liên quan trong thời hạn từ 1 đến 3 tháng. Đối với thuốc lá không ghi nhãn hoặc không in cảnh báo sức khỏe, cơ sở vi phạm buộc phải thu hồi, loại bỏ yếu tố vi phạm; trong trường hợp không thể khắc phục, sẽ bị buộc tiêu hủy theo quy định.
Luật đã có nhưng vẫn khó kiểm soát
Mặc dù quy định pháp luật đã được ban hành từ nhiều năm trước và tiếp tục được siết chặt, tình trạng vi phạm trong trưng bày và kinh doanh thuốc lá vẫn diễn ra khá phổ biến. Tại nhiều cửa hàng tạp hóa, quán nước hay quán cà phê, thuốc lá vẫn được bày bán công khai với số lượng lớn, thường đặt ở vị trí dễ quan sát để thuận tiện cho người mua.
Ghi nhận tại Hà Nội cho thấy tình trạng vi phạm diễn ra khá phổ biến, từ khu vực nội đô đến vùng ven. Không ít tiểu thương cho biết họ không nắm rõ quy định hoặc cho rằng việc trưng bày nhiều giúp khách dễ lựa chọn, trong khi hoạt động kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên.
Vấn đề không chỉ xuất phát từ phía người bán; phần lớn người tiêu dùng cũng thừa nhận rằng họ không hề biết việc trưng bày thuốc lá bị giới hạn về số lượng. Anh N.N.T (phường Vạn Phúc, Hà Nội) bày tỏ: “Tôi đi mua thuốc ở đâu cũng thấy bày cả dãy như thế, việc các cửa hàng bày nhiều bao thuốc đã trở nên quen thuộc, khiến tôi nghĩ đó là điều bình thường. Giờ mới biết là có quy định cấm”.
Theo các chuyên gia, việc trưng bày thuốc lá công khai không chỉ là hành vi vi phạm quy định mà còn có thể trở thành một hình thức “quảng cáo trá hình”. Bao bì với màu sắc, thiết kế bắt mắt khi xuất hiện thường xuyên tại điểm bán sẽ tạo hiệu ứng thị giác, khiến sản phẩm trở nên quen thuộc và dễ tiếp cận hơn, đặc biệt đối với thanh thiếu niên.
Trong bối cảnh tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành có xu hướng giảm nhưng vẫn ở mức cao, đặc biệt trong nhóm nam giới, những biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng. Mỗi năm, số ca tử vong liên quan đến các bệnh do thuốc lá gây ra vẫn ở mức đáng lo ngại, kéo theo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế.
Do đó, để các quy định pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, cần sự phối hợp đồng bộ từ cơ quan quản lý, lực lượng kiểm tra đến ý thức chấp hành của người kinh doanh và người tiêu dùng. Khi việc tuân thủ trở thành thói quen, các biện pháp xử phạt mới có thể phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh, giảm thiểu tác động tiêu cực từ thuốc lá.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
