Hơn 31.700 tỷ đồng dự kiến huy động trong nước
Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP Hồ Chí Minh vừa tổ chức cuộc họp thẩm tra ba dự thảo nghị quyết do UBND Thành phố trình. Trong đó, một nội dung đáng chú ý liên quan đến cơ chế huy động nguồn lực tài chính phục vụ các dự án đầu tư của Thành phố trong giai đoạn tới.
Tại cuộc họp, lãnh đạo Sở Tài chính đã báo cáo, thuyết minh hồ sơ dự thảo nghị quyết quy định việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh và vay từ các tổ chức tài chính trong nước.
Theo hồ sơ trình, trong giai đoạn 2026-2030, TP Hồ Chí Minh dự kiến vay tối đa 49.291 tỷ đồng để bù đắp bội chi ngân sách. Cơ cấu nguồn vay gồm 17.559 tỷ đồng từ nguồn Chính phủ vay về cho vay lại và 31.732 tỷ đồng vay trong nước, dự kiến thực hiện thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương. Quy mô huy động này cho thấy nhu cầu tìm kiếm nguồn lực trung và dài hạn của Thành phố trong giai đoạn mới, khi hàng loạt công trình hạ tầng lớn cần nguồn vốn đầu tư.
Theo Sở Tài chính, trước khi sáp nhập, TP Hồ Chí Minh đã phát hành tổng cộng 30.112 tỷ đồng trái phiếu chính quyền địa phương. Nguồn vốn này góp phần bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, diễn biến trong giai đoạn 2021-2025 lại khác.
Dù được giao tổng mức vay trong nước 24.606,4 tỷ đồng, Thành phố không thực hiện phát hành trái phiếu. Việc này được cân nhắc trên cơ sở tình hình thu ngân sách, nhu cầu cân đối vốn và khả năng giải ngân đầu tư công. Thực tế trên cũng là vấn đề được các đại biểu đặt ra khi thẩm tra dự thảo lần này.
Nếu huy động vốn nhưng các dự án chưa đủ điều kiện triển khai hoặc giải ngân chậm, ngân sách có thể phải chịu chi phí vốn trong khi nguồn tiền chưa được đưa vào sử dụng. Vì vậy, kế hoạch vay phải bám sát danh mục dự án, tiến độ thực hiện và khả năng hấp thụ vốn.
Điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là Thành phố không chỉ đặt vấn đề phát hành trái phiếu chính quyền địa phương như trước mà đề xuất mở rộng sang nhiều công cụ khác. Danh mục gồm trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị và trái phiếu xanh, bên cạnh hình thức vay từ các tổ chức tài chính trong nước.
Việc đa dạng hóa công cụ huy động được kỳ vọng tạo thêm dư địa tài chính để TP Hồ Chí Minh triển khai các công trình có nhu cầu vốn lớn và thời gian đầu tư kéo dài. Trong đó, hệ thống đường sắt đô thị là một trong những nhóm hạ tầng được xác định cần nguồn lực. Bên cạnh metro là các công trình giao thông, kết nối vùng, dự án môi trường và chuyển đổi số.
Theo phương án đề xuất, nguồn vốn huy động sẽ được tập trung vào ngân sách Thành phố, quản lý và sử dụng theo phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đi cùng quyền huy động vốn là nghĩa vụ trả nợ. UBND Thành phố có trách nhiệm bố trí đầy đủ nguồn thanh toán nợ gốc, lãi, phí và các chi phí liên quan đúng thời hạn.
Đối với trái phiếu xanh, yêu cầu quản lý nguồn tiền được đặt ra chặt chẽ hơn. Tại cuộc họp, các đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ tiêu chí lựa chọn dự án, cơ chế theo dõi việc sử dụng vốn cũng như công bố thông tin để bảo đảm tiền huy động được sử dụng đúng mục tiêu môi trường. Các đại biểu cũng đề nghị phân định rõ sự cần thiết của từng loại trái phiếu, mục đích phát hành, điều kiện áp dụng, danh mục dự án sử dụng vốn và trách nhiệm thanh toán.
Từ việc Thành phố không phát hành trái phiếu trong cả giai đoạn 2021-2025, yêu cầu được đặt ra là kế hoạch huy động vốn giai đoạn tới phải sát với nhu cầu đầu tư thực tế. Thay vì huy động trước rồi tìm dự án giải ngân, phương án vay cần gắn với các dự án đủ điều kiện, tiến độ sử dụng vốn và kế hoạch trả nợ cụ thể, qua đó hạn chế chi phí tài chính phát sinh không cần thiết.
Ngân sách có thể góp thêm tối đa 1.800 tỷ đồng vào Quỹ đầu tư mạo hiểm
Bên cạnh cơ chế huy động vốn cho đầu tư hạ tầng, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP Hồ Chí Minh cũng thẩm tra dự thảo nghị quyết về bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố.
Theo hồ sơ trình, Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp ngày 10/4/2026 với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng. Trong đó, khu vực tư nhân đóng góp 300 tỷ đồng, tương đương 60% vốn điều lệ; phần vốn nhà nước là 200 tỷ đồng.
UBND Thành phố đề xuất trong giai đoạn 2027-2035, ngân sách được góp bổ sung tối đa 200 tỷ đồng mỗi năm, với tổng mức bổ sung không quá 1.800 tỷ đồng. Nếu cộng 200 tỷ đồng vốn nhà nước tham gia ban đầu, đến năm 2035 tổng phần vốn nhà nước tại Quỹ tối đa khoảng 2.000 tỷ đồng.
Quy mô này được đặt trong định hướng nâng vốn điều lệ của Quỹ lên tối thiểu 5.000 tỷ đồng. Một điểm đáng chú ý là ngân sách không được xác định là nguồn vốn duy nhất để mở rộng quy mô Quỹ.
Theo đề án được viện dẫn trong tờ trình, việc bổ sung vốn nhà nước phải gắn với kết quả huy động nguồn lực tư nhân. Trường hợp vốn tư nhân huy động chưa đạt mức dự kiến, phần vốn nhà nước sẽ được xác định theo tỷ lệ đối ứng. Ngược lại, nếu khu vực tư nhân huy động vượt kế hoạch, mức bổ sung từ ngân sách vẫn bị khống chế tối đa 200 tỷ đồng mỗi năm.
Cơ chế này hướng đến việc sử dụng vốn nhà nước như nguồn lực dẫn dắt, đồng thời huy động thêm vốn tư nhân tham gia hoạt động đầu tư mạo hiểm thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách.
Tại cuộc họp, bên cạnh vấn đề quy mô huy động, các đại biểu đặc biệt lưu ý yêu cầu về hiệu quả sử dụng vốn và nghĩa vụ tài chính của Thành phố. Đối với các cơ chế phát hành trái phiếu, cơ quan soạn thảo được yêu cầu tiếp tục làm rõ cơ sở pháp lý, phạm vi điều chỉnh, sự khác nhau giữa từng hình thức huy động cũng như trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình phát hành, quản lý và trả nợ.
Kết luận cuộc họp, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Công Danh đề nghị các cơ quan tiếp thu ý kiến thẩm tra, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ ba dự thảo nghị quyết trước khi trình HĐND Thành phố xem xét. Với quy mô vay dự kiến gần 49.300 tỷ đồng trong 5 năm, vấn đề đặt ra không chỉ là TP Hồ Chí Minh có thêm bao nhiêu kênh huy động vốn.
Quan trọng hơn là khả năng gắn từng khoản vay với dự án cụ thể, tiến độ giải ngân và phương án trả nợ. Khi nhu cầu đầu tư cho metro, giao thông và các công trình kết nối vùng ngày càng lớn, hiệu quả sử dụng vốn sẽ quyết định việc các công cụ như trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình hay trái phiếu xanh có thực sự trở thành nguồn lực dài hạn cho quá trình phát triển hạ tầng Thành phố hay không.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
