Sức mua cải thiện nhưng còn chậm, tiêu dùng vẫn chịu sức ép từ lạm phát
Theo báo cáo triển vọng ngành tiêu dùng bán lẻ của MBS Research, bức tranh tiêu dùng nội địa trong nửa đầu năm 2026 cho thấy tín hiệu phục hồi nhưng chưa thực sự mạnh. Lũy kế 6 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng chỉ đạt 7,3%, nhỉnh hơn không đáng kể so với mức 7,2% của cùng kỳ năm 2025.
Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa tăng 12,5%, một phần phản ánh sự phục hồi của sức cầu, song phần lớn đến từ việc các hộ kinh doanh, đơn vị bán lẻ chuyển đổi mô hình hoạt động nhằm đáp ứng các quy định mới về thuế. Bên cạnh đó, doanh thu lưu trú, ăn uống và du lịch tiếp tục duy trì đà tăng nhờ lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng khoảng 15% trong nửa đầu năm.
Theo đánh giá của MBS, tốc độ phục hồi của tiêu dùng thực tế vẫn khá chậm khi thu nhập khả dụng của người dân chưa cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ thất nghiệp duy trì khoảng 2,2%, tương đương giai đoạn 2023-2024, cho thấy số lượng việc làm mới chưa tăng mạnh. Đồng thời, những tác động từ căng thẳng địa chính trị khiến chi phí đầu vào tăng, kéo giá bán nhiều mặt hàng tiêu dùng lên cao, làm người dân tiếp tục thận trọng trong chi tiêu.
MBS cho rằng trong bối cảnh lạm phát duy trì quanh mức 4%, sự phân hóa giữa tiêu dùng thiết yếu và không thiết yếu sẽ ngày càng rõ rệt. Các nhóm hàng thiết yếu như thực phẩm, dược phẩm và dịch vụ ăn uống vẫn duy trì nhu cầu ổn định, đồng thời có khả năng chuyển phần chi phí đầu vào tăng lên giá bán tốt hơn. Ngược lại, các mặt hàng giá trị lớn như ô tô, xe máy hay điện tử tiêu dùng sẽ chịu áp lực lớn hơn khi người tiêu dùng nhạy cảm hơn với giá cả.
Tiêu dùng thiết yếu tiếp tục dẫn dắt thị trường
MBS nhận định triển vọng của tiêu dùng thiết yếu sẽ được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố trong giai đoạn 2026-2027. Động lực đầu tiên đến từ sự phục hồi của khu vực sản xuất và xuất khẩu, qua đó tạo thêm việc làm và cải thiện thu nhập khả dụng của người lao động.
Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ thu nhập cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tiêu dùng. Đáng chú ý, Nghị quyết 110/2025 nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc. Theo tính toán của MBS, với biểu thuế hiện hành, chính sách này có thể giúp thu nhập sau thuế của người dân tăng khoảng 10%, qua đó hỗ trợ đáng kể sức mua trong năm 2026.
Ngoài yếu tố thu nhập, cơ cấu dân số cũng được đánh giá là lợi thế quan trọng của thị trường bán lẻ Việt Nam. Hiện nhóm Gen Z, Gen Y và Gen Alpha chiếm khoảng 60% lực lượng tiêu dùng. Khác với các thế hệ trước vốn ưu tiên giá cả, nhóm người tiêu dùng trẻ có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng dinh dưỡng, trải nghiệm, thiết kế bao bì và các sản phẩm phục vụ lối sống lành mạnh.
Theo MBS, xu hướng này tạo lợi thế cho các doanh nghiệp có năng lực đổi mới sản phẩm, đầu tư nghiên cứu phát triển (R&D) và xây dựng thương hiệu trong thời gian dài. Các doanh nghiệp liên tục đưa ra sản phẩm mới, cải tiến chất lượng và đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng sẽ có nhiều cơ hội mở rộng thị phần.
Ở khâu phân phối, bán lẻ hiện đại tiếp tục là điểm sáng. Xu hướng thu hẹp chợ cóc, chợ tạm cùng nhu cầu sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng đang thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang các chuỗi bán lẻ hiện đại.
Trong quý I/2026, thị trường ghi nhận hơn 500 cửa hàng thực phẩm hiện đại được mở mới, chủ yếu đến từ các chuỗi lớn. Đồng thời, khoảng 158 nhà thuốc hiện đại cũng được đưa vào hoạt động. Theo MBS, tỷ lệ thâm nhập của bán lẻ hiện đại vẫn còn thấp và có thể tăng lên khoảng 25% vào năm 2027, mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể trong trung và dài hạn.
Đối với ngành dược phẩm bán lẻ, các chuỗi nhà thuốc hiện đại tiếp tục được người tiêu dùng lựa chọn nhờ ưu thế về minh bạch nguồn gốc sản phẩm, giá bán rõ ràng, dịch vụ thuận tiện và khả năng mở rộng nhanh mạng lưới cửa hàng.
Hàng không thiết yếu còn nhiều thách thức, điện tử tiêu dùng là điểm sáng
Trái với nhóm thiết yếu, MBS cho rằng các ngành hàng không thiết yếu vẫn thiếu động lực tăng trưởng mạnh trong năm 2026. Mặc dù mặt bằng lãi suất đã hạ nhiệt so với giai đoạn 2022-2023, giá bất động sản vẫn duy trì ở mức cao, trong khi áp lực chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu khiến người dân tiếp tục ưu tiên tiết kiệm hơn là mua sắm các mặt hàng giá trị lớn. Vì vậy, nhu cầu đối với ô tô, xe máy và nhiều sản phẩm điện tử được dự báo chỉ đi ngang hoặc tăng nhẹ.
Dù vậy, điện tử tiêu dùng được đánh giá là phân khúc tích cực hơn nhờ nhiều yếu tố hỗ trợ. Việc siết chặt quản lý thuế thương mại điện tử và tăng cường chống hàng giả, hàng nhập lậu giúp các chuỗi bán lẻ chính thống cải thiện khả năng cạnh tranh trước các kênh bán hàng trực tuyến giá rẻ.
Bên cạnh đó, chu kỳ thay thế các thiết bị điện gia dụng và máy tính xách tay đang dần quay trở lại sau giai đoạn trầm lắng 2023-2024. Người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các sản phẩm đa chức năng, tích hợp công nghệ thông minh và AI với mức giá hợp lý.
Theo dự báo của MBS, thị trường điện tử tiêu dùng Việt Nam có thể đạt tốc độ tăng trưởng kép khoảng 8% trong giai đoạn 2026-2030 nhờ xu hướng dân số trẻ, nhu cầu nâng cấp thiết bị công nghệ và quá trình phát triển hệ sinh thái nhà thông minh. Tuy nhiên, biên lợi nhuận của doanh nghiệp trong ngành nhiều khả năng chỉ duy trì ổn định trong giai đoạn 2026-2027 và vẫn thấp hơn mức trước năm 2022 do sức cầu chung chưa phục hồi hoàn toàn.
MBS cũng cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp bán lẻ điện tử sẽ tập trung nâng doanh thu trên mỗi cửa hàng thay vì mở rộng mạnh hệ thống. Lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp có mạng lưới bán lẻ rộng, chính sách tài chính tiêu dùng linh hoạt, dịch vụ hậu mãi tốt và khả năng duy trì mức giá cạnh tranh. Những yếu tố này sẽ giúp doanh nghiệp cải thiện thị phần trong bối cảnh sức mua vẫn phục hồi chậm.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
