Thương mại điện tử khẳng định vai trò là một kênh phân phối trọng yếu
Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam năm 2025, trong năm 2025, thương mại điện tử (TMĐT) và các nền tảng số tiếp tục khẳng định vai trò là một kênh phân phối trọng yếu, có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong hệ thống thương mại nội địa. Quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực phân phối và bán lẻ tại Việt Nam diễn ra sâu rộng, tác động mạnh mẽ đến hành vi tiêu dùng, mô hình kinh doanh cũng như cấu trúc thị trường bán lẻ.
Thương mại điện tử tại Việt Nam năm 2025 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hai con số, với quy mô thị trường bán lẻ trực tuyến ước đạt khoảng 32 tỷ USD, chiếm khoảng 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước, trong đó riêng bán lẻ hàng hóa trực tuyến đạt 22,5 tỷ USD.
Động lực chính để thúc đẩy tăng trưởng thương mại điện tử tại Việt Nam thời gian qua gồm: Tỷ lệ người dân sử dụng internet đạt trên 80%, trong đó phần lớn thường xuyên tham gia mua sắm trực tuyến. Ví điện tử, ngân hàng số và các nền tảng thanh toán trực tuyến phổ biến rộng rãi, tạo sự thuận tiện và an toàn cho giao dịch.
Hệ sinh thái logistics và giao hàng nhanh bùng nổ.Dịch vụ bưu chính năm 2024 phục vụ thương mại điện tử ước đạt 2,4 tỷ gói, kiện, tăng 30% so với năm 2023, cùng sự phát triển của kho hàng thông minh và hạ tầng chuyển phát tại các đô thị lớn.
Các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, chiếm thị phần áp đảo trong giao dịch trực tuyến. Sự cạnh tranh giữa các sàn diễn ra gay gắt với xu hướng mở rộng dịch vụ, đẩy mạnh các chương trình khuyến mại, đồng thời điều chỉnh mức phí để thích ứng với yêu cầu quản lý mới (trong đó Shopee, Lazada áp dụng giảm mức phí trung bình 6,5 - 15% từ đầu năm 2025).
Song song với đó, mua sắm qua mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng bùng nổ, đặc biệt trên nền tảng TikTok Shop, trở thành kênh tiêu thụ nhanh đối với các ngành hàng thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm - tiêu dùng nhanh. Cách thức này giúp các nhà bán hàng nhỏ tiếp cận trực tiếp khách hàng với chi phí thấp, nhưng cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về kiểm soát chất lượng và tính minh bạch trong nguồn gốc sản phẩm.
Doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), ngày càng tham gia sâu vào các kênh phân phối số. Việc Chính phủ ban hành chính sách hỗ trợ như Nghị định số 80/2021/NĐ-CP, quy định hỗ trợ tối đa 50% chi phí duy trì tài khoản trên sàn thương mại điện tử (tối đa 50 triệu đồng/năm/doanh nghiệp trong vòng hai năm), đã tạo điều kiện để hàng chục nghìn doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể và hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Trong bối cảnh đó, các mô hình omni-channel (bán lẻ hợp kênh), multi-channel (bán lẻ đa kênh) đã được các doanh nghiệp ứng dụng để tận dụng tối đa các kênh bán hàng. Các doanh nghiệp đã kết hợp cửa hàng truyền thống với gian hàng trên sàn thương mại điện tử, các ứng dụng riêng, các nền tảng mạng xã hội và dịch vụ giao hàng nhanh, nhằm tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, tăng khả năng tiếp cận thông tin hàng hóa cho khách hàng.
Bên cạnh đó, hệ thống bán lẻ truyền thống như siêu thị và cửa hàng tiện lợi cũng tăng tốc chuyển đổi số, triển khai ứng dụng mua sắm trực tuyến, dịch vụ giao hàng tận nhà và các chương trình khách hàng thân thiết trên nền tảng số, nhằm duy trì sức cạnh tranh trước sự bùng nổ mạnh mẽ của thương mại điện tử.
Thay đổi hành vi tiêu dùng
Theo báo cáo, khi mua hàng hóa qua kênh thương mại điện tử, người tiêu dùng thực hiện hành vi mua bán gián tiếp, không trực tiếp trải nghiệm hàng hóa thực tế tại thời điểm quyết định mua nên sẽ đặt ra thêm các yêu cầu đối với người bán hàng.
Trong đó, tính minh bạch về nguồn gốc hàng hóa được đặt lên hàng đầu, người tiêu dùng đòi hỏi khả năng truy xuất nguồn gốc, thông tin sản phẩm rõ ràng và chính sách khuyến mại công khai, đặc biệt đối với các nhóm hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm và sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Đây là những yêu cầu buộc doanh nghiệp phải nâng cao trách nhiệm và tính chuyên nghiệp trong quản lý chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó là yêu cầu về tốc độ và độ chính xác trong giao hàng, cũng như chính sách đổi trả minh bạch, chính sách hậu mãi ngày càng cao.
Ngoài ra, tiêu dùng qua kênh số ngày càng lan tỏa đến khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, nhờ sự phát triển mạnh của hạ tầng viễn thông và các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số, chẳng hạn như việc phổ cập tên miền “.vn” miễn phí cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Điều này mở rộng đáng kể cơ hội tiếp cận thị trường cho các hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương, giúp họ giảm chi phí mặt bằng, mở rộng phạm vi khách hàng và từng bước hòa nhập với xu hướng kinh tế số.
Có thể thấy, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử không chỉ làm thay đổi hành vi tiêu dùng, mà còn trở thành đòn bẩy quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để các đơn vị nhỏ lẻ tham gia sâu hơn vào thị trường nội địa, đồng thời mở ra khả năng kết nối với thương mại điện tử xuyên biên giới trong giai đoạn tới.
Bên cạnh những lợi thế mà thương mại điện tử đem lại cho quá trình phát triển thị trường hàng hóa trong nước, thương mại điện tử cũng đặt ra một số khó khăn thách thức đối với cơ quan quản lý nhà nước như: yêu cầu về quản lý chất lượng, gian lận thương mại; chênh lệch về khả năng tiếp cận công nghệ giữa đô thị và nông thôn, giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ; chi phí về hạ tầng công nghệ để hỗ trợ ứng dụng; các vấn đề về bảo mật dữ liệu, an toàn thông tin và giao dịch điện tử.
Trong giai đoạn tới, việc đồng bộ chính sách, tăng cường giám sát, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, phát triển hạ tầng logistics - công nghệ sẽ là yếu tố then chốt để thương mại điện tử tiếp tục phát huy vai trò trong nền kinh tế số Việt Nam.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
