Sức mua tăng, thị trường ngày càng hấp dẫn các hãng xe toàn cầu
Trong nhiều năm, Việt Nam được đánh giá là thị trường ô tô có dư địa phát triển lớn, khi doanh số tăng nhanh, thu nhập cải thiện và nhu cầu sở hữu phương tiện cá nhân ngày càng rõ nét.
Bảy tháng đầu năm 2026, thị trường ô tô Việt Nam tiêu thụ khoảng gần 390.000 xe, tăng 28,6% so với cùng kỳ năm 2025. Nếu chỉ tính riêng nửa đầu năm, toàn thị trường đạt hơn 328.000 xe, tăng gần 30%. Mức tăng này cho thấy nhu cầu ô tô đang mở rộng trên nhiều nhóm khách hàng, đồng thời phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn sản phẩm khi xe SUV, xe đa dụng, hybrid và xe điện ngày càng phổ biến.
Đối với các tập đoàn ô tô toàn cầu, một thị trường như vậy có ý nghĩa rất lớn. Quy mô tiêu thụ tăng không chỉ mang lại doanh thu bán xe mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tối ưu hệ thống đại lý, dịch vụ hậu mãi, phụ tùng, tài chính và từng bước cân nhắc mở rộng sản xuất.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, Toyota Việt Nam bán hơn 48.600 xe, tăng khoảng 25% so với cùng kỳ. Riêng tháng 8, hãng bán 4.767 xe, trong đó 3.531 xe nhập khẩu nguyên chiếc và 1.236 xe lắp ráp trong nước. Xe hybrid cũng có mức tiêu thụ đáng chú ý với 1.046 chiếc trong tháng.
Điểm đáng chú ý, cuối tháng 8/2026, Toyota Việt Nam được điều chỉnh chủ trương đầu tư để hiện đại hóa nhà máy, chuẩn bị sản xuất thêm các mẫu xe CKD, trong đó có xe hybrid. Đây là một ví dụ rõ về cách thị trường nội địa có thể tạo ra động lực đầu tư dài hạn. Khi sản lượng bán hàng đạt mức đủ lớn, việc tổ chức sản xuất, lắp ráp hoặc mở rộng các dịch vụ hỗ trợ tại Việt Nam có thể trở nên hiệu quả hơn.
Hyundai cũng đang đi theo hướng tương tự thông qua liên doanh với Tập đoàn Thành Công. Doanh nghiệp duy trì sản xuất trong nước và mở rộng danh mục xe lắp ráp, cho thấy Việt Nam ngày càng có vai trò nhất định trong mạng lưới hoạt động của các hãng quốc tế.
Trong khi Ford Việt Nam tiếp tục duy trì sản xuất các mẫu xe chủ lực tại Hải Dương mở rộng thị trường đối với Ranger, Everest và Territory. Điều này cho thấy thị trường Việt Nam không chỉ là nơi tiêu thụ mà đang từng bước trở thành một phần trong chiến lược sản xuất của một số tập đoàn toàn cầu.
Cơ chế hình thành vòng tăng trưởng cũng khá rõ: sức mua tăng giúp doanh nghiệp cải thiện doanh thu; doanh số lớn hơn tạo điều kiện khai thác hiệu quả nhà máy và mạng lưới phân phối; khi quy mô được nâng lên, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đầu tư sản phẩm mới và sản xuất trong nước.
Ở chiều ngược lại, sự hiện diện của các hãng lớn cũng góp phần thúc đẩy thị trường phát triển. Cạnh tranh giữa các thương hiệu tạo ra nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng, thúc đẩy tiêu chuẩn dịch vụ, chất lượng sản phẩm và tốc độ đưa công nghệ mới vào thị trường.
Đây là một quan hệ có tính hai chiều khi thị trường tạo điều kiện cho doanh nghiệp FDI mở rộng, trong khi sự hiện diện của doanh nghiệp FDI cũng góp phần làm thị trường Việt Nam đa dạng và chuyên nghiệp hơn.
Cùng với tốc độ tăng doanh số, một câu hỏi ngày càng được quan tâm là Việt Nam có thể tham gia sâu tới đâu vào chuỗi giá trị của ngành ô tô. Trong khi, mức độ nội địa hóa của ngành vẫn còn khiêm tốn so với mục tiêu đề ra, nhưng những năm qua cũng đã xuất hiện nhiều chuyển biến trong sản xuất linh kiện, cơ khí, điện - điện tử và dịch vụ công nghiệp.
Theo định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035, Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành ô tô lên khoảng 22-30% và tiếp tục nâng cao trong những năm sau đó. Đây là một mục tiêu quan trọng trong quá trình nâng năng lực của doanh nghiệp Việt Nam.
Thực tế cho thấy mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa không đồng đều giữa các phân khúc. Một số doanh nghiệp trong nước đã có khả năng sản xuất nhiều nhóm linh kiện, chi tiết cơ khí và phụ tùng, trong khi ở các hạng mục công nghệ cao, yêu cầu kỹ thuật lớn hoặc cần đầu tư nghiên cứu dài hạn, sự tham gia vẫn còn hạn chế. Điều này cũng phản ánh đặc thù của ngành ô tô với đặc điểm là ngành có chuỗi cung ứng toàn cầu rất sâu, với những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, độ ổn định, chi phí và quy mô.
Ở góc độ đó, sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI có thể tạo ra một cơ hội đáng kể. Các hãng toàn cầu mang tới thị trường Việt Nam tiêu chuẩn sản xuất, yêu cầu kỹ thuật và hệ thống quản trị đã được kiểm chứng. Khi các nhà máy mở rộng, nhu cầu về linh kiện, logistics, bảo trì, khuôn mẫu, vật liệu và các dịch vụ kỹ thuật cũng tăng theo.
Vì vậy, tác động của FDI không chỉ nằm ở con số vốn đăng ký hay số lượng xe sản xuất. Điều đáng quan tâm hơn là mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.
Nếu một doanh nghiệp Việt Nam từng bước đáp ứng được tiêu chuẩn của một nhà sản xuất toàn cầu, cơ hội không nhất thiết dừng ở thị trường nội địa. Doanh nghiệp có thể tiếp tục trở thành nhà cung cấp cho các cơ sở sản xuất khác trong khu vực. Đây là lý do việc nâng tỷ lệ nội địa hóa cần được nhìn như một quá trình dài hạn, thay vì chỉ là yêu cầu về tỷ lệ phần trăm.
Một chiếc xe bán ra tại Việt Nam tạo ra nhiều lớp giá trị: doanh thu của nhà sản xuất và đại lý, việc làm, thuế, dịch vụ tài chính, bảo hiểm, sửa chữa và phụ tùng. Khi tỷ lệ linh kiện sản xuất trong nước tăng lên, phần giá trị giữ lại trong nền kinh tế cũng có thể tăng thêm.
Tuy nhiên, nhập khẩu linh kiện và xe nguyên chiếc vẫn là một bộ phận tự nhiên của thị trường trong bối cảnh chuỗi cung ứng ô tô mang tính toàn cầu. Do đó, mục tiêu hợp lý không phải là thay thế toàn bộ nhập khẩu trong thời gian ngắn, mà là xác định những nhóm sản phẩm Việt Nam có lợi thế để đầu tư và từng bước nâng sức cạnh tranh.
Xe điện, hybrid mở ra một chu kỳ cơ hội mới
Một yếu tố đang làm thay đổi đáng kể cấu trúc thị trường là quá trình chuyển dịch sang xe điện và hybrid. Từ đầu năm 2026, chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với một số dòng xe điện chạy pin và xe hybrid được điều chỉnh theo hướng khuyến khích phương tiện có mức phát thải thấp hơn. Với xe điện chạy pin chở người đến 9 chỗ, mức thuế tiêu thụ đặc biệt được áp dụng ở mức 3%; xe hybrid đủ điều kiện được hưởng mức thuế bằng 70% mức áp dụng cho dòng xe cùng loại sử dụng động cơ đốt trong.
Chính sách cùng với sự thay đổi trong thị hiếu đang tạo dư địa cho một chu kỳ đầu tư mới. Thực tế bán hàng của Toyota cho thấy nhu cầu hybrid đang tăng. Hãng ghi nhận 1.046 xe hybrid bán ra riêng trong tháng 8/2026. Trong khi đó, VinFast đang đẩy mạnh xe điện với tốc độ cao. Bảy tháng đầu năm 2026, hãng bán gần 138.000 xe tại Việt Nam, góp phần đáng kể vào tăng trưởng toàn thị trường.
Sự phát triển song song của xe điện, hybrid và xe động cơ truyền thống đang tạo ra một thị trường có mức độ cạnh tranh cao hơn. Với người tiêu dùng, điều này mang lại nhiều lựa chọn và thúc đẩy các hãng liên tục cải tiến sản phẩm. Với công nghiệp trong nước, đây cũng là cơ hội để hình thành những năng lực mới như pin, mô-tơ điện, hệ thống điều khiển, điện tử công suất, phần mềm và vật liệu nhẹ.
Tất nhiên, việc hình thành các năng lực này cần thời gian và nguồn vốn đáng kể. Nhưng với quy mô thị trường đang mở rộng, Việt Nam có điều kiện thuận lợi hơn để thu hút đầu tư và từng bước phát triển các ngành công nghiệp liên quan.
Thị trường lớn là lợi thế, chuỗi giá trị sâu mới là mục tiêu dài hạn bởi nhìn tổng thể, câu chuyện của ngành ô tô Việt Nam hiện không chỉ là câu chuyện của doanh số.
Thị trường tăng trưởng nhanh đang mang lại lợi ích cho nhiều bên: doanh nghiệp FDI có thêm cơ hội mở rộng kinh doanh; người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn; Nhà nước có thêm nguồn thu; người lao động có thêm việc làm; còn doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia một thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn ngày càng cao.
Toyota là ví dụ rõ nét khi trong 6 tháng đầu năm 2026 bán hơn 36.600 xe, phục vụ gần 1 triệu lượt khách hàng tại hệ thống dịch vụ và đóng góp hơn 482 triệu USD vào ngân sách; tổng mức đóng góp tích lũy của doanh nghiệp đã vượt 15,4 tỷ USD. Những con số này cho thấy quy mô đóng góp của các doanh nghiệp FDI đối với nền kinh tế là đáng kể.
Ở giai đoạn tiếp theo, mục tiêu không nhất thiết là giảm vai trò của các tập đoàn toàn cầu, mà là tăng mức độ gắn kết giữa họ với nền kinh tế trong nước. Khi thị trường lớn hơn, điều quan trọng là ngày càng có nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng; nhiều kỹ sư và nhân lực kỹ thuật được đào tạo; nhiều công nghệ được hấp thụ và phát triển; đồng thời một phần sản phẩm, linh kiện có thể tham gia vào mạng lưới xuất khẩu.
Đó là quá trình cần sự phối hợp của nhiều phía: chính sách công nghiệp ổn định và dài hạn, năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, chiến lược phát triển nhà cung cấp của các hãng FDI và sức mua ngày càng trưởng thành của thị trường.
Thị trường Việt Nam đang trở thành một điểm đến ngày càng hấp dẫn đối với các tập đoàn ô tô toàn cầu. Đây là lợi thế lớn của nền kinh tế. Thách thức và cũng là cơ hội của giai đoạn mới là chuyển quy mô thị trường thành năng lực sản xuất, công nghiệp hỗ trợ và giá trị gia tăng ngày càng cao trong nước. Khi đó, sự lớn lên của các “gã khổng lồ” FDI có thể đồng thời tạo thêm dư địa để doanh nghiệp Việt Nam lớn lên cùng chuỗi giá trị.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
