Những động lực mới của thị trường nội địa Việt Nam
Theo Báo cáo Thị trường nội địa Việt Nam 2025 do Bộ Công Thương công bố, đến năm 2025 dân số Việt Nam ước đạt khoảng 101 đến 102 triệu người. Dù vẫn đang trong giai đoạn dân số vàng với khoảng 67% dân số ở độ tuổi lao động, nhóm tạo ra mức tiêu dùng cao cho nền kinh tế, cơ cấu dân số đã và đang chuyển dịch nhanh theo hướng già hóa.
Số liệu đầu năm 2025 cho thấy Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm gần 14% dân số; tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên đạt 9,3%. Những chỉ dấu này khẳng định Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn xã hội đang già hóa theo tiêu chuẩn quốc tế.
Tuổi thọ trung bình hiện đạt khoảng 74,6 đến 74,7 tuổi, song tuổi thọ khỏe mạnh còn khiêm tốn, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm và dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe, thực phẩm an toàn và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
Song hành với già hóa dân số là sự mở rộng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu. Từ mức gần 10%dân số vào năm 2000, đến nay tầng lớp này đã chiếm khoảng 40% và được dự báo sẽ vượt mốc 50% vào năm 2030 theo World Data Lab. Sự gia tăng của nhóm trung lưu đang tạo ra sức mua lớn và bền vững, thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, ô tô, thiết bị gia dụng, giáo dục, y tế, du lịch và giải trí.
Những thay đổi sâu sắc về nhân khẩu học và thu nhập đang trở thành động lực quan trọng cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Thị trường nội địa dần được khai thác sâu hơn, từng bước giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu và vươn lên thành một trụ cột tăng trưởng mang ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế.
Cùng với đó, hành vi tiêu dùng của người Việt Nam cũng ghi nhận sự thay đổi rõ nét. Trong bối cảnh khả năng tiếp cận thông tin ngày càng đa chiều và nhận thức tiêu dùng được nâng cao, người dân trở nên thận trọng hơn, cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước mỗi quyết định chi tiêu. Biến động của thị trường lao động trong năm 2025 khiến nhiều hộ gia đình có xu hướng tiết giảm chi cho các mặt hàng không thiết yếu, trong khi vẫn duy trì mức chi ổn định cho các nhu cầu cơ bản như thực phẩm, y tế và giáo dục.
Đáng chú ý, người tiêu dùng ngày càng đặt trọng tâm vào giá trị và trải nghiệm thay vì chỉ quan tâm đến giá cả. Đánh giá từ người dùng thực, thông tin minh bạch và khuyến nghị từ cộng đồng đang có sức ảnh hưởng ngày càng lớn, vượt lên trên quảng cáo truyền thống hay các chương trình khuyến mãi ngắn hạn. Điều này cho thấy thị trường tiêu dùng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển trưởng thành và bền vững hơn.
Trong bối cảnh đó, công nghệ số tiếp tục đóng vai trò chất xúc tác quan trọng. Thương mại điện tử duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm; riêng năm 2025, quy mô thị trường ước đạt khoảng 32 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm ba thị trường thương mại điện tử lớn nhất Đông Nam Á. Người tiêu dùng đã hình thành thói quen mua sắm đa kênh, kết hợp linh hoạt giữa bán lẻ truyền thống và các nền tảng số.
Song song với thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến. Việc triển khai Nghị quyết số 87 NQ CP của Chính phủ Việt Nam về thí điểm sử dụng tài khoản viễn thông để thanh toán các dịch vụ giá trị nhỏ đã góp phần mở rộng thanh toán số, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành một thị trường nội địa hiện đại, bao trùm và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động kinh tế trong tương lai.
Logistics số và truy xuất nguồn gốc mở đường nâng chuẩn hàng hóa nội địa
Sự bùng nổ của thương mại điện tử và bán lẻ đa kênh đang đặt logistics và chuỗi cung ứng trước những yêu cầu mới, khắt khe hơn về tốc độ, độ chính xác và khả năng truy xuất.
Hiện nay, logistics phục vụ thương mại điện tử là một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất, với tốc độ trên 20% mỗi năm. Các nền tảng giao nhận tự động, trung tâm phân loại ứng dụng robot, cùng công nghệ trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang làm thay đổi căn bản cách thức hàng hóa được lưu chuyển từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng.
Chia sẻ với báo chí bên lề Hội nghị công bố các quyết định về tổ chức và công tác nhân sự của Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp sáng 5/1, ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết thị trường trong nước, đặc biệt là nhóm người tiêu dùng trẻ, đang chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của xu hướng mua sắm trên các nền tảng thương mại điện tử, nhất là mạng xã hội. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển dịch hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng lấy thương mại điện tử và truyền thông số làm trọng tâm.
Theo ông Nguyễn Minh Tiến, năm 2025 thương mại điện tử tăng trưởng khoảng 25 phần trăm, cao hơn nhiều so với mức tăng 9 đến 10% của tổng mức bán lẻ. Đây là dư địa lớn để thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa nội địa thông qua các kênh phân phối hiện đại, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin và tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm.
Trước yêu cầu đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, tập trung triển khai việc cấp mã QR và mã truy xuất nguồn gốc cho từng sản phẩm. Cuối tháng 12/2025, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đã chủ trì Hội nghị giới thiệu nền tảng truy xuất nguồn gốc ngành nông nghiệp và môi trường, trước mắt áp dụng đối với các sản phẩm chủ lực, sau đó từng bước mở rộng ra hầu hết các mặt hàng nông sản lưu thông trên thị trường.
Theo ông Nguyễn Minh Tiến, mục tiêu đặt ra là mỗi sản phẩm tiêu thụ tại thị trường nội địa cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn tương đương hàng xuất khẩu. Để làm được điều này, cần xây dựng một hệ thống dữ liệu đồng bộ, cho phép truy xuất đến từng sản phẩm trong suốt chuỗi giá trị, từ khâu sản xuất, chế biến, lưu thông đến bàn ăn của người tiêu dùng.
Với hai đột phá then chốt là tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh xúc tiến trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, việc khai thác thị trường trong nước được kỳ vọng sẽ ngày càng hiệu quả và bền vững hơn.
Qua đó, từng bước khắc phục những hạn chế tồn tại lâu nay, đồng thời giúp người tiêu dùng trong nước được tiếp cận các sản phẩm nông sản Việt Nam có giá trị cao, chất lượng và tiêu chuẩn không thua kém hàng xuất khẩu.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
