Theo kết luận, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam có tiền thân là Tổng công ty Cao su Việt Nam, được thành lập năm 1995. Năm 2006, doanh nghiệp chuyển sang mô hình Công ty mẹ – Công ty con. Đến tháng 6/2018, tập đoàn chính thức chuyển đổi từ Công ty TNHH MTV sang công ty cổ phần với tên gọi hiện nay.
Tháng 11/2018, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại tập đoàn cho Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đến tháng 2/2025, Chính phủ ban hành nghị quyết chuyển giao quyền này từ Ủy ban Quản lý vốn nhà nước sang Bộ Tài chính.
Tập đoàn hoạt động trong các lĩnh vực trồng, khai thác và chế biến cao su; chế biến gỗ; phát triển hạ tầng khu công nghiệp, khu dân cư trên đất cao su; sản xuất sản phẩm công nghiệp cao su; phát triển nông nghiệp công nghệ cao cùng nhiều lĩnh vực khác.
Nhiều sai phạm trong quản lý tài chính, công nợ và sử dụng quỹ đầu tư
Kết luận thanh tra chỉ rõ Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc tập đoàn chậm hoặc không ban hành các nghị quyết, văn bản định hướng suất đầu tư tối đa cho các dự án kiến thiết cơ bản do đơn vị thành viên làm chủ đầu tư theo quy định.
Công ty mẹ đã tạm ứng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên do tập đoàn sở hữu 100% vốn. Đến hết năm 2024, số tiền tạm ứng hơn 2.304 tỷ đồng vẫn đang theo dõi trên tài khoản phải thu, phải trả nhưng không có văn bản thỏa thuận với các công ty thành viên, chưa đúng quy chế quản lý tài chính của tập đoàn.
Một số đơn vị thành viên trích lập quỹ đầu tư phát triển nhưng chưa sử dụng, chưa đảm bảo hiệu quả và tối ưu hóa nguồn lực. Cụ thể, Công ty TNHH MTV Cao su Kon Tum và Công ty TNHH MTV Cao su Ea Hleo trích quỹ từ năm 2014 nhưng chưa sử dụng; Công ty TNHH MTV Cao su Bình Long trích quỹ từ năm 2018 đến 2024 nhưng chưa sử dụng. Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa đã trích lập quỹ đầu tư phát triển từ năm 2018 đến 2024, với số dư quỹ hơn 1.080 tỷ đồng tại cuối năm 2024 và hơn 1.175 tỷ đồng tại ngày 30/6/2025.
Một số công ty thuộc tập đoàn chưa phân phối hết lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức cho cổ đông góp vốn theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020. Tổng nợ phải thu ngắn hạn lũy kế đến hết năm 2024 của tập đoàn hơn 1.281 tỷ đồng. Trong đó, chưa đối chiếu đầy đủ công nợ hơn 282 tỷ đồng và nợ quá hạn hơn 414 tỷ đồng.
Thanh tra cũng xác định Công ty mẹ trả nợ thay cho CTCP Gỗ MDF VRG Kiên Giang hơn 181 tỷ đồng nhưng chưa thu hồi đúng hạn. Khoản cho vay và trả thay cho CTCP Cao su Phú Riềng Kratie khó có khả năng thu hồi, có nguy cơ mất vốn nhà nước hơn 92 tỷ đồng. Ngoài ra, khoản nợ quá hạn của CTCP Đầu tư và Dịch vụ Sao Kim gần 27 tỷ đồng cần được thu hồi.
Thanh tra Chính phủ phát hiện Công ty TNHH MTV Tổng công ty Cao su Đồng Nai trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi và hạch toán giảm chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp chưa đúng quy định, với số tiền gần 54 tỷ đồng.
Khoản nợ phải thu ngắn hạn chưa thu hồi tại thời điểm thanh tra của CTCP Quasa Geruco và CTCP Cao su Việt Lào hơn 241 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến ngày 1/12/2025, Tổng công ty Cao su Đồng Nai báo cáo đã thu hồi hết công nợ đối với hai công ty này.
Sai phạm trong đầu tư dự án, sử dụng đất và hiệu quả đầu tư tài chính
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra nhiều tồn tại trong hoạt động đầu tư và quản lý đất đai. Dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Nam Pleiku (Gia Lai) do Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê làm chủ đầu tư đã tính thiếu 1,5 tỷ đồng tiền ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án. Việc phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư chưa đúng quy định, làm tăng hơn 58 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư đã được Hội đồng quản trị tập đoàn thỏa thuận. Dự án cũng chưa đáp ứng điều kiện năng lực tài chính để bảo đảm sử dụng đất theo tiến độ.
Ngoài ra, sáu công ty được địa phương giao hoặc cho thuê đất phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng bị các tổ chức, cá nhân lấn chiếm hơn 1.634 ha đất.
Về đầu tư tài chính dài hạn, kết luận thanh tra cho thấy hiệu quả đầu tư của tập đoàn và các công ty thành viên chưa tương xứng với quy mô vốn. Một số công ty con hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ hoặc lỗ lũy kế nhiều năm, chưa bảo đảm yêu cầu bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm giá trị vốn đầu tư.
Bên cạnh đó, tiền thuê đất từ năm 2018 đến hết tháng 10/2025 mà các công ty còn phải nộp ngân sách nhà nước tạm tính hơn 894 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các vi phạm, khuyết điểm thuộc về Hội đồng quản trị, ban lãnh đạo tập đoàn, các công ty thành viên được thanh tra và các cá nhân liên quan. Cơ quan thanh tra đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo tập đoàn kiểm điểm, xử lý trách nhiệm, đồng thời rà soát, đánh giá nguyên nhân và khẩn trương triển khai các biện pháp khắc phục nhằm bảo toàn vốn nhà nước.
Bên cạnh đó, tập đoàn được yêu cầu khẩn trương rà soát, khắc phục tình trạng sở hữu chéo trong nhóm công ty, thực hiện góp vốn và đầu tư tại các công ty con đúng quy định pháp luật và quy chế nội bộ, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và giảm thiểu rủi ro tài chính trong thời gian tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
