Cải tổ toàn diện từ cốt lõi
Trong nhiều năm qua, ngành bảo hiểm chứng kiến sự bùng nổ về doanh số, nhưng cái giá phải trả là sự suy giảm về chất lượng. Mô hình Bancassurance (bán bảo hiểm qua ngân hàng) và các đại lý cá nhân, dưới áp lực chỉ tiêu, đã không ít lần bỏ qua chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Việc “đánh tráo khái niệm” giữa gửi tiết kiệm và đầu tư bảo hiểm khiến hàng nghìn khách hàng rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, trực tiếp dẫn đến làn sóng tẩy chay và khiếu nại kỷ lục.
Sau giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng, thị trường bảo hiểm nhân thọ bắt đầu cho thấy dấu hiệu khởi sắc. Tốc độ tăng trưởng âm trong năm 2024 đã chậm lại đáng kể và trong 4 tháng đầu năm 2025, thị trường ghi nhận mức tăng trưởng dương khoảng 2,1% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức tăng này chưa thể coi là sự phục hồi rõ rệt, mà chủ yếu phản ánh trạng thái “ngừng rơi” của thị trường sau giai đoạn suy giảm sâu.
Để đạt được mục tiêu tăng trưởng bền vững và lấy lại đà tăng trưởng hai con số như giai đoạn trước khủng hoảng, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Những tồn tại trong khung khổ chính sách, tổ chức hoạt động, chất lượng phân phối và cấu trúc sản phẩm tiếp tục đòi hỏi phải được rà soát, điều chỉnh để thích ứng với bối cảnh mới.
Sau hàng loạt bê bối về tư vấn sai lệch, hợp đồng mập mờ và tranh chấp kéo dài, khách hàng không còn nhìn nhận bảo hiểm như một tấm khiên bảo vệ tài chính, mà như một “canh bạc” đầy rủi ro. Để tồn tại và phát triển bền vững, ngành bảo hiểm không thể chỉ chỉnh sửa bề nổi, mà cần một cuộc cải tổ toàn diện từ cốt lõi.
Hợp đồng bảo hiểm vốn nổi tiếng với những bộ quy tắc dày hàng trăm trang, đầy thuật ngữ chuyên môn khó hiểu. Vì vậy, cải tổ cần bắt đầu từ việc đơn giản hóa ngôn ngữ. Khách hàng phải được biết rõ họ được bảo vệ điều gì, phải đóng bao nhiêu phí và các điều khoản loại trừ cụ thể ra sao. Sự minh bạch không nằm ở việc liệt kê đầy đủ, mà ở khả năng giúp khách hàng thực sự hiểu quyền lợi của mình.
Bên cạnh đó, đại lý bảo hiểm không thể chỉ là những người “chốt đơn” thuần túy. Cần thiết lập bộ tiêu chuẩn nghề nghiệp khắt khe hơn, đi kèm với chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi tư vấn sai sự thật. Doanh nghiệp bảo hiểm cũng phải chịu trách nhiệm liên đới trực tiếp đối với sai phạm của đại lý, thay vì đẩy toàn bộ rủi ro về phía khách hàng khi xảy ra sự cố.
Đã đến lúc ngành bảo hiểm phải chuyển dịch từ tư duy “lấy doanh số làm trung tâm” sang “lấy khách hàng làm trung tâm”. Niềm tin không được xây dựng từ những lời quảng cáo hào nhoáng, mà từ việc chi trả quyền lợi nhanh chóng, công bằng và sự đồng hành thực chất khi khách hàng gặp rủi ro.
Thị trường bảo hiểm nhân thọ đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh về tư duy và cấu trúc sản phẩm. Từ ngày 1/7/2025, các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ chính sẽ chỉ còn tập trung vào hai quyền lợi cơ bản: tử vong và thương tật toàn bộ vĩnh viễn.
Điều này đồng nghĩa với việc bảo hiểm nhân thọ quay trở lại đúng sứ mệnh cốt lõi, bảo vệ trước những rủi ro tài chính lớn nhất trong cuộc đời, như mất thu nhập do tử vong hoặc thương tật.
Các quyền lợi khác như bệnh hiểm nghèo, trợ cấp thu nhập, tai nạn hay thẻ sức khỏe sẽ được tách thành sản phẩm bổ sung, thay vì tích hợp sẵn trong hợp đồng chính như trước đây.
Ở góc độ khách hàng, trong nhiều năm qua, người tham gia bảo hiểm thường được nghe những lời quảng cáo hấp dẫn như lợi nhuận cao, quyền lợi toàn diện, thậm chí tham gia bảo hiểm gần như miễn phí.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy bảo hiểm không thể là một sản phẩm miễn phí. Có những khách hàng sau tám năm đóng phí mới nhận ra giá trị hoàn lại khi hủy hợp đồng chỉ bằng một nửa so với kỳ vọng ban đầu.
Nguyên nhân là trong quá trình tư vấn, nhiều đại lý thường nhấn mạnh dòng tiền tương lai mà ít đề cập đến chi phí bảo hiểm rủi ro. Trên thực tế, khoản phí này tăng dần theo độ tuổi của người tham gia. Khi sản phẩm tích hợp càng nhiều quyền lợi, chi phí rủi ro càng cao. Vì vậy, khái niệm “bảo hiểm miễn phí” về bản chất chỉ là một cách diễn đạt mang tính quảng bá.
Tái thiết niềm tin là một hành trình dài
Từ ngày 1/7/2025, khi cấu trúc sản phẩm thay đổi, khách hàng có thể hiểu rõ hơn rằng bảo hiểm là một khoản chi phí để đổi lấy sự bảo vệ tài chính. Khi đó, hoạt động tư vấn cũng buộc phải minh bạch và thực chất hơn.
Các đại lý bảo hiểm sẽ phải cạnh tranh bằng kiến thức sản phẩm và khả năng tư vấn phù hợp với nhu cầu thực tế của từng khách hàng, thay vì dựa vào những lời quảng cáo về lợi nhuận.
Dòng chảy vốn trên thị trường bảo hiểm nhân thọ cũng đang cho thấy dấu hiệu tái cấu trúc rõ rệt. Những biến động về thị phần không chỉ phản ánh hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mà còn thể hiện mức độ tin tưởng của khách hàng.
Bước sang năm 2026, thị trường bảo hiểm nhân thọ được nhiều chuyên gia đánh giá có triển vọng tích cực hơn sau giai đoạn điều chỉnh. Nhu cầu chủ động bảo vệ tài chính trước rủi ro sức khỏe, thu nhập và an sinh dài hạn tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy thị trường.
Sức hút của bảo hiểm nhân thọ không chỉ đến từ vai trò “tấm đệm tài chính” trước rủi ro, mà còn từ xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến hoạch định tài chính dài hạn và quản trị rủi ro toàn diện.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện khung pháp lý, siết chặt hoạt động tư vấn và nâng cao tính minh bạch trong phân phối sản phẩm được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố niềm tin của người tham gia bảo hiểm.
Cùng với xu hướng số hóa, đa dạng hóa kênh phân phối và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, thị trường bảo hiểm nhân thọ được dự báo sẽ chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, hướng tới sự ổn định và bền vững hơn.
Trong Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam đến năm 2030, mục tiêu tổng quát là hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách theo hướng minh bạch, đồng bộ, tiệm cận chuẩn mực quốc tế; đồng thời tạo điều kiện cho thị trường phát triển toàn diện, bảo đảm thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam.
Chiến lược cũng đặt trọng tâm vào việc nâng cao tính an toàn hệ thống, hiệu quả hoạt động và vai trò của thị trường bảo hiểm trong ổn định kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội; phát triển các doanh nghiệp bảo hiểm có năng lực tài chính và quản trị theo chuẩn mực quốc tế.
Mục tiêu cụ thể là doanh thu ngành bảo hiểm tăng trưởng bình quân khoảng 10%/ năm giai đoạn 2026–2030; đến năm 2030, quy mô thị trường đạt khoảng 3,3–3,5% GDP, với 18% dân số tham gia bảo hiểm nhân thọ. Phí bảo hiểm bình quân đầu người dự kiến đạt 5 triệu đồng.
Để đạt được các mục tiêu này, Chiến lược đề ra nhiều giải pháp trọng tâm như tăng cường năng lực tài chính, quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng dịch vụ, minh bạch hóa hoạt động và đa dạng hóa sản phẩm theo hướng lấy khách hàng làm trung tâm.
Đồng thời, các kênh phân phối bảo hiểm cần được đa dạng hóa và chuyên nghiệp hóa, bảo đảm khách hàng dễ dàng tiếp cận sản phẩm. Hoạt động đại lý, đặc biệt là đại lý tổ chức và kênh ngân hàng, cần được chuẩn hóa thông qua các quy định chặt chẽ về đạo đức nghề nghiệp, đào tạo và đánh giá chất lượng.
Bảo hiểm, về bản chất, là sự mua bán niềm tin. Khách hàng chi tiền hôm nay để đổi lấy sự an tâm trong tương lai. Tuy nhiên, hàng loạt lùm xùm từ kênh bán qua ngân hàng đến những hợp đồng dày đặc thuật ngữ khó hiểu đã khiến “tấm lá chắn” này trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Theo các chuyên gia, tái thiết niềm tin là một hành trình dài, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Nếu không thực hiện cuộc cải tổ một cách thực chất, bảo hiểm sẽ không thất bại vì thiếu khách hàng, mà vì khách hàng không còn tin rằng mình được bảo vệ.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
