Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đang bước vào một giai đoạn mới tại Lâm Đồng. Sau thời kỳ phát triển nhanh về số lượng, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là có thêm sản phẩm đạt sao mà quan trọng hơn là duy trì chất lượng, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và tạo giá trị bền vững cho các chủ thể sản xuất.
Siết chất lượng, làm lại từ sản phẩm đến vùng nguyên liệu
Theo số liệu được tỉnh Lâm Đồng công bố, đến nay địa phương có 946 sản phẩm OCOP còn thời hạn chứng nhận của 533 chủ thể. Trong đó, có 80 sản phẩm đạt 4 sao, 858 sản phẩm đạt 3 sao và 8 sản phẩm đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Các sản phẩm tập trung chủ yếu ở nhóm thực phẩm, nông sản, đồ uống, thảo dược, thủ công mỹ nghệ và dịch vụ du lịch nông thôn.
Quy mô này cho thấy OCOP đã trở thành một bộ phận quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế nông thôn của Lâm Đồng. Nhưng phía sau con số gần 1.000 sản phẩm là bài toán lớn hơn: làm thế nào để những sản phẩm đã được công nhận có thể tồn tại lâu dài trên thị trường, tiếp cận hệ thống bán lẻ hiện đại và từng bước tiến ra ngoài nước.
Lâm Đồng bắt đầu rà soát toàn bộ sản phẩm OCOP đã được công nhận, đặc biệt với những sản phẩm đã hết thời hạn chứng nhận.
Theo yêu cầu của UBND tỉnh, các sở, ngành và địa phương hướng dẫn chủ thể thực hiện đánh giá, phân hạng lại hoặc nâng hạng theo bộ tiêu chí mới. Những sản phẩm không còn đáp ứng yêu cầu sẽ được tổng hợp để tham mưu xử lý hoặc thu hồi Giấy chứng nhận OCOP theo quy định.
Nếu giai đoạn trước tập trung mở rộng số lượng sản phẩm tham gia, thì giai đoạn mới đặt nặng hơn câu chuyện “chất lượng sau khi được công nhận”. Một sản phẩm đạt sao không đồng nghĩa với việc lợi thế thị trường sẽ tự động được duy trì. Sản phẩm phải liên tục đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và năng lực cung ứng.
Chính vì vậy, Lâm Đồng đang yêu cầu tăng cường kiểm tra việc duy trì chất lượng sản phẩm cũng như quản lý, sử dụng nhãn hiệu chứng nhận OCOP. Các địa phương đồng thời phải kiểm tra điều kiện sản xuất, an toàn thực phẩm và kịp thời xử lý những trường hợp vi phạm.
Cùng với kiểm soát chất lượng, tỉnh định hướng phát triển sản phẩm OCOP mới gắn với lợi thế riêng của từng địa phương, xây dựng vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết chuỗi giá trị.
Trong đó, nhóm giải pháp hỗ trợ cũng được mở rộng sang khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ và truy xuất nguồn gốc. Những yếu tố trên giúp sản phẩm địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì chỉ dựa vào câu chuyện đặc sản.
Định hướng này phù hợp với thực tế cơ cấu sản phẩm OCOP của Lâm Đồng. Thế mạnh của tỉnh không chỉ nằm ở rau, hoa mà còn trải rộng sang cà phê, trà, atiso, trái cây, mắc ca, đông trùng hạ thảo và nhiều sản phẩm chế biến. Trong chương trình liên kết vùng được triển khai giữa tháng 8, những nhóm sản phẩm này tiếp tục được đưa ra quảng bá, kết nối với doanh nghiệp và các hệ thống phân phối lớn.
Trước đó, tại đợt đánh giá, phân hạng OCOP cấp tỉnh lần đầu năm 2026, Hội đồng OCOP Lâm Đồng đã xem xét 9 sản phẩm của 4 chủ thể, gồm mắm nêm, nấm đông trùng hạ thảo tươi và sấy thăng hoa, các sản phẩm cà phê, mắc ca, cà phê linh chi và cao atiso. Việc các chủ thể phải trực tiếp thuyết minh về nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, chất lượng, bao bì và định hướng thị trường cho thấy tiêu chí đánh giá ngày càng gắn với năng lực phát triển sản phẩm chứ không đơn thuần là câu chuyện đặc trưng địa phương.
Tìm đầu ra bằng liên kết vùng, đưa OCOP vào hệ thống bán lẻ
Nếu chất lượng là điều kiện cần, thị trường mới là yếu tố quyết định sức sống của sản phẩm OCOP. Trong tháng 8/2026, Lâm Đồng liên tục triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng kết nối trực tiếp giữa chủ thể sản xuất với nhà phân phối.
Ngày 21/8, hơn 40 doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất của tỉnh tham gia chương trình trưng bày, giới thiệu và kết nối sản phẩm đặc trưng tại khu vực Siêu thị GO! Đà Lạt. Các nhóm hàng gồm nông sản chế biến, sản phẩm đặc trưng, OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.
Điểm đáng chú ý của chương trình không nằm ở hoạt động trưng bày mà ở việc các chủ thể OCOP được kết nối trực tiếp với những nhà phân phối lớn như Central Retail Việt Nam, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Rau quả và Bách hóa Xanh.
Tại đây, doanh nghiệp có cơ hội giới thiệu năng lực sản xuất, sản lượng, quy cách và chất lượng sản phẩm. Ở chiều ngược lại, nhà phân phối trực tiếp trao đổi về các yêu cầu đối với hàng hóa như tiêu chuẩn, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và khả năng cung ứng ổn định.
Thay vì chỉ đưa sản phẩm đi hội chợ để quảng bá, Lâm Đồng đang hướng đến những cuộc kết nối có khả năng tạo ra đơn hàng và mở cửa vào hệ thống bán lẻ hiện đại.
Bởi trên thực tế, để một sản phẩm địa phương bước vào kênh phân phối lớn, câu chuyện “đặc sản” chỉ là điểm khởi đầu. Nhà bán lẻ cần sản phẩm có chất lượng ổn định, nguồn nguyên liệu rõ ràng, khả năng truy xuất, bao bì phù hợp, nhãn hàng hóa đúng quy định và năng lực cung ứng liên tục.
Ngày 14/8, tại Hội nghị tổng kết hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2023-2025 và ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030, Lâm Đồng đưa nhiều sản phẩm thế mạnh như rau, hoa, cà phê, trà, atiso, trái cây, mắc ca, đông trùng hạ thảo và sản phẩm OCOP vào không gian trưng bày, kết nối.
Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh tiếp tục tăng cường hợp tác với TP Hồ Chí Minh và các địa phương khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên về kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, phát triển thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu.
Mục tiêu lớn hơn là hình thành những chuỗi giá trị liên vùng, từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến phân phối.
Thực tế, Lâm Đồng đã có kinh nghiệm kết nối sản phẩm địa phương với các hệ thống phân phối lớn như: Saigon Co.op, Satra, Central Retail, MM Mega Market và Bách hóa Xanh. Một số doanh nghiệp cũng được hỗ trợ kết nối sản xuất, xuất khẩu và tiếp cận thị trường trực tuyến.
Nếu các liên kết này được duy trì thường xuyên, OCOP có thể giảm dần sự phụ thuộc vào những kênh bán hàng nhỏ lẻ và tiếp cận sâu hơn với hệ thống phân phối hiện đại.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
