Nợ xấu lan rộng, áp lực tiếp tục gia tăng
Bức tranh chất lượng tín dụng nửa đầu năm 2026 xuất hiện nhiều gam màu đáng lo ngại. Tổng hợp báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết cho thấy, đến cuối quý II, nợ xấu từ nhóm 3 đến nhóm 5 đạt hơn 312.108 tỷ đồng, tăng 17,5% so với cuối năm 2025.
Nợ xấu tăng nhanh hơn đáng kể so với mức tăng 10,4% của dư nợ cho vay khách hàng. Đáng chú ý, 23/27 ngân hàng ghi nhận số dư nợ xấu đi lên, cho thấy sự suy giảm chất lượng tín dụng không còn mang tính cục bộ mà đã lan ra phần lớn hệ thống.
Theo SSI Research, nợ xấu toàn ngành trong nửa đầu năm tăng 21,4%, tập trung tại một số ngân hàng có quy mô tín dụng lớn. Riêng trong quý II, nợ xấu của VietinBank tăng 21,8%, Sacombank tăng 15,6% và BIDV tăng 7,2%. Tỷ lệ nợ xấu toàn ngành theo đó lên 1,97%, ghi nhận mức tăng trong quý II mạnh nhất kể từ năm 2020.
Rủi ro không chỉ nằm ở nợ xấu đã hình thành. Nợ nhóm 2, thường được xem là vùng cảnh báo trước khi chuyển thành nợ xấu, cũng tăng 31,6% so với đầu năm. Tại Sacombank, khoản mục này tăng 2,8 lần; HDBank tăng gấp đôi, còn VPBank tăng 13,7% so với quý trước. Diễn biến này báo hiệu áp lực lên chất lượng tài sản ngân hàng có thể tiếp tục kéo dài trong những quý tới.
Trong bối cảnh đó, một số ngân hàng vẫn duy trì được tăng trưởng tín dụng đi cùng kiểm soát rủi ro. Ông Phùng Duy Khương, Giám đốc Khối Khách hàng cá nhân VPBank, cho biết giải ngân tín chấp trong sáu tháng đầu năm tăng 47%, dựa trên hệ thống quản trị rủi ro sử dụng nhiều nguồn dữ liệu và tệp 16 triệu khách hàng hiện hữu.
Techcombank cũng ghi nhận tăng trưởng tín dụng 14,3%, trong khi tỷ lệ nợ xấu được giữ ở mức 1,15% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt 125,5%. Theo bà Bùi Thị Thu Thủy, Giám đốc cao cấp Quản trị tài chính doanh nghiệp thuộc Khối Tài chính kế hoạch Techcombank, đây là kết quả của việc duy trì bộ đệm dự phòng trong quá trình mở rộng tín dụng.
Toàn hệ thống vẫn có một số điểm sáng khi VietBank giảm nợ xấu 27%, Nam A Bank giảm 24,4%, SHB giảm 6,2% và Saigonbank giảm 1,3%. Tuy nhiên, kết quả tại bốn ngân hàng này chưa đủ đảo chiều xu hướng chung khi quy mô nợ xấu toàn hệ thống đã thiết lập mặt bằng mới.
Triển vọng nửa cuối năm vì thế vẫn thận trọng. SSI Research nhận định áp lực trả nợ mua nhà sẽ gia tăng khi nhiều khoản vay phát sinh trong giai đoạn 2023–2024 kết thúc thời gian ưu đãi và chuyển sang lãi suất thả nổi khoảng 12–15%/năm. Khi năng lực tài chính của khách hàng suy yếu, nguy cơ các khoản nợ tại nhiều tổ chức tín dụng cùng chuyển nhóm cũng trở thành sức ép đáng lưu ý.
Bộ đệm dự phòng thu hẹp, thu hồi nợ thêm khó khăn
Trong khi nợ xấu tiếp tục gia tăng, khả năng bao phủ rủi ro của hệ thống ngân hàng lại có dấu hiệu suy giảm. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (PCR) toàn ngành trong quý II/2026 chỉ còn 83%, thấp hơn mức 86% của quý trước và giảm mạnh so với 95% cùng kỳ năm 2025.
Diễn biến trích lập dự phòng có sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng. Theo SSI Research, chi phí dự phòng tại khối ngân hàng thương mại nhà nước giảm 26% so với quý trước, trong khi nhóm tư nhân tăng 33%. Một số ngân hàng ghi nhận mức tăng đột biến, gồm Sacombank tăng 152%, HDBank 104%, OCB 85% và ACB 55%.
Dù mặt bằng chung đi xuống, một số ngân hàng vẫn duy trì bộ đệm tương đối vững chắc. Vietcombank có tỷ lệ bao phủ nợ xấu lên tới 279,3%, Bac A Bank đạt 134,9% và VietinBank đạt 134%. Tuy nhiên, VDSC cảnh báo chi phí dự phòng có thể trở thành yếu tố chính gây sức ép lên lợi nhuận ngành ngân hàng trong nửa cuối năm, nhất là tại những nhà băng có tỷ lệ bao phủ dưới 60%.
Một áp lực khác đến từ lượng nợ đã xử lý rủi ro đang được theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán. Tổng hợp số liệu của 27 ngân hàng niêm yết cho thấy quy mô khoản mục này đã vượt 1 triệu tỷ đồng. Riêng ba ngân hàng thương mại nhà nước niêm yết đang theo dõi khoảng 585.515 tỷ đồng, tăng gần 6% so với cuối năm 2025.
Quy mô nợ ngoại bảng lớn không đồng nghĩa toàn bộ khoản tiền này sẽ quay trở lại thành nợ xấu nội bảng, nhưng phản ánh khối lượng tài sản cần tiếp tục thu hồi. Trong khi đó, quá trình xử lý đang gặp trở ngại khi thanh khoản bất động sản chậm lại, khiến tài sản bảo đảm khó chuyển nhượng và kéo dài thời gian thu hồi vốn.
Bà Lê Hoàng Khánh An, Giám đốc Tài chính VPBank, cho biết sự suy giảm thanh khoản của thị trường bất động sản đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thu hồi nợ. Theo VDSC, số tiền thu hồi từ các khoản nợ đã xử lý rủi ro trong quý II đạt hơn 11.400 tỷ đồng, lần đầu giảm sau nhiều quý liên tiếp tăng trưởng.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, nhận định các ngân hàng sẽ phải ưu tiên củng cố bảng cân đối kế toán. Điều này đồng nghĩa một phần lợi nhuận có thể được dành cho trích lập dự phòng nhằm xử lý rủi ro liên quan đến bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và hoạt động xuất khẩu. Theo ông Huân, tăng dự phòng không hoàn toàn là tín hiệu tiêu cực mà là bước cần thiết để nâng cao sức chống chịu của hệ thống.
Công ty Chứng khoán Shinhan Việt Nam dự báo tỷ lệ nợ xấu toàn ngành có thể duy trì quanh 1,8% vào cuối năm 2026. Trong nửa cuối năm, khoảng cách giữa các ngân hàng vì thế sẽ ngày càng rõ: những đơn vị có nền tảng quản trị rủi ro tốt và bộ đệm dự phòng lớn sẽ có nhiều dư địa ứng phó hơn, trong khi nhóm có nợ xấu tăng nhanh nhưng mức bao phủ thấp có nguy cơ chịu áp lực kép lên lợi nhuận và chất lượng tài sản.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
