Thách thức trong quá trình chuyển đổi sang kê khai thuế
Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi Nghị định 68/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 5/3. Theo đó, cơ chế thuế khoán dần được thay thế bằng phương thức kê khai, yêu cầu hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu, sử dụng hóa đơn điện tử và thực hiện nghĩa vụ thuế dựa trên số liệu thực tế.
Một điểm đáng chú ý là quy định tách bạch tài khoản kinh doanh với tài khoản cá nhân, qua đó tăng cường minh bạch dòng tiền. Đồng thời, các hộ có doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu đồng/năm phải thực hiện kê khai và nộp thuế theo quy định, thay vì nộp thuế khoán như trước đây.
Việc thay đổi phương thức quản lý không chỉ nhằm tăng hiệu quả thu ngân sách mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn là xây dựng nền kinh tế minh bạch, hiện đại, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước.
Thực tế cho thấy, phần lớn hộ kinh doanh nhỏ lẻ vốn quen với phương thức nộp thuế khoán đơn giản, ít phải ghi chép sổ sách. Khi chuyển sang kê khai, họ phải làm quen với hàng loạt nghiệp vụ mới như lập hóa đơn điện tử, ghi nhận doanh thu, quản lý chứng từ và sử dụng các nền tảng số. Không ít hộ gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ, đặc biệt tại khu vực nông thôn hoặc các ngành nghề truyền thống. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại thủ tục phức tạp, lo sợ sai sót trong kê khai cũng khiến quá trình thích ứng diễn ra chậm hơn.
Áp lực thời gian cũng là một yếu tố đáng kể, khi các mốc kê khai đầu tiên trong năm 2026 yêu cầu hộ kinh doanh nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ và làm quen với quy trình mới. Trong bối cảnh đó, nhu cầu được hướng dẫn cụ thể và có công cụ hỗ trợ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Hệ sinh thái giải pháp từ ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ
Trong bối cảnh đó, sự vào cuộc của các ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ đang đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ hộ kinh doanh thích ứng với cơ chế mới.
VPBank là một trong những đơn vị tiên phong khi hợp tác với Cục Thuế triển khai bộ giải pháp số "all-in-one" hỗ trợ toàn diện cho hơn 5,4 triệu hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu và dòng tiền minh bạch qua tài khoản, quản lý hoạt động bán hàng, hỗ trợ kế toán, kết nối hóa đơn điện tử - chữ ký số và thực hiện các bước kê khai, nộp thuế thuận tiện hơn. Tất cả công cụ nằm trên một nền tảng giúp hộ kinh doanh thuận tiện theo dõi, giảm chi phí triển khai và hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện.
Đại diện VPBank cho biết việc tích hợp các công cụ trên một hệ thống giúp hộ kinh doanh dễ theo dõi hoạt động kinh doanh, giảm chi phí triển khai và hạn chế sai sót khi thực hiện nghĩa vụ thuế. Việc chuẩn hóa dữ liệu doanh thu giúp chủ hộ theo dõi dòng tiền tốt hơn, sắp xếp chứng từ bài bản hơn, từ đó chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế đúng hạn.
Tương tự, ACB đã ký kết hợp tác cùng Cục Thuế - Bộ Tài chính, Thuế TP Hà Nội và cơ quan thuế tại các tỉnh, thành gồm Hải Phòng, Hưng Yên, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Đồng Tháp và Tây Ninh. Đây là các địa phương tập trung nhiều hộ kinh doanh trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ và tiểu thương truyền thống.
Hoạt động phối hợp hướng đến hỗ trợ người nộp thuế trong quá trình chuyển đổi sang phương thức kê khai. Đồng thời, các bên cung cấp tư vấn, hướng dẫn và công cụ phù hợp với thực tế vận hành. Qua đó, giúp hộ kinh doanh tiếp cận các giải pháp số thuận tiện hơn. Bên cạnh đó, từng bước hình thành thói quen quản lý minh bạch, bài bản trong hoạt động kinh doanh.
PVcomBank cũng tham gia hỗ trợ thông qua việc kết nối với cơ quan thuế tại 22 địa phương, cung cấp hướng dẫn trực tiếp cho hộ kinh doanh từ khâu mở tài khoản đến kê khai và nộp thuế điện tử. Cách tiếp cận này giúp giảm rào cản tiếp cận công nghệ, đặc biệt với nhóm hộ kinh doanh nhỏ.
Đáng chú ý, sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ đã giúp “đơn giản hóa” quá trình chuyển đổi. Chương trình “Bình dân học vụ kê khai - Cầm tay chỉ việc giúp hộ kinh doanh ghi chép sổ sách, kê khai nộp thuế thành công” do Tập đoàn MISA phối hợp với ngân hàng và gần 100 đối tác là đại lý thuế, đơn vị kế toán dịch vụ chính thức được triển khai, đánh dấu bước tiến mới trong hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế.
Trên nền tảng trực tuyến, chương trình triển khai chuỗi livestream hướng dẫn từng bước ghi chép sổ sách, lập tờ khai và nộp thuế. Tổng cộng có 97 phiên livestream được tổ chức với hai khung giờ mỗi ngày từ 10h đến 12h và từ 20h đến 22h.
MISA đã đồng hành cùng cơ quan thuế ngay từ giai đoạn đầu của “Chiến dịch 60 ngày cao điểm chuyển đổi hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai”. Tiếp nối nỗ lực đó, chương trình “Bình dân học vụ kê khai” được triển khai nhằm hỗ trợ thực chất, giúp hộ kinh doanh không chỉ hiểu mà còn thực hành đúng quy định.
Trước đó, MISA đã cung cấp miễn phí phần mềm MISA eShop cho 2 triệu hộ kinh doanh, đồng thời trao tặng trọn đời phần mềm bán hàng và khai thuế trên điện thoại cho các hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm. Những giải pháp này giúp hộ kinh doanh từng bước làm quen với việc ghi chép, quản lý và kê khai thuế theo phương thức mới.
Hướng tới hệ thống thuế hiện đại, thông minh
Theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, mục tiêu của ngành Thuế là xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch và thông minh. Để đạt được điều này, sự tham gia của các ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ là yếu tố không thể thiếu. Các giải pháp tích hợp không chỉ giúp đơn giản hóa quy trình kê khai, nộp thuế mà còn hỗ trợ hộ kinh doanh tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả quản trị. Đồng thời, việc minh bạch hóa dòng tiền sẽ tạo nền tảng để người kinh doanh tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thức, mở rộng cơ hội phát triển.
Đại diện cơ quan quản lý cũng cho biết, giai đoạn đầu triển khai thuế kê khai đối với hộ kinh doanh không đặt nặng việc kiểm tra, xử phạt. Theo ông, cơ quan thuế hiểu rõ những băn khoăn, lo lắng của hộ kinh doanh khi chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai, đặc biệt là lo ngại về sai sót trong kê khai, chưa nắm chắc quy định, nguy cơ bị xử phạt hoặc bị truy thu các năm trước.
Cơ quan thuế cũng khuyến nghị cá nhân, hộ kinh doanh nên tách riêng tài khoản kinh doanh và thực hiện ghi chép doanh thu hằng ngày để làm căn cứ kê khai theo quy định. Đây là bước thay đổi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong việc hình thành thói quen quản trị tài chính minh bạch, bài bản.
Song để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của ngành thuế. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, cần có sự phối hợp đồng bộ của các cơ quan liên quan trong việc hoàn thiện hạ tầng số, kết nối dữ liệu và phổ cập kỹ năng số cho người dân. Các tổ chức hội, hiệp hội ngành nghề cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, hỗ trợ hội viên thích ứng với phương thức quản lý mới.
Về phía hộ kinh doanh, việc chủ động thay đổi là yếu tố quyết định. Kê khai thuế không chỉ là nghĩa vụ mà còn giúp hộ kinh doanh quản lý hoạt động hiệu quả hơn, nắm rõ dòng tiền, chi phí và lợi nhuận. Khi minh bạch hóa được hoạt động, cơ hội tiếp cận tín dụng, mở rộng kinh doanh cũng trở nên rõ ràng hơn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
