Từ điểm bán thành “điểm chạm” của hệ sinh thái bán lẻ
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử những năm gần đây không khiến cửa hàng truyền thống mất đi vai trò. Ngược lại, các doanh nghiệp bán lẻ lớn vẫn đẩy mạnh mở rộng hệ thống hiện diện vật lý. Điều đó cho thấy cửa hàng không còn được nhìn nhận đơn thuần là nơi bán sản phẩm mà đã trở thành một mắt xích chiến lược trong mô hình bán lẻ đa kênh (Omnichannel).
Theo báo cáo của ngành bán lẻ, bán lẻ hiện đại hiện mới chiếm khoảng 30% tổng thị trường bán lẻ Việt Nam, thấp hơn nhiều so với mức 50-70% tại nhiều quốc gia trong khu vực. Tại các đô thị lớn, tỷ lệ này đạt khoảng 35-40%, trong khi khu vực nông thôn chỉ dao động 15-20%, cho thấy dư địa mở rộng hệ thống cửa hàng vẫn còn rất lớn.
Trong bối cảnh đó, thay vì chỉ cạnh tranh bằng số lượng cửa hàng, các doanh nghiệp đang thay đổi cách vận hành điểm bán. Cửa hàng ngày nay vừa là nơi khách hàng trải nghiệm sản phẩm, nhận tư vấn trực tiếp, đổi trả hàng hóa, nhận đơn đặt online, vừa là nơi doanh nghiệp xây dựng mối quan hệ lâu dài với người tiêu dùng.
Hành trình mua sắm của khách hàng cũng ngày càng linh hoạt. Người tiêu dùng có thể tìm hiểu sản phẩm trên Facebook, TikTok hoặc website, đặt hàng trên ứng dụng, nhưng vẫn ưa thích đến cửa hàng để trực tiếp trải nghiệm trước khi quyết định. Ngược lại, không ít khách hàng xem hàng tại cửa hàng rồi hoàn tất giao dịch trên nền tảng trực tuyến để nhận ưu đãi hoặc giao hàng tận nhà. Chính sự kết nối liền mạch này đã làm mờ ranh giới giữa online và offline.
Đối với doanh nghiệp, mỗi cửa hàng còn là một “điểm thu thập dữ liệu” quan trọng về thông tin, sở thích, xu hướng của người tiêu dùng. Những thông tin về hành vi mua sắm, tần suất ghé cửa hàng, khu vực có nhu cầu cao hay phản hồi trực tiếp của khách hàng đều được số hóa để phục vụ quản trị tồn kho, cá nhân hóa chương trình khuyến mại và dự báo nhu cầu tiêu dùng.
Xu hướng này thể hiện rõ qua chiến lược mở rộng của các nhà bán lẻ lớn. Đến giữa năm 2026, WinMart/WinMart+ đã sở hữu khoảng 4.700 cửa hàng trên toàn quốc và tiếp tục đặt mục tiêu mở thêm 1.000-1.500 điểm bán trong năm. Trong khi đó, Bách Hóa Xanh đã nâng quy mô lên khoảng 3.233 cửa hàng, tức mở thêm 674 cửa hàng chỉ trong hơn nửa năm, bình quân gần 10 cửa hàng mới sau mỗi ba ngày. Chuỗi nhà thuốc Long Châu cũng duy trì tốc độ mở rộng nhanh với kế hoạch bổ sung thêm 400-500 nhà thuốc trong năm 2026. Những con số này cho thấy các doanh nghiệp không hề thu hẹp hiện diện vật lý mà đang coi cửa hàng là nền tảng quan trọng để phát triển mô hình bán lẻ đa kênh.
Mỗi cửa hàng là một trung tâm logistics, dữ liệu và trải nghiệm
Nếu trước đây cửa hàng chỉ đảm nhận chức năng bán hàng thì nay mỗi điểm bán đang gánh nhiều vai trò hơn trong toàn bộ chuỗi giá trị. Một xu hướng nổi bật là biến cửa hàng thành micro-fulfillment center - kho hàng quy mô nhỏ nằm ngay trong khu dân cư để xử lý đơn đặt trực tuyến. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể triển khai mô hình Click & Collect (đặt online - nhận tại cửa hàng), giao hàng từ cửa hàng gần nhất hoặc xử lý đổi trả ngay tại điểm bán.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chi phí logistics vẫn là một trong những rào cản lớn của bán lẻ Việt Nam. Việc rút ngắn quãng đường giao hàng “last mile” không chỉ giúp giảm chi phí vận chuyển mà còn nâng cao tốc độ giao hàng, tăng trải nghiệm và giữ chân khách hàng.
Song song với đó, cửa hàng cũng trở thành không gian tổ chức sự kiện, livestream, giới thiệu sản phẩm mới, chăm sóc hội viên hay triển khai các chương trình tương tác với cộng đồng. Giá trị mà một cửa hàng tạo ra vì thế không chỉ nằm ở doanh thu bán lẻ trực tiếp mà còn đến từ lượng khách hàng mới, dữ liệu thu thập được và doanh số phát sinh trên các kênh trực tuyến.
Để vận hành mô hình này, các doanh nghiệp buộc phải đầu tư mạnh vào nền tảng số. Hệ thống quản trị tồn kho, quản lý đơn hàng, thanh toán, chăm sóc khách hàng (CRM), dữ liệu hội viên và nền tảng thương mại điện tử đều được kết nối theo thời gian thực. Nhờ đó, khách hàng có thể mua sắm trên bất kỳ kênh nào nhưng vẫn nhận được trải nghiệm thống nhất.
Một thay đổi đáng chú ý là hiệu quả của cửa hàng cũng được đánh giá theo cách hoàn toàn mới. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu đo lường bằng doanh thu trên từng mét vuông mặt bằng thì nay chỉ tiêu này đã được mở rộng thành giá trị tạo ra cho toàn bộ hệ sinh thái. Một cửa hàng có thể không đạt doanh thu trực tiếp cao nhất nhưng lại đóng vai trò là trung tâm xử lý hàng nghìn đơn online mỗi ngày, thu hút hội viên mới, hỗ trợ marketing và gia tăng nhận diện thương hiệu.
Đó cũng là lý do nhiều nhà bán lẻ sẵn sàng mở các cửa hàng quy mô vừa và nhỏ tại khu dân cư thay vì chỉ tập trung vào những đại siêu thị có diện tích lớn. Mỗi điểm bán được xem như một “nút kết nối” trong mạng lưới phân phối, nơi dữ liệu, logistics và trải nghiệm khách hàng hội tụ.
Trong bối cảnh sức mua ngày càng phân hóa và cạnh tranh giữa các nhà bán lẻ ngày càng gay gắt, lợi thế sẽ không còn thuộc về doanh nghiệp sở hữu nhiều cửa hàng nhất mà thuộc về đơn vị biết khai thác hiệu quả từng điểm bán trong toàn bộ hệ sinh thái. Cửa hàng vật lý vì thế đang chuyển mình từ “điểm bán” thành “điểm chạm”, từ nơi tạo doanh thu sang trung tâm vận hành đa chức năng của doanh nghiệp bán lẻ.
Tương lai của bán lẻ không nằm ở cuộc đua mở thêm cửa hàng mà ở khả năng biến mỗi điểm bán thành một trung tâm dữ liệu, logistics và trải nghiệm. Đó sẽ là nền tảng giúp doanh nghiệp gia tăng doanh thu, tối ưu chi phí và giữ lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên bán lẻ đa kênh.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
