Quyết định được Bộ Kinh tế Mexico công bố trên Công báo Liên bang Mexico (DOF) ngày 3/9, khép lại quá trình điều tra kéo dài từ đầu năm 2025. Đây được xem là một diễn biến đáng chú ý đối với hoạt động xuất khẩu thép của Việt Nam trong bối cảnh nhiều thị trường gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm thép nhập khẩu.
Theo kết luận cuối cùng của cơ quan điều tra Mexico, HRC có xuất xứ từ Trung Quốc và Việt Nam được nhập khẩu vào thị trường nước này với mức giá bị xác định là bán phá giá, đồng thời gây thiệt hại cho ngành sản xuất nội địa.
Mức thuế được áp dụng riêng cho từng doanh nghiệp và nhóm nhà sản xuất, xuất khẩu. Hòa Phát Dung Quất thuộc Tập đoàn Hòa Phát chịu mức thuế 285,5 USD/tấn, tương đương mức áp dụng đối với các nhà xuất khẩu Việt Nam khác. Trong khi đó, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh chịu mức thuế thấp hơn, ở mức 271,9 USD/tấn.
Vụ điều tra bắt nguồn từ đơn đề nghị của Ternium México, S.A. de C.V. gửi Bộ Kinh tế Mexico ngày 19/11/2024, trong đó đề nghị cơ quan chức năng xem xét dấu hiệu bán phá giá đối với HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam.
Đến ngày 3/3/2025, Mexico chính thức khởi xướng điều tra. Giai đoạn điều tra được xác định từ ngày 1/9/2023 đến 31/8/2024, trong khi giai đoạn đánh giá thiệt hại đối với ngành sản xuất nội địa kéo dài từ ngày 1/9/2021 đến 31/8/2024.
Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng Mexico tập trung đánh giá diễn biến nhập khẩu HRC từ hai quốc gia, mức giá của sản phẩm nhập khẩu cũng như tác động của lượng hàng này đối với ngành sản xuất thép trong nước.
Kết quả cho thấy lượng HRC thuộc diện điều tra tăng mạnh trong giai đoạn phân tích. Tổng lượng nhập khẩu tăng 132%, trong đó tăng 5% ở giai đoạn thứ hai và tăng tới 122% trong giai đoạn điều tra.
Sự gia tăng này cũng kéo theo thị phần của HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam trong tổng lượng HRC nhập khẩu của Mexico tăng từ 9% lên 14%. Nếu tính trên tổng mức tiêu thụ nội địa, tỷ trọng của nhóm sản phẩm này tăng từ 1,9% lên 3,7%, tương đương tăng 1,8 điểm phần trăm.
Mexico cho rằng xu hướng gia tăng nhập khẩu, cùng với mức giá thấp, tạo sức ép đáng kể lên các nhà sản xuất thép nội địa.
Theo kết luận điều tra, giá bình quân của HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam trong giai đoạn điều tra thấp hơn khoảng 15% so với giá bán của ngành sản xuất nội địa Mexico. So với giá bình quân của HRC nhập khẩu từ các nguồn cung khác, mức chênh lệch lên tới 31%.
Cơ quan điều tra Mexico nhận định mức giá thấp của HRC nhập khẩu có thể tiếp tục thúc đẩy sản phẩm từ Trung Quốc và Việt Nam gia tăng thị phần tại thị trường nước này. Trong trường hợp hàng hóa tiếp tục được đưa vào Mexico với mức giá tương tự giai đoạn điều tra, sức ép đối với ngành sản xuất nội địa được dự báo còn kéo dài.
Thách thức mới với xuất khẩu thép Việt Nam
Việc Mexico áp mức thuế hơn 270-285 USD/tấn đối với HRC của hai doanh nghiệp thép lớn tại Việt Nam có thể làm thay đổi đáng kể bài toán giá khi doanh nghiệp tiếp cận thị trường này.
Với mức thuế được áp dụng theo từng tấn thép, chi phí để đưa sản phẩm vào Mexico sẽ tăng lên tương ứng nếu khoản thuế được chuyển hoàn toàn vào giá bán. Điều này có thể làm giảm khả năng cạnh tranh của HRC Việt Nam so với các nguồn cung không thuộc diện áp thuế, đồng thời tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp trong việc duy trì thị phần.
Động thái của Mexico cũng cho thấy xu hướng gia tăng sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với ngành thép đang trở thành một yếu tố ngày càng quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu.
Thép HRC là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho nhiều ngành sản xuất, đặc biệt là lĩnh vực tôn mạ, ống thép, cơ khí và chế tạo. Khi các thị trường nhập khẩu tăng cường điều tra chống bán phá giá, doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ phải cạnh tranh về giá mà còn phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu liên quan đến nguồn gốc, giá thành, hồ sơ giao dịch và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
Đối với Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh, quyết định của Mexico đặt ra thêm một bài toán trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu HRC. Khi một thị trường áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại, doanh nghiệp có thể phải cân nhắc lại cơ cấu thị trường, giá bán và phương án phân bổ sản lượng.
Ở góc độ rộng hơn, diễn biến tại Mexico là một dấu hiệu cho thấy ngành thép Việt Nam tiếp tục đối mặt với môi trường thương mại quốc tế nhiều biến động. Các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ tại các thị trường lớn có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu trong thời gian tới.
Trong bối cảnh đó, việc theo dõi chính sách thương mại của từng thị trường, chủ động chuẩn bị hồ sơ chứng minh nguồn gốc và giá trị sản phẩm, đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp thép Việt Nam.
Quyết định mới của Mexico vì vậy không chỉ tác động tới riêng Hòa Phát Dung Quất và Formosa Hà Tĩnh mà còn là lời cảnh báo đối với hoạt động xuất khẩu HRC của Việt Nam trong bối cảnh các nước ngày càng sử dụng mạnh hơn các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
